Ocena brak

FLORIAN ZNANIECKI (1882 - 1958)

Autor /Ivan Dodano /28.07.2011

Twórca polskiej socjologii akademickiej, który większość żyda zawodowego spędził w USA. Do klasyki światowej socjologii empirycznej weszło napisane wspólnie z W. l. Thomasem pieciotomo-we dzieło Chłop polski w Europie i w Ameryce (1918-1920). Wśród wielu książek Znanieckiego do najważniejszych należą ponadto: Wstęp do socjologii (\922), Metoda socjologii (1934), Czynności społeczne (1936), Społeczne role uczonych (1940) i Nauki o kulturze (mi),

Już we wczesnych pracach filozoficznych Znaniecki zarysował punkt widzenia, który nazwał „kulturalizmem": socjologia jest nauką o kulturze, swoistej domenie świata odrębnej od przyrody, ale także od świadomości jednostkowych. Istotą kultury są zobiektywizowane wartości, czyli typowo wybierane przez ludzi działających i obdarzane pozytywnymi ocenami obiekty ich czynności i postaw. W społeczeństwie wszelkie fenomeny są związane z czyimiś działaniami, istnieją w czyichś doświadczeniach, stanowią dla kogoś wartość. Dlatego ich badanie musi uwzględniać perspektywę czynnych w społeczeństwie ludzi. Określał to jako niezbędny „współczynnik humanistyczny" wszelkiej analizy społecznej. Badaniu ze współczynnikiem humanistycznym sprzyja szczególna procedura: analiza i interpretacja tzw. „dokumentów osobistych", czyli zapisów dokonywanych spontanicznie przez działające jednostki. Są to przede wszystkim listy i pamiętniki. Na takich materiałach Thomas i Znaniecki oparli swoją analizę polskiej emigracji zarobkowej w USA,

Główny składnik życia społecznego to czynności społeczne, zachowania skierowane ku innym ludziom i regulowane przez reguły społeczne (system aksjo-normatywny). Porządek społeczny wynika ze wspólnych reguł, z podzielanego przez daną zbiorowość systemu aksjo-normatywnego. Z czynności społecznych wyłaniają się bardziej złożone i trwalsze systemy społeczno-kulturowe: stosunki społeczne, osoby społeczne, role społeczne, kręgi społeczne i grupy społeczne. W czynnościach społecznych realizują się potencjalne tendencje do działania, czyli postawy. Konstytuowanie świata społecznego przez czynności sprawia, że życie społeczne jest wiecznie zmienne i płynne. Rozróżnienie statyki i dynamiki społecznej nie ma sensu. Dziedziną szczególnych zainteresowań Znanieckiego była socjologia nauki. Przeprowadził m.in. wnikliwe rozróżnienia wielu ról pełnionych przez uczonych: odkrywcy prawdy, czyli eksploratora, systematyka, przyczynkowca, bojownika prawdy, eklektyka i historyka wiedzy, krzewiciela wiedzy, badacza-teoretyka. Dokonał także analizy rozmaitych form, jakie w historii i obecnie przybierały szkoły naukowe, swoiste dla nauki zbiorowości skupione wokół wybitnego uczonego lub kontynuujące jego dziedzictwo. W socjologii polskiej taką szkołę naukową o znacznej trwałości zainspirował sam Znaniecki.

Podobne prace

Do góry