Ocena brak

FUNKCJONALIZM W NAUKACH SPOŁECZNYCH - Funkcjonalizm Mertona

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

Alternatywy funkcjonalne, dysfunkcje, funkcje jawne i ukryte.

W teorii funkcjonalnej Mertona człowiek to osoba społeczna, a więc element struktury grupy, istota zdolna w pełni zinternalizować wszelkiego typu normy społeczne. Merton wprowadził pewne innowacje do wizji Parsonsa, gdyż uważał, że jego teoria ma pewne luki. Sformułował on trzy problematyczne tezy (założenia funkcjonalizmu):

a) o funkcjonalnej jedności systemu społecznego – system społeczny jest zintegrowaną całością i wszystkie jego elementy współdziałają na rzecz tego systemu. Stopień integracji jest kwestią empiryczną, którą należy ustalić. Najczęściej jest tek, że pewne poglądy, wzory zachowania czy instytucje są funkcjonalne dla pewnych grup a dysfunkcjonalne dla innych, stąd też w miejsce tezy o jedności funkcjonalnej należy położyć nacisk na rozmaite typy, formy, poziomy i sfery integracji;

b) o funkcjonalnej uniwersalności elementów systemu społecznego – jeśli jakiś element (obyczaj, obiekt materialny, ideał, wierzenie) istnieje w  danym systemie społecznym to znaczy, że spełnia w nim jakąś pozytywną funkcję (w tej wizji nie ma miejsca na patologię). Dany element może spełniać nie tylko funkcje pozytywne (być funkcjonalnym) ale także funkcje negatywne (być dysfunkcjonalny) dla całego systemu lub niektórych jego elementów. Niektóre konsekwencje są konsekwencjami zamierzonymi i rozpoznanymi przez jednostki zajmujące jakieś pozycje w systemie (funkcje jawne), natomiast inne konsekwencje mogą być niezamierzone i nierozpoznane (funkcje ukryte);

c) funkcjonalnej niezbędności elementów dla systemu społecznego – jeśli już jakiś element istnieje w danym systemie to znaczy, że jest dla tego systemu elementem niezbędnym i niemożliwym do zastąpienia. Określonej funkcji przypisany jest jeden i tylko jeden element. Teza, iż jedynie pewne, konkretne struktury mogą spełniać wymogi systemu jest fałszywa. Mogą istnieć „struktury alternatywne”, które spełniają zasadniczo te same wymogi. W rzeczywistości ta sama funkcja może być wypełniana przez wiele elementów jak i ten sam element może spełniać wiele różnych funkcji.

Typy indywidualnego przystosowania

KONFORMIZM

  • relacja najbardziej typowa i szeroko rozpowszechniona.

  • zachowania zorientowane są zazwyczaj na podstawowe wartości społeczne.

  • Akceptacja celów i środków do nich prowadzących.

INNOWACJA

  • ogromny nacisk na cele zachęca do wykorzystania instytucjonalnie zakazanych, lecz skutecznych środków. Osłabienie znaczenia uznanych, ale nieefektywnych wysiłków.

  • przyswojenie kulturowego nacisku na cel bez zinternalizowania w równym stopniu norm kierujących sposobami i środkami.

  • niepełna socjalizacja jednostek, napięcie skłania do innowacji i porzucenia środków instytucjonalnych. Przebiegłość.

  • Zostaje zachwiana równowaga między kulturowo przepisanymi celami a środkami.

▪ zachęty do sukcesu dostarczają ustalone wartości kulturowe – NACISK KULTUROWY (np. przesadnie wysokie wartościowanie pieniądza)

▪ dostępne sposoby zmierzania do celu są przez strukturę klasową w dużej mierze ograniczone do zachowań dewiacyjnych. – STRUKTURA SPOŁECZNA (np. negowanie jednostek nie biorących udziału we współzawodnictwie w dążeniu do sukcesu finansowego, sztywna struktura społeczna klasowo ogranicza dostęp do celów, bieda)- dysfunkcja- możliwość osłabienia motywacji do dalszych wysiłków u ludzi, którym się nie powiodło.

RYTUALIZM

  • cel kulturowy zostaje porzucony (lub zaniżony), ale utrzymuje się konformizm wobec obyczajów.

  • normy instytucjonalne są dalej przestrzegane.

  • Instytucjonalnie dozwolony, choć kulturowo nie ceniony. – Rytualizmu nie uważa się właściwie za problem społecznyprzystosowanie jest decyzją subiektywną.

  • typ przystosowania częsty w społeczeństwie, w którym status jednostki jest w dużej mierze uzależniony od jej własnych osiągnięć.

  • Lęk o status – trwałe zaniżenie poziomu własnych aspiracji, lęk powoduje bezruch. Mniejsze ambicje dają zadowolenie i bezpieczeństwo.

WYCOFANIE

  • odrzucenie celów kulturowych i środków instytucjonalnych, rezygnacja.

  • sposób adaptacji raczej indywidualny (prywatny, izolowany) niż grupowy.

  • Odcięcie od środków uznanych i skutecznych. Sfrustrowana i upośledzona jednostka mimo wszystko „wypada z gry”.

  • zinternalizowane zakazy uniemożliwiają wykorzystanie drogi zakazanej.

  • ucieczka od wymogów społeczeństwa. „W świat zawsze włącza się przez przypadek.”

  • reakcja spotykana najrzadziej, ludzie pozostają w społeczeństwie, ale do niego „nie należą”, obcy.

  • Ludzie, którzy nie podzielają wspólnego systemu wartości, są członkami społeczeństwa jedynie w sensie formalnym. (Psychotycy, dotknięci autyzmem, włóczędzy, nałogowi alkoholicy i narkomanii)

► Defetyzm – niewiara w powodzenie sprawy, zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką.

Kwietyzm – bierny, beznamiętny stosunek do świata i spraw życiowych, brak aktywności.

Eskapizm – oderwanie od rzeczywistości, ucieczka w świat iluzji, wyobraźni.

BUNT

  • wyprowadzenie ludzi na zewnątrz otaczającej struktury, by tworzyli wizję i próbowali realizować nową, przekształconą strukturę.

  • usiłowanie zmiany istniejącej struktury kulturowej i społecznej.

  • wyobcowanie z panujących celów i wzorców, które są uznawane za czysto arbitralne.

  • odmienny od resentymentu.

  • Dotyczy autentycznej przemiany wartości, kiedy frustracja prowadzi do całkowitego odrzucenia wartości uprzednio cenionych.

  • Kiedy system instytucjonalny postrzegany jest jako przeszkoda w realizowaniu celów, lojalność zostaje wycofana i przemieszczona na nowe grupy wyposażone w nowy mit.

Podwójna funkcja mitu:

▪ umiejscowienie źródła masowych frustracji w strukturze społecznej

▪ zarysowanie struktury alternatywnej, która prawdopodobnie nie będzie powodowała frustracji.

• Renegat – obiekt największej wrogości pośród zbuntowanych. Odrzuca panujące wartości, mimo, że jemu samemu się powiodło. Podważa wartości, jak to czyni grupa zbuntowana, ale stanowi również świadectwo, że została załamana jej jedność.

Podobne prace

Do góry