Ocena brak

FORMY ĆWICZEŃ KOREKCYJNYCH

Autor /mieczyslaw Dodano /23.01.2014

Podobnie jak w wychowaniu fizycznym czy kinezyterapii, formy ćwiczeń korekcyjnych wiążą się ściśle z trojakiego rodzaju czynnikami: przestrzennymi, czasowymi oraz organizacyjnymi i oznaczają jak gdyby sposób, w jaki - korzystając z odpowiednich środków - osiąga się okreśłony cel.

Czynnik przestrzenny określa miejsce wykonywania różnych czynności o działaniu korekcyjnym. Cele i zadania postępowania korekcyjnego mogą być realizowane zarówno w domu osoby poddawanej temu procesowi, jak i w szkole, ośrodku międzyszkolnym, w odpowiedniej przychodni czy w zakładzie lecznictwa zamkniętego (np. w szpitalu, sanatorium lub ośrodku rehabilitacyjnym), a nawet na wspomnianych wcześniej obozach czy koloniach zdrowotnych. Szczegółowiej możemy natomiast mówić o zajęciach realizowanych w konkretnych pomieszczeniach (w salach gimnastycznych, gabinetach zabiegowych, pływalniach itd.) oraz poza nimi - - np. na boisku lub w terenie (p. też następny rozdział).

Czynnik czasowy jest wieloaspektowy, gdyż określa on zarówno czas jednorazowego wykonywania odpowiednich ćwiczeń, jak i szereg krótko- i długoterminowych aspektów postępowania korekcyjnego. Podstawową jednostką są tutaj zajęcia korekcyjne, będące odpowiednikiem lekcji wychowania fizycznego, o czasie trwania wynoszącym zwykle ok. 45 minut. Zaleca się jednak, by u dzieci przedszkolnych stosować jednostki krótsze (około 30 minut), co podyktowane jest mniejszą ich wydolnością i mniejszą zdolnością do długotrwałego koncentrowania uwagi. Tego typu zajęcia, podobnie zresztą jak lekcje WF, zwykło się dzielić na trzy części - wstępną (trwającą około 10 minut), będącą swego rodzaju rozgrzewką, główną

-(około 30 minut), w której realizowane są zasadnicze cele oraz końcową (pozostałe 5 minut), służącą fizycznemu i psychicznemu uspokojeniu ćwiczących. Czasami jednak jednostka taka trwa dłużej, a zwłaszcza jej część główna. Spotykamy się z tym wówczas, gdy istnieje konieczność realizacji dodatkowych celów, szczególnie gdy korzysta się z dodatkowych środków wspomagających postępowanie korekcyjne (np. z zabiegów fizykalnych, wyciągów, ćwiczeń redresyjnych itp.). O krótkotrwałych aspektach czasowych można też mówić w odniesieniu do pojedynczych ćwiczeń. Częściej wprawdzie posługujemy się ilością powtórzeń danego ćwiczenia, dla przykładu można jednak wskazać na dość często stosowane tutaj ćwiczenia izometryczne krótkie czy długie oraz na czas trwania ćwiczenia na jednym stanowisku tzw. treningu stacyjnego.

W pojęciu czynnik czasowy mieści się również całodobowe oddziaływanie profilaktyczno-korekcyjne. Mieszczą się tu także pewne "cykle terapeutyczne", służące zwykle realizacji określonego celu. Ze względu na mniejszą częstotliwość ćwiczeń wykonywanych np, w szkole czy w przychodni (2-3 razy tygodniowo), cykle te są zwykle dłuższe (kilkunastotygodniowe), niż analogiczne cykle realizowane w placówkach zamkniętych (kilkutygodniowe), gdzie odpowiednie zabiegi i ćwiczenia wykonywane są codziennie. Pełny cykl postępowania korekcyjnego, w zależności od rodzaju i stopnia ciężkości wady, może obejmować szereg tygodni, miesięcy, a nawet lat - aż do pełnego skorygowania wady, względnie do chwili zakończenia wzrostu kostnego. Jeśli wady nie uda się całkowicie usunąć, wówczas reżim "życia z wadą" trwa całe życie i polega na zapobieganiu dalszym jej skutkom i łagodzeniu jej następstw.

Czynniki organizacyjne zdeterminowane są w zasadzie przez rodzaj i sposób wykonywania zastosowanych ćwiczeń, choć te "narzucone" są niejako przez cel postępowania korekcyjnego danej osoby bądź grupy osób z zaburzeniami statyki ciała. Omawiane czynniki wiążą się z tworzeniem warunków do realizacji planów postępowania korekcyjnego oraz optymalnego w czasie wykorzystania bazy lokalowo-sprzętowej. Czynniki te dotyczą również samej organizacji pracy oraz współdziałania różnych osób (a nawet ośrodków) zajmujących się postępowaniem korekcyjnym.

Czynniki organizacyjne wiążą się także z faktem indywidualnego lub zbiorowego przeprowadzania ćwiczeń korekcyjnych. Ćwiczenia korekcyjne ściśle indywidualne (jeden ćwiczący obsługiwany przez jednego terapeutę) wykonywane są niezwykle rzadko - jedynie w niektórych placówkach rehabilitacyjnych. Dotyczą one przeważnie przypadków cięższych, gdzie niezbędna jest znaczna pomoc terapeuty. Organizacja takich ćwiczeń nie nastręcza specjalnych trudności. Ich mankamentem jest niestety mała dostępność, wynikająca z czasochłonnego zaangażowania terapeuty, wobec czego może on się zająć zaledwie kilkoma osobami dziennie. O wiele częstsze są więc rozmaite odmiany grupowych form ćwiczeń korekcyjnych. W tym przypadku, wychodząc z metodyki wychowania fizycznego, można mówić o formie frontalnej, grupowej, grupowo-frontalnej, indywidualnej i grupowo-indywidualnej. W pierwszej z nich, wszyscy ćwiczący wykonują to samo i tak samo, wobec czego forma ta może być stosowana jedynie w całkowicie jednorodnych grupach osób z zaburzeniami statyki ciała. W formie grupowej z kolei ćwiczący - podzieleni na jednorodne grupy o podobnym rodzaju i stopniu ciężkości wady - wykonują odmienne zadania (ćwiczenia zróżnicowane pod względem ich rodzaju i stopnia trudności) lub w systemie stacyjnym wykonują różne zadania na poszczególnych stanowiskach, ale w efekcie ćwiczą to samo (forma grupowo-frontalna). Forma indywidualna polega natomiast na samodzielnym wykonywaniu swoich zadań przez poszczególnych ćwiczących, a grupowo-indywidualna łączy identyczne wykonywanie zadań z przeplataniem tego wykonywaniem niektórych zadań w trybie indywidualnym. Te ostatnie dwie formy mogą być również zastosowane podczas prowadzenia ćwiczeń systemem stacyjnym.

W poprzednim rozdziale przedstawiono ogólne zasady doboru osób do grup ćwiczebnych. Trzeba jednak jeszcze raz podkreślić, że najłatwiej

o poprawne przeprowadzanie ćwiczeń korekcyjnych wówczas, gdy grupy te są nie tylko niezbyt liczne, jednolite pod względem wieku i płci, ale przede wszystkim wtedy, gdy są one do tego stopnia jednorodne pod względem rodzaju 1 stopnia ciężkości wady, że realizowane przez poszczególnych członków grupy zadania ruchowe są zbliżone.

W takich przypadkach, najlepsza jest bezpośrednia rozmowa z lekarzem bądź pisemna prośba o rozważenie konkretnych propozycji. Szczególnie ważne jest również nie eliminowanie z lekcji WF osób częściowo zwolnionych z takich zajęć (z niektórych ćwiczeń), pomimo że stwarzają one pewne kłopoty organizacyjne. Właściwa współpraca nauczyciela, z lekarzem powinna iść nawet w kierunku przeciwnym - tj. w kierunku nakłaniania lekarza do ograniczenia ilości całkowitych zwolnień z zajęć WF i zastępowania ich częściowymi. Niezależnie od kierowania tych osób na zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, zmusza to wprawdzie nauczyciela wychowania fizycznego do odrębnego podejścia do niektórych uczniów - poprzez wyszukiwanie zamiennych ćwiczeń, tworzenie odrębnych podgrup ćwiczebnych itp., ale jednocześnie eliminuje negatywne skutki dodatkowego ograniczania ich aktywności ruchowej. Dla jakości opieki nad dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami statyki ciała istotne znaczenie ma również bezpośrednie angażowanie się nauczycieli wychowania fizycznego do pracy w szkolnym ośrodku gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej, jako że oni najlepiej znają potrzeby i możliwości ruchowe swoich uczniów.

Niceo odmienne problemy organizacyjne występują w odniesieniu do przypadków cięższych - tj. takich, które wymagają już postępowania leczniczo-rehabilitacyjnego. Dotyczy to przede wszystkim rygorystycznego przestrzegania jednolitej linii postępowania. W tych przypadkach liczą się jedynie zalecenia ośrodka specjalistycznego, a wszelkie inne muszą się do nich stosować, by nie burzyć przypadkowo założonego planu leczenia. Dotyczy to nawet tak pozornie błahych spraw, jak wzbogacanie programu postępowania o niektóre ćwiczenia, pływanie czy pobyt na kolonii lub obozie zdrowotnym. Ponieważ ośrodek specjalistyczny (lekarz specjalista) odpowiada za całość leczenia danej osoby, wszelkie problemy i dodatkowe propozycje powinny być z nim konsultowane. W ogóle powinno się przyjąć zasadę, że dziecko z zaburzeniami statyki ciała powinno być pod opieką jednego tylko ośrodka i stosować się jedynie do jego zaleceń, a jeśli konieczne jest korzystanie z usług kilku placówek, jedna z nich musi być wiodącą. Doświadczenie uczy jednak, że najtrudniej tu przekonać ("wyhamować") niektórych, nadgorliwych często rodziców, poszukujących dodatkowej porady i wielostronnej opieki, co nie oznacza wcale, że opieka taka jest optymalna, a nawet nieszkodliwa.

 

Podobne prace

Do góry