Ocena brak

Gabriela Zapolska (1857 — 1921)

Autor /Albinos Dodano /04.06.2013

Urodziła się w Podhajcach na Wołyniu w rodzinie ziemiańskiej. Po nieudanym małżeństwie z porucznikiem gwardii carskiej zerwała ze swoim środowiskiem i rozpoczęła karierę aktorską, najpierw na scenachTamatorskich, potem zawodowych. W r. 1882 występowała w teatrze krakowskim. W 1889 r, wyjechała do Francji, aby tam kontynuować studia aktorskie w słynnym The&tre Librę Antóine’a. Teatr ten preferował repertuar naturalistyczny. Sukcesów jednakże nie odniosła, także i po powrocie do kraju bez większego powodzenia występowała na scenach różnych miast. W r. 1902 zorganizowała w Krakowie prywatną Szkołę Dramatyczną.

Pracę literacką rozpoczęła ok r. 1881, drukując na łamach „Gazety Krakowskiej ” powieść Małaszka (1883). Już przy ocenie tego debiutanckiego utworu krytycy ostro zaatakowali młodą autorkę za jaskrawy erotyzm utworu. Dalsze utwory Zapolskiej, pisane pod wyraźnym wpływem naturalizmu, przynosiły różne „wycinki z życia”, przede wszystkim obyczajowego, podejmowały kwestie pomijane dotąd przez większość pisarzy polskich. I tak pisała Zapolska o problemie alkoholizmu (We krwi, 1893), prostytucji (O czym się nie mówi, 1909), chorób wenerycznych (O czym się nawet myśleć nie chce). Także w pracy dziennikarskiej, od 1900 r. w „Słowie Polskim” we Lwowie, podejmowała te tematy. Do najlepszych powieści Zapolskiej należy Sezonowa miłość (1905) i dalsza jej część Córka Tuśki (1907), opisująca życie mieszczańskie.

Największą popularność przyniosła jednak Zapolskiej twórczość dramaturgiczna. Jej utwory były chętnie grywane przez różne teatry, także i dziś cieszą się powodzeniem u publiczności. Charakteryzuje je świetna kompozycja, zwarta akcja, żywy dialog. Doświadczenia niezbyt udanej kariery aktorskiej były w pracy dramaturgicznej Zapolskiej na pewno bardzo cenną pomocą.

Do najwybitniejszych dramatów Zapolskiej należą: Żabusia (1897), Ich czworo (1907), Skiz (1909), Moralność pani Dulskiej (1907), Panna Maliczew-ska (1910).

W swoich utworach Zapolska często posługiwała się analogiami do świata przyrody. Życiem społecznym rządzi więc prawo walki o byt, a w życiu obyczajowym ważna jest odwieczna walka dwóch płci. Są to oczywiście poglądy wzięte od naturalistów. Za Emilem Zolą uważała Zapolska, że literatura ma być wiernym odbiciem rzeczywistości, dokładnym zapisem zaobserwowanych faktów. Poglądom tym dawała wyraz w swojej praktyce pisarskiej. Zmarła we Lwowie.

Do góry