Ocena brak

Formy i zakres aliansów strategicznych w Polsce

Autor /Amber Dodano /20.04.2011

 

Podstawę prawną do tworzenia aliansów w formach nieudziałowych i niekapitałowych tworzą w Polsce przepisy prawa cywilnego i handlowego. W formie umów handlowych i cywilnych mogą być zawierane między przedsiębiorstwami różnego rodzaju umowy i porozumienia o współpracy dotyczące badań, produkcji czy handlu. Można się domyślać, że polscy przedsiębiorcy zawierają często „ciche porozumienia”, których celem jest zawieszenie walki konkurencyjnej na wybranych odcinkach w celu ochrony rentowności sektora i własnych zysków.

Popularną od lat formą zawierania aliansów były w Polsce umowy licencyjne. Umowy takie- zawierane masowo już w latach siedemdziesiątych – dały Polsce dostęp do zachodniej technologii. Ze względu jednak na izolację kraju od rynku światowego nie miały one charakteru aliansów. Natomiast umowy licencyjne zawierane obecnie z przedsiębiorstwami z tego samego sektora, które w procesie globalizacji mogą stać się bezpośrednimi konkurentami, muszą być rozpatrywane od strony zagrożeń konkurencyjnych, jakie ze sobą niosą. Już teraz niektóre przedsiębiorstwa polskie wolą udzielać licencji firmom zagranicznym niż krajowym, nie chcąc zasilać technologicznie bliskiego konkurenta. Z kolei polskie przedsiębiorstwa zawsze mogą liczyć na dojrzałe technologie udzielane im przez duże światowe koncerny, dla których nie są one zagrożeniem.

Bardziej znaną, chociaż nie tak powszechną, formą aliansów w postaci umowy jest w Polsce franchising. Franchising jest bardzo korzystną formą aliansu dla przedsiębiorstw polskich nie mających dużego kapitału ani wyróżniającego się produktu czy znaku towarowego. Zmniejsza znacznie koszty wejścia na rynek ze względu na możliwość korzystania z uznanego znaku firmowego, technologii i doradztwa franchise-dawcy. Do najbardziej znanych aliansów franchisingowych należą sieci utworzone przez duże zagraniczne koncerny : Levisa i McDonald’sa. Umowy franchisingowe są też stosowane przez polskie przedsiębiorców . Przykładem może być firma Blikle i Pożegnanie z Afryką. Największym polskim przedsiębiorstwem franchisingowym jest firma ComputerLand Polskaoddział największej na świecie sieci dostawczej systemów komputerowych tej formy rozwoju korzysta również PBP Orbis i Xerox Document Centres. Alians w formie umowy franchisingowej prawie zawsze jest zawierany między dużą, znaną firmą a początkującym przedsiębiorcą, przez co bardziej przypomina kooperację dostawcy z odbiorcą niż współpracę konkurentów.

Mało znane i jeszcze nie doceniane w Polsce są alianse kapitałowe polegające na wykupie mniejszościowego udziału w firmie konkurencyjnej. Firmy zagraniczne ze względu na niska ceną polskich przedsiębiorstw wolą nabywać pakiety kontrolne, natomiast zakupy mniejszościowych udziałów między krajowymi konkurentami nie są popularne.

Pojawiają się zupełnie nowe formy aliansu przypominające zachodnioeuropejskie kluby przedsiębiorstw. Są to formalne lub nieformalne porozumienia przedsiębiorstw z tej samej lub bliskich branż w celu koncentracji niektórych działań i konsolidacji kapitału. Dają one początek grupom kapitałowym.

Całkowicie nowym zjawiskiem są też celowe konsorcja powstające dla wspólnej realizacji dużego przedsięwzięcia, jak budowa odcinka autostrady czy telekomunikacji cyfrowej. Przykładem może być konsorcjum Polska Telefonia Cyfrowa o handlowej nazwie ERA, Które zdobyło koncesję na budowę i eksploatację jednej z dwu sieci GSM. W skład konsorcjum weszli: Elektrim, DeTeMobil, US West. Celowe konsorcja przyjmują formę aliansów udziałowych.

Coraz częściej w celu realizacji działalności długofalowej, wymagającej dużych kapitałów, zawiązywane są spółki kilku przedsiębiorstw. Przykładem takiego konsorcjum jest spółka założona przez Próchnik, Vistulę i Wólczankę, której zadaniem jest promocja i sprzedaż wyrobów tych firm w sieci specjalnych sklepów. Podobny charakter ma powstałe w 1995 r. Konsorcjum Producentów Odzieży i Obuwia – TID-System. Bank Handlowy S.A. wchodzi w alianse z firmami z innego sektora. Przykładem może być konsorcjum zawiązane przez Bank Handlowy i Amica Holding w celu wykupienia Fabryki Kuchni we Wronkach oraz stworzenia w tej miejscowości Centrum Białej Techniki, które będzie oferować pełne wyposażenie kuchni : meble, armaturę, kuchenki, lodówki itp. Ten sam bank utworzył z giełdowymi spółkami odzieżowymi konsorcjum mające na celu zakup akcji prywatyzowanych Domów Towarowych „Centrum” i ich restrukturyzację.

Z tego krótkiego przeglądu form organizacyjno-prawnych aliansów w Polsce widać, że najliczniejszą grupą są alianse polskich firm z zagranicznymi przedsiębiorstwami zawierane w formie spółek joint venture.

Zgodnie z polskim prawem podmioty zagraniczne mogą inwestować w Polsce w trzech formach :

  • inwestycji bezpośrednich, których celem jest prowadzenie długoterminowej działalności gospodarczej,

  • tzw. Inwestycji portfelowych, czyli nabywania papierów wartościowych i realizowania praw właścicielskich z nich wynikających,

  • nabywania nieruchomości.

Poniżej analizowane będą wyłącznie inwestycje zagraniczne bezpośrednie. Jest to forma obecności najbardziej pożądana z punktu widzenia kraju gospodarza, gdyż najsilniej przyczynia się do wzrostu gospodarczego, a równocześnie w tej tylko postaci tworzy się alianse między partnerami polskimi i zagranicznymi. Prawo dopuszcza funkcjonowanie inwestora zagranicznego w formie spółki akcyjnej, spółki z o.o oraz w niektórych sektorach oddziału czy przedstawicielstwa. Najdogodniejszą formą prawną dla firm z udziałem kapitału zagranicznego jest spółka z o.o. – ze względu na niskie wymagania kapitałowe, łatwość powołania i prowadzenia.

W przypadku spółek inwestycje mogą przybierać postać :

  • spółki nabytej w całości przez inwestora zagranicznego przez fuzję krajowego podmiotu,

  • spółki będącej w całości własnością inwestora, założonej jako nowy podmiot ( greenfield investment),

  • spółki joint venture, czyli nowego podmiotu utworzonego wspólnie z inwestorem krajowym, której inwestor zagraniczny bez względu na wielkość udziału nie traktuje jako inwestycji portfelowej,

  • spółki polskiej z udziałem mniejszościowym kapitału zagranicznego.

Z wymienionych czterech kategorii spółek dwie są formą aliansu strategicznego : spółki joint venture i spółki o mniejszościowym udziale inwestora zagranicznego. Statystyka firm z udziałem kapitału zagranicznego wyróżnia trzy kategorie firm z udziałem zagranicznym : spółki akcyjne, spółki z o.o. oraz zagraniczne przedsiębiorstwa drobnej wytwórczości.

W 1994 r. GUS zarejestrował 8.775 spółek z kapitałem zagranicznym. W tym 256 spółek akcyjnych, 8.323 spółek z o.o. oraz prawie 200 zagranicznych przedsiębiorstw drobnej wytwórczości.

W 1995 r. było zarejestrowanych 22.940 spółek z udziałem kapitału zagranicznego, w tym 362 spółki, w których zrealizowano inwestycje na sumę powyżej miliona dolarów.

Jak wynika z powyższych danych, zdecydowanie mniejszościowe udziały kapitału zagranicznego ma tylko niewielka część spółek. Przeważają spółki, które maja ponad 70% udziałów, co przy prawdopodobnym rozproszeniu pozostałych udziałów daje przewagę firmom o dominacji kapitału zagranicznego. Warunki zbliżone do typowego aliansu dwóch partnerów stwarzają spółki, w których udział kapitału zagranicznego waha się między 30,5 a 70,4%, co występuje w około 1/3 spółek.

 

Podobne prace

Do góry