Ocena brak

FRYDERYK JAGIELLOŃCZYK kard.

Autor /Trofim Dodano /01.10.2012

ur. 27 IV
1468 w Krakowie, zm. 14 III 1503 tamże, prymas.

Byt najmłodszym z 6 synów króla Kazimierza IV Jagiellończyka
i Elżbiety Rakuszanki; przeznaczony do stanu duch.,
wychowywany był wraz z braćmi m.in. przez J. Długosza.
Spełniając życzenia króla, kapituła krak. obrała F. 13 IV
1488 bpem; uzyskawszy 1489 potwierdzenie pap. Innocentego
VIII, F. objął rządy w diec. (nie powiodły się starania
ojca o bpstwo warmińskie dla F . ) ;

po przyjęciu 1493 przez
F. święceń kapł., król Jan Olbracht wymógł na kapitule
gnieźn. jego wybór na abpstwo (przy zachowaniu rządów
w diecezji k r a k . ) ; wybór zatwierdził pap. Aleksander VI,
który mianował F. k a r d y n a ł em p r e z b i t e r em Kościoła tytuł,
św. Łucji in Septemsoliis (jej uroczystość wprowadzi! do
kalendarza diecezji k r a k . ) .

Działalność kościelna F. zaznaczyła się zwł. w liturgii;
dla ujednolicenia obrzędów wydał nowe mszały (dla Krakowa
1494 i ok. 1500), brewiarze (pierwszy własny dla Gniezna
druk. 1500), rubrycele (rps z 1493 i 1497 oraz druk. 1500),
a także kalendarz dla archidiecezji gnieźn. (1497); miał bogaty
zbiór iluminowanych ksiąg liturg. (np. pontyfikal z
1494, zawierający m.in. ceremonia! koronacyjny króla
Aleksandra Jagiellończyka, msza! z 1492 i epistolarz z 1500,
wykonany przez Piotra Postawę z Proszowic) i paramentów;
odnowił katedry w Krakowie i Gnieźnie, przekazując im w
testamencie liczne kosztowności; wraz z matką i bratem
ufundował dla katedry wawelskiej złoty relikwiarz na relikwie
głowy św. Stanisława Bpa. W sporach ze szlachtą
bronił przywilejów duchownych, surowo j e d n a k karat ich wykroczenia;
powołał komisję inkwizytorów do obrony czystości
wiary; jako kanclerz Akademii Krak. łagodził spory
doktrynalne.

Zwołał 6 synodów prow, i 6 dla archidiec.
gnieźnieńskiej, których przedmiotem były m.in. kontrybucje
na rzecz skarbu król. (wobec zagrożenia turecko-tatarskiego).
Przygotował (także finansowo) elekcję króla Jana Olbrachta,
a nast. (jako prymas) - króla Aleksandra Jagiellończyka;
był filarem polityki kośc. Jagiellonów.

 

H. Rybus, Królewicz kardynał F. Jagiellończyk jako biskup krakowski
i arcybiskup gnieźnieński, Wwa 1935; T. Kruszyński, Działalność artystyczna-kulturalna kardynała F. Jagiellończyka i jego dary dla katedry wawelskiej, SPAU 48(1947) 157-160; A. Bochnak. Zabytki zlotnictwa późnogotyckiego związane z kardynałem F. Jagiellończykiem. PKHS IX 1-26; H. Rybus, PSB VII 167-169; Z. Szostkiewicz, Katalog biskupów obrządku łacińskiego przedrozbiorowej Polski, SPM I 448-449; J. Krukowski, Jan Długosz jako wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka. Rozprawy z Dziejów Oświaty 23(1980) 12-14, 18, 23.

Podobne prace

Do góry