Ocena brak

Formułowanie i Budowa Twierdzeń ogólnych w nauce o polityce

Autor /Edzio Dodano /10.06.2011

W naukach społecznych istnieje ostra polemika, w której coraz częściej zyskuje akceptację pogląd, zgodnie z którym zdania wchodzące w skład teorii społecznych mają wprawdzie formę ZDAŃ OGÓLNYCH (praw nauki), ale nie spełniają dodatkowych warunków tyczących tresci pojęć w zdaniu, problem ich uporządkowania jest nadal niejasny. To co budzi największe kontrowersje to status metodologiczny zdań ogólnych w naukach społecznych, które niekiedy bywaja nazywane „prawami nauki”

PRAWO NAUKItwierdzenie ogólne, opisujące jakiś schemat, regularność w zachodzeniu zjawisk społecznych, przedstawiające pewien wzór ich istnienia i stawania się. Takie twierdzenie powinno być zgodne ze standardami akceptowanej metody naukowej w sensie ogólnym , szerokim.  co znaczy , że musza spełniać warunki formalne i merytoryczne.

WARUNKI FORMALNE: (ich spełnienie może uczynić z twierdzenia „prawo nauki” )

  1. twierdzenie musi być ściśle ogólne, czyli w sformułowaniu warunkowym ma to być zdanie zaopatrzone w duży kwantyfikator ( musi mówić o wszystkich elementach pewnej klasy )

  2. wymóg by twierdzenie było nierównoważone skończonej klasie zdań jednostkowych (powinno być to zdanie ściśle uniwersalne)

  3. musi być otwarte ontologicznie, a więc musi się odnosić przede wszystkim (lub wyłącznie) do obiektów przyszłych (czyli nie może dotyczyć tylko obiektów przeszłych i teraźniejszych – wtedy takie twierdzenia są ontologicznie zamknięte )

  4. otwartość epistemologiczna – mowa o nim wtedy gdy twierdzenie odnosi się głównie (lub wyłącznie) do obiektów nie poznanych (jest wtedy wynikiem indukcji niezupełnej)

Obok wymogów formalnych , twierdzeniom pretendującym do miana praw nauka stawia się WARUNKI POZAMATERIALNE ( MERYTORYCZNE)

  1. Twierdzenie musi być dostatecznie dobrze sprawdzone

  2. musi pozwalać określić jego przynależność do jakiejś teorii

  3. twierdzenie dysponuje mocą eksplanacyjna, co czyni je zdolnym do wyjaśniania zjawisk

  4. gwarantuje twierdzeniu moc prognostyczną (możliwość przewidywania zjawisk)

Gdy twierdzenie spełnia tylko wymogi formalne można o nim powiedzieć, że jest twierdzeniem zaledwie prawdopodobnym. Dopiero twierdzenie spełniające warunki formalne i pozaformalne może być uznane za prawo naukowe. Wtedy pasuje do niego pełna definicja prawa naukowego:

PRAWO NAUKOWE:

ściśle ogólny okres warunkowy, nierównoważny skończonej klasie zdań jednostkowych, ontologicznie i epistemologicznie otwarty, dobrze sprawdzony, przynależny do jakiejś teorii, pozwalający przewidywać i wyjaśniać pewne zjawiska.

W praktyce badawczej nauk społecznych, wygląda tak że twierdzenia nauk nie mają charakteru zdań ściśle ogólnych, uniwersalnych, a jeżeli formułowane są bez relatywizacji do określonego obszaru przestrzennego lub epoki historycznej to okazują się fałszywe. W dyscyplinach społecznych, chociażby ze względu na ich szczególny przedmiot badania, zdolny do autorefleksji i celowego konstruowania przyszłych stanów społecznych, NIEMOŻLIWE jest formułowanie twierdzeń, którym przysługiwałby status prawa nauki. Z racji tego że może być on przypisany tylko twierdzeniom dobrze uzasadnionym czy tez nie dającym się sfalsyfikować

Na podstawie W. Krajewski, „Prawa nauki”

PRAWO: to stała relacja między rzeczami, ściślej biorąc, między cechami rzeczy lub między zdarzeniami

Wyróżniamy:

PRAWA JAKOŚCIOWE:

  • Prawa współistnienia: stała relacja między rzeczami

  • Prawa następstwa : stała relacja między następstwami zdarzeń

  1. Prawa przyczynowe: przyczyna pewnego rodzaju wywołuje skutek

  2. Prawa rozwojowe: po pewnym stadium rozwojowym pewnego obiektu następuje zawsze określone inne stadium

PRAWA ILOŚCIOWE:

Czyli zależności funkcyjne między pewnymi wielkościami, czyli ilościowymi cechami ciała lub układu materialnego (np. II prawo Newtona, które jest zależnością między 3 parametrami: siłą, masą, przyspieszeniem)

Prawo nauki jako sąd ogólny (BUDOWA)

Każde prawo formułowane przez naukę ma postać SĄDU, czyli zdania w sensie logicznym. Jest przy tym sądem OGÓLNYM , tzn. w zapisie symbolicznym zaczyna się od symbolu kwantyfikatora ogólnego (dużego), a w sformułowaniu słownym od wyrazu „każdy”, „wszystkie” itp.

Schemat logiczny prawa ogólnego:

Λ[a(x) b(x)]

X

(dla jasności: ten ‘x’ powinien być pisany małą literą i znajdować się bezpośrednio pod kwantyfikatorem)

Co czytamy:

dla każdego x, jeśli x jest a, to x jest b. Mamy tu więc do czynienia z implikacją poprzedzoną kwantyfikatorem ogólnym.

Ogólnie rzecz biorąc:

  • a i b są to PREDYKATY (orzeczniki) oznaczające pewne cechy przedmiotu

  • zakres predykatu a występującego w POPRZEDNIKU IMPLIKACJI to zbióe, o który chodzi w prawie, zwany też ZASIEGIEM PRAWA

  • predykat b występujący w NASTEPNIKU implikacji określa cechę, które prawo przypisuje przedmiotom wchodzącym do jego zasięgu (przy czym zakres predykatu b jest szerszy niż zakres predykatu a co oznacza , że związek cech jest jednostronny: cecha a jest zawsze związana z cechą b, ale nie na odwrót np. każdy przedmiot miedziany jest dobrym przewodnikiem , ale nie każdy dobry przewodnik jest miedziany. Bardzo rzadko zdarza się równość obu zakresów.)

Sądy ogólne dzieli się na 2 klasy:

  1. przypadkowo ogólne - czyli nienadające się na prawa (SA tak skonstruowane że możemy przeliczyć ich zasięg, czyli wskazać po kolei wszystkie elementy tego zasięgu, lub zawierają współrzędne przestrzenne i czasowe, bądź nazwy własne

  2. ściśle ogólne - czyli nadające się na prawa nauki (nie zawierają tych elementów, co sprawia że są wieczne i uniwersalne pod względem czasoprzestrzennym)

Podobne prace

Do góry