Ocena brak

GADAMER HANS GEORG

Autor /Boleczest Dodano /02.10.2012

ur. 11 II 1900 w Marburgu,
twórca filozoficznej —» hermeneutyki.

Po studiach w Marburgu (m.in. u N. H a r t m a n n a , E. Husserla,
R. O t t o , R. Bultmanna) uzyskał 1923 d o k t o r a t ; 1924
podjął studia filologii klasycznej u P. Friedländera; 1928
uzyskał habilitację u M. Heideggera; 1945-47 był r e k t o r em
uniw. w Lipsku, 1949-68 wykładał na uniw. w Fleidelbergu;
był współzał. „Archiv für Begriffsgeschichte", „Philosophische
R u n d s c h a u " , „Hegel-Studien".
Poglądy G., zawarte w Wahrheit und Methode (T 1960,
19754), ukształtowała tradycja filozofii gr. i transcendentalnej
filozofii niem., dając antyscjentystyczną, antynaturalistyczną
i antypozytywistyczną postawę filozoficzną.

Stąd
hermeneutyka, będąc refleksją ściśle filoz. w sensie kantowskim
(ogólna teoria poznania) i pogłębioną ontol. (szukanie
ontycznych warunków możliwości poznania), ma być wg G.
szczytową postacią w rozwoju tradycji hermeneutycznej
i podstawą wszelkiego filozofowania; G. wskazując na poznawcze
trudności i ograniczenia człowieka stara się je przezwyciężyć
przez właściwe ustawienie problemu punktu wyjścia
poznania („krąg hermeneutyczny", „horyzont rozumien
i a " ) oraz przez podkreślenie roli tradycji i autorytetu (rewaloryzacja
„przesądów"); broni przy tym zdroworozsądkowej
autonomii człowieka wobec mentalności scjentystyczno-
technokratycznej oraz stara się pogodzić oświeceniowy model racjonalności z uniwersalnością poznania ludzkiego
(wiara w rozum praktyczny).

Główną kategorią hermeneutyki
G. jest „ufilozoficznione" pojęcie rozumienia, które epistemicznie
stanowi całość doświadczenia hermeneutycznego,
ontycznie zaś jest sposobem istnienia człowieka; jest ono
ściśle powiązane z kategoriami dziejowości i językowości;
stąd dla G. filozofia jest m.in. badaniem dziejów pojęć (Begriffsgeschichte),
by dzięki tajemniczej jedności słowa i rzeczy
dotrzeć do świata.

Poglądy G., na ogól nie kwestionowane w części kryt.
(negatywna koncepcja poznania), krytykuje się jednak za
próbę harmonijnego wyjaśnienia człowieka, świata, dziejów
i kultury, która byłaby równocześnie ontologia, epistemologią,
antropologią, filozofią kultury i historią (synkretyzm
filoz.). Zamazywanie granic mięcizy epistemologią i ontologia
(rodzaj parmenidejskiego monizmu) n a d a l o hermeneutyce G.
c h a r a k t e r idealistyczny (wychodzenie od językowo danej
świadomości rzeczy), relatywistyczny (brak ostatecznej instancji
i fundamentu poznania) i antysubstancjalistyczny
(człowiek jest „projektem" i „zdarzeniem").

Wpływ G.
obejmuje szeroki krąg dyskusji nad metodol., teoriopoznawczymi
i ontol. podstawami nauki (zwł. w naukach społ.,
literaturoznawstwie i prawie). Do jego poglądów nawiązuje
również (postulatywnie) teologia chrzęść., korzystając z
filoz. hermeneutyki jako metodyki interpretacji tradycji
(ustnej i pisanej).

Główne dzieła G. wydano w Piatos dialektische Ethik und
andere Studien zur platonischen Philosophie (L 1931, 19682),
Le problème de la conscience historique (Lv 1963), Kleine
Schriften ( I - I V , T 1967-77), Hegels Dialektik. Fünf hermeneutische
Studien (T 1971), Vernunft im Zeitalter der Wissenschaft
(F 1976), Philosophische Lehrjahre (F 1977); w Polsce
wydano Rozum, słowo, dzieje. Szkice wybrane (Wwa 1979).

 

P. Fruchon. Herméneutique, tangage et ontologie. Un discernement du platonisme chez Hans Georg G., APhil 36(1973) 529-568, 37(1974) 223-242. 353-375. 53.3-571; J. Vandcnbulcke, Hans-Georg G. Een filosofie van het interpreteren. Ut 1973; A. Cota Marcai, Das Problem einer transzendentalen Hermeneutik in ..Wahrheit und Methode" von Hans Georg G., F 1977; J. Becker, Der „hermeneutische Zirkel" bei G. und die .Alteritas" bei Lévinas. Zu verstehen als ein ethisches Ereignis, R 1978; B.J. Hilberath. Theologie zwischen Tradition und Kritik. Die philosophische Hermeneutik Hans-Georg G. als Herausforderung des theologischen Selbstverständnisses, D 1978; K. Michalski, Hans-Georg G. - Antropologia i hermeneutyka, w: Humanitas, Wwa 1978, I 107-121; LG. Roca, /.(/ ontologia hermenéutica. Valentiae 1979; B. Baran. Hermeneutyki! i alienacje. Hans Georg G. o sztuce rozumienia. Znak 32(1980) 356-368; M.L. Hinman, Quid facti or quid juris? The Fundamental Ambiguity of G. Understanding of Hermeneutics, PPR 40(1980) z. 4, 512-535; S. Takeda, Reflexion, Erfahrung und Praxis bei G., T 1981; A. Bronk, Rozumienie, dzieje, jeżyk. Filozoficzna hermeneutyka G., Lb 1982 (bibliogr.).

Podobne prace

Do góry