Ocena brak

FUNKCJONALISTYCZNA TEORIA POLITYKI

Autor /Edi Dodano /13.06.2011

W politologii można wyróżnić 3 funkcjonalizmy o różnym zasięgu:

  1. funkcjonaliści eklektyczni – większość naukowców, która pyta jaką funkcję spełnia X i jak się to przyczynia do podtrzymania systemu bądź do złagodzenia lub zaostrzenia konfliktów

  2. funkcjonalizm empiryczny – R.Merton - poszukiwał ukrytych i jawnych (uczestnicy systemu świadomie ich nie rozpoznają) funkcji, wg niego funkcje to obserwowalne konsekwencje umożliwiające w danym systemie adaptację i dostosowanie

  3. analiza funkcjonalno – strukturalna – Talcott Parsons, Theodor Lowi

Funkcja polityczna – ogół skutków działalności jakiegoś podmiotu np. instytucji, partii politycznej, organizacji, osoby. Może nią być cel działania, sam proces działania czy główny kierunek działani.

Cechy systemu:

- holistyczny (jest pewną całością)

- jest dynamiczny

- jest aktywny

- trwa w czasie

W obrębie życia politycznego wskazuje na 4 podsystemy:

1) prawomocności (legislacja)

2) urzeczywistniający funkcje integracji (biurokratyczny)

3) pełniący funkcję adaptacji i poparcia (stowarzyszeniowy) oraz wiążący się z funkcją utrzymania wzorców

4) normatywny (przywództwo) służący osiąganiu celów

Systemowi, przy założeni, że jest układem dynamicznym, towarzyszą mechanizmy podtrzymujące jego istnienie oraz przeobrażające jego funkcje i elementy.

Podstawowym produktem systemu politycznego jest władza

W systemie politycznym władza pełni funkcję integracyjną – umożliwiającą mobilizacją zasobów niezbędnych do osiągania celów systemowych, ale także wymuszającą lojalność i posłuszeństwo rządzonych wobec rządzących

Suzanne Keller ze schematu AGIL wyprowadza koncepcję elit przystosowanie staje się zadaniem elit gospodarczych, naukowych i wojskowych

- realizacja celów i integracja zadaniem kleru, pedagogów, filozofów i „najznakomitszych rodzin”

- podtrzymanie wzorców i łagodzenie napięć zadaniem sportowców, artystów, publicystów

Funkcjonalistyczne teorie systemów:

- miejsce „ładu: zajmują działania

- patrzą wieloaspektowo – starają się uchwycić wielość przyczyn i wielość skutków

- granice systemów to granice wysp wykazujących mniejszą złożoność niż otoczenie

- posiadają wiele funkcji – odróżnienie funkcji ukrytych i jawnych

- całość jest czymś więcej niż tylko sumą swoich części – istotne są też relacje między nimi

Behawioraln-funkcjonalna koncepcja G.A.Almonda i J.S.Colemana:

- system polityczny to system oddziaływań występujący we wszystkich niezależnych społeczeństwach

- pełni funkcje integracyjne i adaptacyjne (wewnętrzne i zewnętrzne) przez stosowanie lub groźbę zastosowania środków przymusu fizycznego

- Almond dzieli funkcje na: funkcje systemu polityki publicznej i funkcje procesu

- wymienia funkcje: artykulacja interesów, ich agregacja, kształtowanie oraz ocena polityki

Rodzaje ogólnych funkcji podmiotów polityki:

  1. integracja grupy społecznej – utrwalanie istniejących stosunków społecznych i ekonomicznych, podtrzymywanie społecznej harmonii i utrwalanie równowagi, umacnianie więzi grupowej, możliwość autoidentyfikacji

  2. utrwalanie systemu wartościprzypominanie i uaktualnienie systemu wartości uznawanego za grupę za najwyższe dobro, przekazując tradycje kulturowe, religijne, umożliwiają następnym pokoleniom identyfikację narodową i kulturową, tworzą pozytywne wzorce postępowania, potwierdzają tożsamość grupy

  3. rekreacyjna – organizowanie obchodów danej uroczystości, zwiększenie kontaktów międzyludzkich, realizacja potrzeby bezpieczeństwa i afiliacji, możliwość uzyskania prestiżu, rozwój życia towarzyskiego

  4. estetyczna – poprzez odwołanie się do wartości estetycznych następuje uwiarygodnienie autorytetu polityka

  5. ludyczna – organizowanie przez podmioty polityki świąt państwowych, zwiększenie kontaktów międzyludzkich, realizacja potrzeby bezpieczeństwa i afiliacji, możliwość uzyskania prestiżu, rozwój życia towarzyskiego

- Funkcje podmiotów polityki umacniają ponadto autorytet, uwypuklają i potwierdzają rolę różnych organów oraz instytucji w hierarchii władzy państwowej

Funkcje systemu mają charakter polityczny poprzez związek z działaniami politycznymi - istotny jest kontekst polityczny – czyli związek funkcji z potrzebami, interesami i świadomością wielkich grup społecznych lub społeczeństwa jako całości

Ze względu na relacje między rezultatami zamierzonymi a osiągniętymi wyróżniamy 4 rodzaje funkcji politycznych systemu:

  1. działania o skutkach zbieżnych z założonymi celami

  2. działania zainspirowane w celach politycznych, ale ze skutkami z nimi rozbieżnymi

  3. działania o nie uświadomionych przez sprawcę skutkach politycznych

  4. działania nie uświadamiane przez sprawcę i nie przynoszące według niego skutków politycznych, ale przynoszące takie skutki dla innych

Inne podziały funkcji politycznych systemu:

  • ze względy na typ

    1. podmiotu (nadawcy)

    2. przedmiotu (adresata)

  • sposób reakcji systemu politycznego na sprzeczne impulsy makrostruktur

    1. adaptacyjna – nakłada na system konieczność przystosowania w określonym stopniu i czasie swojej struktur, zasobów ludzkich i materialnych, systemów normatywnych, procedur i metod działania do dynamiki swego otoczenia, które jest zmienne, dlatego należy cały czas dbać o zachowanie równowagi między nim a systemem adaptacja to próba dostosowania się do zmieniających się warunków

    2. regulacyjna – wprowadzenie własnego ładu, czyli uporządkowania tempa, kierunku, zakresu i głębokości zmian wywołanych nie działaniami politycznymi ale żywiołowością makrostruktur odnosi się do uporządkowania procesów już istniejących bądź zapoczątkowanych, to przyspieszenie lub hamowanie tempa zmian

    3. innowacyjna – inicjowanie i wprowadzanie zmian w makrostrukturach dot. inicjowania i wprowadzania zmian w obrębie systemu, które nie powstały samorzutnie np. kształtowanie przez działania polityczne zaplanowanych zmian, które wywołają pojawienie się istotnych cech wprowadzenie nowych zmian w otoczeniu systemu

  • ze względu na cele polityczne

    1. funkcje strategiczne

    2. taktyczne – powinny być podporządkowane strategicznym

  • ze względu na stosunek elit politycznych do władzy

    1. funkcja walki o władzę

    2. funkcja sprawowania władzy

  • ze względu na kryterium oddziaływania elit na stosunki społeczne

    1. integracji społeczeństwa

    2. dezintegracji społeczeństwa

    3. akceptacji

    4. nieakceptacji przez społeczeństwo ugrupowań politycznych i lansowanych przez nie idei

  • kryterium sposoby artykulacji funkcji systemu

    1. jawne – mogą się tu zaliczać: taktyczne, strategiczne

    2. ukryte – trzy rodzaje:

      • nieimplikowane przez daną elitę polityczną, a zauważane przez nią i wykorzystywane

      • celowo skrywane, służące świadomie założonym celom

      • nie zauważone przez siły polityczne, a występujące w życiu publicznym i przynoszące określone skutki

- mogą prowadzić do manipulowania społeczeństwem

- ta sama funkcja w zależności od podmiotu i kontekstu politycznego może być dominująca, typowa, skrywana bądź jawna, albo podporządkowana innym funkcjom

Funkcje realizowane przez podmioty polityki:

  1. integracyjna (scalająca i koordynująca działania np. podmiotów polityki wokół nadrzędnych wartości i interesów systemu politycznego i systemu ogólnospołecznego)

  2. dystrybucyjna (narzucania kryteriów i regulacji rozmiarów podziału dóbr materialnych i niematerialnych pomiędzy podmiotami)

  3. ochronna (zapewnianie zewnętrznego bezpieczeństwa w otoczeniu międzynarodowym i bezpieczeństwa wewnętrznego np. trwałość reguł i mechanizmów gwarantujących stabilność pozycji podmiotu)

  4. strukturotwórczą (wytwarzanie socjopolitycznych podziałów w społeczeństwie oraz form organizacyjnych, umożliwiających innym podmiotom udział w życiu politycznym poprzez bezpośrednie lub pośrednie wpływanie na procesy decyzyjne w systemie politycznym)

Modelowy system polityczny – funkcje

  • na wejściu systemu – funkcję artykulacji interesów, rekrutacji, agregacji i selekcji interesów, oraz socjalizacji politycznej

  • we wnętrzu systemu: informacyjną, regulującą i kontrolującą przekaz informacji do systemu politycznego i jego otoczenia, konwersji tzn. przetwarzania informacji

  • na wyjściu systemu: sprawczą, wykonawczą i realizacyjną oraz mobilizacyjną

Podobne prace

Do góry