Ocena brak

GABRIELI GIOVANNI

Autor /Boleczest Dodano /02.10.2012

ur. 1557 w Wenecji, zm. 12 VIII 1613 tamże, wł. kompozytor, b r a t a n e k  A n d r e a .

Początkowo kształcił się pod kierunkiem Andrea G., a
1575-79 O. di Lassa w Monachium; 1584 został organistą w
kościele św. Marka w Wenecji. W swojej twórczości, skoncentrowanej
na stylu polichóralnym zapoczątkowanym przez
A n d r e a G., wykorzystał wszystkie nowatorskie prądy docierające
do Wenecji w zakresie muzyki wokalno-instrumentalnej
i i n s t r u m e n t a l n e j ; w kompozycjach polichóralnych uwzględnił
właściwości architektoniczne kościoła św. Marka.

Kompozycje G. jeszcze za jego życia weszły do wielu wydań
zbiorowych; spośród samodzielnych zbiorów do najważniejszych
należą (6-16-głosowe Concerti di Andrea e di Giovanni
G., Ve 1587, 4-głosowe Madrigali e ricercari (Ve 1587),
4-6-głosowe Ecclesiasticae camiones (Ve 1589), Intonazioni
e ricercari per l'organo (Ve 1593-95), 6-16-głosowe Sacrae
symphoniae (I, Ve 1597), 6-19-głosowe Symphoniae sacrae
( I I , Ve 1615), i 3-22-głosowe Canzoni e sonate (Ve 1615).
G. pisał kompozycje zarówno w stylu niderl. polifonii,
gdzie zwracał uwagę na zrozumiałość tekstu, jak i polichóralne
(rozwijając i doskonaląc zdobycze Andrea G . ) ; zastosował
w nich styl concertato (termin ten jest używany dla
form wczesnego baroku w odróżnieniu od właściwego concert
o dojrzałego b a r o k u ) .

Do kompozycji rei. wprowadził G.
wstępy instrumentalne (zw. Symphonia) i ritornelowe (instrumentalne)
wstawki (np. w Surrexit Christus, Jubilate Deo)
j a k o rodzaj organowych intonazioni; ritornei z motetu In
Ecclesiis wskazuje już na samodzielny styl instrumentalny;
szczyt ekspresji osiągnął G. w 1-chórowym motecie Timor
et tremor, utrzymanym w afektywnym stylu madrygałowym.
W kompozycjach świeckich (przeważnie madrygałach wielochórowych
- bez basso continuo) również stosował styl
concertato.

W pieśniach zachował styl canzonetty. G. pozostawi!
utwory organowe typu intonazioni, toccaty i canzony
wieloodcinkowe (pod koniec życia pisał uroczyste canzony
na podwójny chór instrumentów). Wielochórowość instrumentalną
zastosował w Sacrae symphoniae, gdzie wykorzystał
grupy chóralne w tej samej tonacji, a chór instrumentów
dętych - j a k o kontrast dla in. grup instrumentów; sonata pian e forte jest pierwszą drukowaną kompozycją z oznaczeniami
dynamicznymi.

Specyfika jego stylu instrumentalnego
wyraziła się w stosowaniu sekwencji, rytmach punktowanych,
powtarzaniu dźwięków, typowo instrumentalnej ornamentyce,
wirtuozowskiej figuracji w głosach górnych oraz
w manierze echa. Styl polichóralny G. przeniesiony na muzykę
instrumentalną miał licznych naśladowców, zwł. w Wenecji
(m.in. L. da Viadana, T. Merula oraz H. Schütz); w Polsce
w j e go stylu tworzył M. Zieleński.

Wydania kompozycji G.: C. Winterfeld Johannes G. und
sein Zeitalter (I-III, B 1834), G. Benvenuti Istituzioni e monumenti
dell'arte musicale italiana (ITI, Mi 1931-32), Opera
omnia (ITU, Corpus Mensurabilis Musicae XII, R 1956-62),
Opera omnia (I, Ve 1969). G. jest uważany za najwybitniejszego
przedstawiciela wł. muzyki kośc. z końcowej fazy szkoły
weneckiej.

 

G. Benvenuti, Andrea e Giovanni G. e la musica strumentale in S. Marco, w: Istituzioni e monumenti dell'arte musicale italiana I-II, Mi 1931-32; D. Arnold, MGG IV 1194-1209; S. Kunze, Die Instrumentalmusik Giovanni G. I-II, Tutzing 1963; M. Bukofzer. Muzyka w epoce baroku. Od Monteverdiego do Bacha, Wwa 1970, 40-44; D. Arnold, Giovanni G. Lo 1974; W. Müller-Blattau, Tonsatz und Klaugtechnik bei Giovanni G., Kas 1975; D. Arnold, Giovanni G. and the Music of the Venetian High Renaissance, Lo 1980.

Podobne prace

Do góry