Ocena brak

Folwark szlachecki

Autor /Tworzyslaw Dodano /15.05.2012

 

Uchwalone na sejmie w 1496 r. statuty piotrkowskie wiązały się z rozwojem folwarku, czyli gospodarstwa szlacheckiego. Szlachta bowiem, chcąc podnieść swoje dochody, nastawiała się na produkcję zboża przeznaczonego na sprzedaż.

Odzyskanie ujść Wisły (1466) umożliwiło jej włączenie się w wielką międzynarodową wymianę handlową, a polskie zboże, chętnie kupowane wówczas w nękanej kryzysami Europie Zachodniej, osiągało wysokie ceny.

Wszystko to spowodowało, że powiększano obszar uprawy rolnej i tworzono folwarki. Powstawały one głównie przez zagospodarowywanie pustek, przyłączanie łąk i pastwisk, karczowanie lasów oraz wykupywanie łanów sołtysich.

Zdarzało się też, że usuwano z ziemi chłopów lub przenoszono ich na inne, nieprzydatne dla dworu grunty, a należące do nich role wcielano do gospodarstw szlacheckich. Zjawisko to nosiło nazwę rugów.

W XVI w. ogólna powierzchnia pól uprawnych w Polsce wzrosła o 15%, a nie wykorzystywane przedtem ziemie były żyzne i urodzajne. Z 1 wysianego ziarna osiągano 5, co stanowiło jeden z najwyższych wskaźników produkcji rolnej w Europie.

W folwarkach zakładano także stawy rybne, sadzono drzewa owocowe, pielęgnowano ogrody warzywne, rozwijano rzemiosło. Duże gospodarstwa wymagały wzmożonej pracy. Początkowo sporadycznie, później w większym stopniu korzystano więc z darmowej robocizny chłopów, zwanej pańszczyzną.

W całej ówczesnej Europie szlachta wykazywała różne rodzaje aktywności gospodarczej, rozwijającej się często kosztem stanów niższych. W Anglii np. zabierano część gruntów dzierżawiącym je chłopom przeznaczając te ziemie na hodowlę owiec.

We Francji włościanie winni byli oddawać właścicielowi wsi połowę swoich plonów. System pańszczyźniany charakterystyczny dla krajów na wschód od Łaby, a więc i dla Polski, wiązał się z innymi jeszcze formami uzależnienia ludności wiejskiej od dworów.

Podobne prace

Do góry