Ocena brak

Funkcje pieniądza

Autor /Ursyn Dodano /15.12.2011

Pierwszą funkcją pieniądza jest funkcja miernika wartości, polega ona na tym, że wartość towarów przedstawiana jest w pieniądzu. Dzięki tej funkcji pieniądza wszystkie towary mogą być pod względem ilościowym porównywalne ze sobą i sprowadzone do jednego „wspólnego mianownika:.

Funkcję miernika wartości pełni pieniądz w sposób myślowy, idealny. Oznacza to że dla wyrażenia wartości towaru nie jest niezbędne posiadanie pieniądza w formie monety lub banknotu. Ten sposób sprawowania funkcji miernika wartości możliwy jest jednak tylko dzięki temu, że w obiegu znajduje się realny pieniądz, który umożliwia przeprowadzenie transakcji kupna – sprzedaży.

Druga funkcją pieniądza jest funkcja środka cyrkulacji ( środka wymiany). Polega ona na tym, że pieniądz występuje w roli pośrednika wymiany towarów. Jeśli w bezpośredniej wymianie towar wymieniany był na towar , to wraz z pojawieniem się pieniądza wymiana przyjmuje postać towar- pieniądz – towar. Aby więc, w zamian za jeden towar otrzymać drugi, trzeba najpierw dokonać transakcji sprzedaży, zamienić własny towar na pieniądz, a za otrzymany pieniądz zakupić potrzebny towar.

O ile w funkcji miernika wartości pieniądz funkcjonował w sposób myślowy, to w funkcji środka cyrkulacji pieniądz musi występować realnie – jako moneta lub banknot.

W wypełnianiu funkcji środka cyrkulacji pieniądz pełnowartościowy został w toku rozwoju historycznego zastąpiony przez różne substytuty – z metali nieszlachetnych i pieniądze papierowe.

Kolejną funkcją pieniądza jest funkcja środka gromadzenia skarbu (środka akumulacji). Pieniądz zmienia się w skarb, z chwilą, gdy proces cyrkulacji zostaje przerwany, gdy akt sprzedaży nie zostaje uzupełniony postępującymi po nim aktem kupna.

Rozwinięta produkcja i wymian towarów sama rodzi potrzebę gromadzenia skarbu. Akty kupna i sprzedaży w warunkach rozwiniętej cyrkulacji towarowej nie pokrywają się bowiem w czasie. Dla dokonania zakupów na rynku, którym nie towarzyszy w danym momencie sprzedaż towarów, niezbędne jest posiadanie rezerw pieniężnych, czyli skarbu.

Rozwój stosunków towarowo – pieniężnych, wzrost potęgi pieniądza rodzi potrzebę gromadzenia pieniądza jako wyrazu bogactwa i społecznego prestiżu. Przejawia się to w dążeniu do gromadzenia kruszców szlachetnych, pieniądza, do powiększania skarbu. Przy czym dążenie do gromadzenia skarbu z natury nie zna granic. Wynika to z samej istoty pieniądza, który jest bezpośrednio wymienialny na każdy towar. Należy także wskazać na kształtowanie się estetycznej formy skarbu, dążenie do posiadania w tej formie przedmiotów złotych i srebrnych.

W warunkach istnienia systemu pieniężnego opartego o obieg pełnowartościowych monet, skarb odgrywał istotną rolę w zasilaniu cyrkulacji niezbędną masą środków pieniężnych. W okresach, gdy rozmiary transakcji towarowych się kurczą, część pieniądza złotego odpływa z obiegu zamieniając się w skarb. W okresach zwiększania się obiegu towarów i transakcji kupna sprzedaży, pieniądz napływa do kanałów cyrkulacji, rozmiary skarbu się kurczą. Pieniądz w funkcji środka gromadzenia skarbu pełni więc także rolę regulatora rozmiarów obiegu pieniężnego.

Pieniądz występuje w funkcji środka odroczonych płatności. W funkcji tej występuje on w sytuacjach, w których sprzedaż towaru oddzielona jest w czasie od otrzymywania pieniądza.

Istnieją różne przyczyny takiego przebiegu transakcji kupna – sprzedaży towarów. Na wytworzenie różnych towarów zużywa się różne ilości czasu. Producent towarów o długim cyklu produkcyjnym musi dłużej czekać na uzyskanie środków pieniężnych z ich sprzedaży; na zakup towarów, które potrzebuje do bieżącej produkcji, uzyskuje więc kredyt od ich producenta. Cenę tych towarów opłaca zatem później – po sprzedaży swych produktów. Produkcja szeregu towarów nosi charakter sezonowy. Środki pieniężne z ich sprzedaży wpływają do wytwórców w określonych porach roku. W międzyczasie jednak nabywają oni potrzebne im środki produkcji, za które płacą po zbiorach. Sytuacji tego rodzaju, w których konieczne są stosunki kredytowe między sprzedawcami i nabywcami towarów, jest wiele. Pieniądz, który wkracza do obiegu dopiero w terminie płatności pełni funkcję środka odroczonych płatności.

Warunkiem występowania pieniądza w tej funkcji jest istnienie w rozwiniętej postaci wszystkich poprzednich funkcji pieniądza. Punktem wyjścia jest zawsze określenie wartości ceny towaru, co oznacza, że pieniądz występuje w funkcji miernika wartości. Istnienie transakcji kupna – sprzedaży, w których pieniądz występuję w charakterze środka wymiany, jest w ogóle warunkiem rozwoju transakcji kredytowych. Te ostatnie rozwinęły się na gruncie istnienia cyrkulacji towarowej z udziałem pieniądza. Aby jednak mogły na większą skalę rozwinąć się transakcje kredytowe sprzedawca (producent) musi posiadać rezerwę środków pieniężnych, co zakłada istnienie pieniądza w funkcji środka akumulacji.

Upowszechnienie się stosunków towarowo – pieniężnych powoduje, że pieniądz w funkcji środka płatności występuje poza sferą obiegu towarów. Powstawania stosunków wierzyciela i dłużnika niekoniecznie wymaga istnienia kupna – sprzedaży towarów.. we wszystkich transakcjach pożyczkowo – pieniężnych w chwili spłaty długu pieniądz występuje w tej funkcji. Podobnie jest przy opłatach czynszów, rent, podatków, a także przy opłacie siły roboczej.

Ukształtowanie się funkcji pieniądza jako środka odroczonych płatności może być przyczyną istotnych perturbacji w gospodarce rynkowej. Stosunki kredytowe rozwijają się normalnie, jeśli nie ma istotnych przeszkód w realizacji zobowiązań płatniczych. W gospodarce powstają natomiast istotne problemy, jeśli łańcuch wierzycieli i kredytobiorców zaczyna się rwać z powodu niewypłacalności dłużników. Pociągać to może za sobą krach systemu kredytowego, odbijający się negatywnie na innych działach gospodarki. Tak się dzieje w sytuacjach kryzysowych, w których występuje nie tylko załamanie procesów produkcyjnych, ale również sfery obiegu pieniądza, co potęguje trudności produkcyjnych działów gospodarki.

Pieniądz występuje w charakterze pieniądza światowego. Oznacza, to pełnienie przez pieniądz swych podstawowych funkcji nie tylko na rynku krajowym, ale również na rynkach międzynarodowych.

Początkowo w funkcji pieniądza obsługującego wymianę międzynarodową występowało złoto.

Rozwój międzynarodowych stosunków ekonomicznych wykształcił z czasem i w tej sferze różne substytuty pieniądza pełnowartościowego. Funkcjonować one jednak mogą w roli pieniądza światowego tylko w normalnych warunkach ekonomicznych. Wstrząsy ekonomiczne, wojny, itp. Zjawiska, naruszające normalne stosunki ekonomiczne między krajami, nieuchronnie przywracając pieniądzowi kruszcowemu jego funkcję pieniądza światowego.

Pieniądz światowy funkcjonuje przede wszystkim jako powszechny środek płatniczy. Wkracza on do obiegu międzynarodowego głównie przy wykorzystaniu rachunków bankowych, a więc bezgotówkowo.

Podobne prace

Do góry