Ocena brak

FRANCISZKA RZYMIANKA Św.

Autor /Wierzchoslawa Dodano /28.09.2012

ur. 1384 w Parione
k. Rzymu, zm. 9 111 1440 w Rzymie, mistyczka, założycielka
benedyktyńskich oblatek (—» benedyktynki II), patronka
Rzymu.

1. Ż y c i e  i  d z i a ł a l n o ś ć - pochodziła z rzym. patrycjatu,
w dzieciństwie pragnęła wstąpić do zakonu, jednakże
już w 12 roku życia została wydana za mąż za Lorenza
Ponziani i zamieszkała w rzym. pałacu męża przy bazylice
św. Cecylii na Zatybrzu. F. zasłynęła z działalności charytatywnej
- w czasie epidemii dżumy 1413-14 zamieniła swój
pałac na szpital, wspomagała też pobliski szpital św. Cecylii
i Santo Spirito in Saxia, a na ulicach Rzymu rozdawała potrzebującym
odzież i żywność. Skupiła wokół siebie in. kobiety
pragnące podjąć życie ascet. oraz działalność społ.
i 1425 utworzyła spośród nich, przy klasztorze Tor de'Specchi,
kongr. oblatek benedyktyńskich (eryg. 1433), do której
wstąpiła po śmierci męża; w okresie —» schizmy zachodniej
byla doradczynią pap. Eugeniusza IV, zwł. w czasie
II fazy Soboru —» Bazylejskiego.

Bogate życie duchowe F. obfitujące w mist, przeżycia,
zwł. pasyjne, oraz w prywatne objawienia (czyśćca, piekła,
anioła i szatana), spisał jej spowiednik i biograf Giovanni
Mattiotti (najstarszą wersję z 1469 wydał M. Armellini Vita
di Santa F., R 1882; ASanc Marth II 89-219).

2. K u l t - popularność F., granicząca z kultem już za życia,
po jej śmierci przerodziła się w cześć rei.; w niektórych
świątyniach umieszczano wizerunki F. w aureoli świętych; od
1441 w bazylice S. Maria Nuova przy F o r um R o m a n ům (obecnie
pod wezw. F.), gdzie została pochowana, uroczyście
obchodzono 9 III rocznicę jej śmierci, a od 1521 corocznie
w ten dzień władze miejskie Rzymu ofiarowują bazylice przy
F o r um Romanům złoty kielich i patenę na cześć F. jako
patronki Rzymu; kanoniz. została 1608 w oparciu o 4 wcześniejsze,
niedokończone procesy (1440, 1443, 1451, 1487); jej
kult szerzony był zwł. przez oliwetanów opiekujących się
bazyliką F.; 1638-49 na koszt pap. Urbana VIII G.L. Bernini
wykonał nad grobem F. mauzoleum z jej statuą; część
pamiątek po F. ma klasztor oblatek Tor de' Specchi.

W
XVII w. powstała o niej obfita literatura biogr.; w Polsce
wydano Cezarego Franciszka Żywot świętej F. (Kr 1617,
16352). W XIX w. nastąpił renesans kultu F.; pod jej wezw.
powstały świątynie, instytucje i stowarzyszenia; 1807 w Palazzo
Ponziani na Zatybrzu G. Michelini założył ku czci F.
Dzieło I Komunii dla młodzieży i dorosłych;

1925 pap.
Pius XI ogłosił F. patronką kierowców; w wielu językach
wydano biografie F., ukazywanej jako wzór kobiety matki,
małżonki, zakonnicy i działaczki społ., np. G.Ch. Fullerton
The Life of Saint F. (Lo 1855; Żywot świętej F., Lw 1861,
Gn 1865); akta procesów i liczne biografie F. z archiwum
i bibliotek Rzymu oraz Paryża wydał P. Lugano pt. / processi
inediti per Francesca Bussa dei Ponziani. Santa F.
1440-1453 (CV 1945).

 

BHL 3094; L. Fudakowska, Święta F., Potulice 1939; C. Albergotti, Santa F. La vita e l'opera, R 1940; M.C. Ferrari, Santa F.. R 1940; M. Marduel. Sainte F.. Ly 1951; M.B. Bontoux, Santa F. ed il suo tempo (1384-1440), Tn 1957; M.B. Rivaldi, Santa F., R 1964; E. Vaccaro. BS V 1011-1021 ; G.M. Braso, Identificazione delle fonti autografe della biografia di Santa F.. Ben 21(1974) 165-187; M.B. Rivaldi, DIP IV 169-171; A.B. Romagnoli, Santa F. e l'ald ilà della sofferenza. Ben 32(1985) 223-253.

 

3. W i k o n o g r a f i i - przedstawiana jest w czarnej
sukni i białym welonie (strój oblatek) z towarzyszącym jej
Aniołem Stróżem; atrybutem F. jest księga otwarta na tekście
Ps 73,23 (Guercino, obraz z XVII w., pinakoteka w Turynie;
E. Ferrata, medalion marmurowy w reliefie z XVII w.,
kościół Santa F. w Rzymie).

W 3 pełnych prostoty i poezji obrazach symultanicznych
z 1. poł. XV w. rzym. szkoły malarskiej ( L e o n a r d o da Besozzo)
ukazano: Wizję MB podającej F. Dziecię Jezus - obok -
MB przyglądająca się F. noszącej Dziecię w swych ramionach.
Płaszcz opieki MB (o połach podtrzymywanych przez
Pawła Apostoła, Benedykta z Nursji i Marię Magdalenę) rozpostarty
nad F. - obok - okrywający F. i in. oblatki (zbiory
R. Lehmanna w Nowym Jorku), Przyjęcie reguły św. Benedykta
przez F. - obok - przez F. i jej współsiostry (Walters
Art Gallery w Baltimore).

W klasztorze oblatek Tor de'Specchi
w Rzymie zachowały się 2 cykle fresków opiewających jej
życie i legendę; cykl szkoły Antoniazzo Romano z 1465
eksponuje uczynki charytatywne F. (cuda, wizje i ekstazy),
monochromatyczny zaś cykl anonimowy z 1485 odtwarza
różnorodne pokusy i udręki, jakich doznawała ze strony szatana.
W okresie baroku podjęto ponownie motyw wizji maryjnej
(obraz ze szkoły w Liège w opactwie Paix Notre-Dame
w Liège; O. Gentileschi, obraz z 1605 w Galleria delle Marche
w Urbino).

 

Künstle II 236-237; Réau III 1, 543-544; M.L. Casanova, BS V 1021-1028; Kaftal II 447-470; C. Squarr, LCIk VI 327-329.

Podobne prace

Do góry