Ocena brak

FUNKCJA WYCHOWAWCZA turystyki

Autor /kostek Dodano /11.04.2013

Przed podjęciem próby określenia funkcji wychowawczej współczesnej turystyki należy powtórzyć, iż turystyka oznacza m.in. wejście człowieka w bezpośredni kontakt z nowym środowiskiem społecznym, rozumianym jako zespół trojakich składników: przyrodniczych, społecznych i kulturowych. Z pojęciem środowiska społecznego pozostaje w bezpośrednim związku środowisko wychowawcze. Jest ono bowiem częścią obiektywnego środowiska społecznego (wraz z jego podłożem przyrodniczym i kontekstem kulturowym). W rozumieniu A. Kamiń-skiego182 środowisko wychowawcze tworzą osoby, grupy społeczne i instytucje pełniące zadania wychowawcze, zachęcające jednostki i grupy dzieci, młodzieży oraz dorosłych do przyswajania wartości moralnych i zgodnych z nimi zachowań społecznych, odpowiadających ideałowi wychowawczemu społeczeństwa.

Przyjmując, że zadanie środowiska wychowawczego obejmuje całość wpływów i oddziaływań kształtujących rozwój człowieka oraz przygotowujących go do życia w społeczeństwie, można sądzić, iż w tym złożonym procesie turystyka jest również obecna, a jej rola aktywna. Wychowawczy walor turystyki należy szczególnie odnieść do jej dwóch rodzajów — turystyki krajoznawczej i kwalifikowanej.

Zagadnienie wychowawczej funkcji turystyki można rozważyć na tle koncepcji człowieka jako istoty biosocjokulturalnej. A. Kamiński183 twierdzi, że te trzy sfery ludzkiej osobowości stanowią jedność, lecz cechują się odrębnością sytuacji wychowawczej.

Właściwy rozwój biologiczny człowieka wymaga m.in. wyrównywania ewentualnych braków organizmu oraz pobudzania przez korzystne warunki środowiska. Rozwój społeczny polega na kolejnym wrastaniu w grupy społeczne, których jednostka staje się członkiem, oraz na przyswajaniu sobie w tych grupach odpowiednich ról społecznych (np. studenta, pracownika). Rozwój kulturalny zaś polega na wrastaniu w wartości kultury w drodze przyswajania pożądanych modeli kultury (np. wartościowego spędzania czasu wolnego, miłości ojczyzny). Sprzyja temu upowszechnianie kultury i samokształcenie, m.in. przez uprawianie turystyki o motywacjach poznawczych.

Turystyka w swoim założeniu wychowawczym może przynosić pozytywne skutki w toku całego ludzkiego życia. W każdej jego fazie (młodość, dorosłość, starość) organizm ludzki wymaga kompensacji (np. wypoczynku, ruchu), zabiegów profilaktycznych itp. Turystyka, obejmując zarówno dzieci, młodzież, jak i dorosłych oraz spełniając warunki ruchliwości przestrzennej, może stanowić znaczący element wychowania fizycznego, które wywołując zmiany cielesno-fizyczne i psychomotoryczne, ułatwia i przyspiesza socjalizację. Może też być środkiem wychowania zdrowotnego, wdrażającego człowieka do ochrony oraz doskonalenia zdrowia fizycznego i psychicznego.

Podczas imprez turystycznych człowiek wchodzi w nowe grupy społeczne i musi opanowywać nowe role społeczne (przewodnika, pilota turystycznego, członka organizacji turystycznych itp.). W kontakcie z przyrodą, która jest źródłem spokoju, piękna i harmonii, turysta odkrywa też nowe wartości moralne. Kształtuje się w nim również właściwy stosunek do środowiska przyrodniczego i następuje uświadomienie aspektów degradacji środowiska. Skłania to do wniosku, że turystyka, zwłaszcza kwalifikowana, może stanowić istotne narzędzie realizacji prawa człowieka do zdrowego środowiska przyrodniczego.

Źródeł możliwości wychowawczych turystyki, szczególnie jej form specjalistycznych, można też upatrywać w budzeniu przez nią takich cech, jak aktywność, wspólnota przeżyć, więzy koleżeństwa, gospodarność, odwaga. Kształtują one postawy i osobowości społecznie najbardziej pożądane.

Trzeba przypomnieć, że turystyka, szczególnie kwalifikowana, wymaga wysiłku, pewnego stopnia odporności fizycznej i psychicznej oraz opanowania zmęczenia. Wymaga ona również umiejętności współdziałania z innymi, a także ponoszenia za innych odpowiedzialności. Te rygory uprawiania turystyki mają duże znaczenie w procesie wychowania turystów, zwłaszcza młodych.

W turystyce, przede wszystkim kwalifikowanej, należy też upatrywać elementu wychowania politechnicznego. Umożliwia ono przyswajanie przez turystów kultury technicznej, czyli umiejętności kompetentnego i efektywnego wykorzystania sprzętu turystycznego, a także urządzeń zgodnie z ich konstrukcją oraz funkcją, przy jednoczesnym przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa własnego i innych.

Warto powtórzyć, że uprawianie turystyki to nie tylko obcowanie z przyrodą. Jest to kontakt z kulturą, życiem społecznym i ludnością odwiedzanych miejscowości. Uważa się, iż poznawanie świata przez turystykę jest głównym elementem jej funkcji wychowawczej.

Na zakończenie wypada stwierdzić, iż postulowana funkcja wychowawcza turystyki mieści się w rygorach definicji wychowania oraz może wspierać rozwój biologiczny, społeczny i kulturalny człowieka. Jeśli się weźmie pod uwagę masowy charakter współczesnej turystyki oraz wysoki udział w niej młodzieży, to nasuwa się wniosek, aby zintensyfikować badania efektywności wychowawczej turystyki i określić jej rzeczywistą rolę w środowisku wychowawczym.

 

Podobne prace

Do góry