Ocena brak

FLAMANDOWIE

Autor /Tarsylia Dodano /27.09.2012

Ludność zamieszkująca pn. część —»
Belgii (ok. 6 0% jej mieszk.) oraz pn. skrawek Francji (dep
a r t a m e n t y Nord i Pas-de-Calais), mówiąca językiem niderl.
z rodziny języków germ.; na cały obszar rozciąga się
nazwę — Flandrii.

Tereny te zajmowali —> Celtowie, zromanizowani pod panowaniem
Rzymu; germ. —> Frankowie napłynęli zwł. w
IV-V w., zasiedlając t e n obszar w sposób zwarty; dalej ku pd.
ich osadnictwo bylo coraz bardziej rozproszone. Po ostatecznym
podziale państwa Franków ziemie nadmorskie weszły
w skład Francji, gdzie w IX w. powstało hrabstwo Flandrii;
w królestwie Niemiec na przełomie X-XI w. wyodrębniło się
księstwo Brabancji (stolica Lowanium, ok. 1400 Bruksela)
wraz z margrabstwem Antwerpii.

Szybko rozwijające się
miasta miały ludność flamandzką, natomiast okoliczne
rycerstwo mówiło po f r a n c ; rozkwit miast nastąpił zwł. po
zwycięstwie 1302 pod Kortrijk (franc. Courtrai) rzemieślników
nad wojskiem króla Francji Filipa IV Pięknego; wówczas
Brugia należała do głównych ośrodków rzemieślniczo-
-handlowych Europy (w XV w. przejęła tę rolę Antwerpia);
miasta flamandzkie rozwinęły wielką kulturę - a r c h i t e k t u r ę ,
malarstwo, literaturę w języku Mois; 1425 powstał uniw.
w Lowanium.

Dynastia burgundzka zjednoczyła w XV w. ziemie —>
Niderlandów (dziś Belgia i Holandia); 1482 odziedziczyli
j e Habsburgowie; prądy reformacji (luteranizm, anabaptyzm,
kalwinizm) zwalczał ces. Karol V; za Filipa II 1559 utworzono
14 diec. i 3 metropolie: Cambrai dla —» Walonów,
Utrecht dla Holendrów i Mechelen (Malines) dla F. z siedzibą prymasa Niderlandów;

w wyniku wojen 2. pol. XVI w.
kalwińska północ utrzymała niezależność, natomiast kat.
obszar F. i Walonów pozostał pod władzą Habsburgów
hiszp., od 1713 austr.; 1648 obszar ten poniósł straty na
północy, 1659-78 na rzecz Francji; w dobie —> józefinizmu
został wyd. 1781 edykt tolerancyjny dla niekatolików; po
rewolucji brabanckiej 1788-90 przywrócono dawny stosunek
państwa do Kościoła.

F. żyli przez wieki pod wpływem kultury f r a n c ; ich zwarty
obszar sięgał w VIII w. nad morzem poza Boulogne, natomiast
do X I X w. cofną! się za D u n k i e r k ę ; dalej na wschód
warstwy wyższe mówiły po f r a n c , a tylko chłopi i plebs
miejski dialektami flamandzkimi; procesy te przyspieszyła
aneksja ziem F. do Francji (1794-1814); przynależność do
Królestwa Niderlandów (1814-30) wzmogła antagonizm rei.
i polit, między F. a Holendrami, próbującymi też narzucać
F. swój język.

Ruch narodowy F. zapoczątkowali pisarze w duchu oświecenia
i romantyzmu, dla mas zaś miał on charakter społ.;
konstytucja Belgii (1831) uznała wolność języków - jednak
w praktyce państw, używano wyłącznie f r a n c ;

1844 ustalono
reguły ortografii flamandzkich tłumaczeń aktów prawnych;
1870 po klęsce Francji w wojnie z Prusami i przejęciu władzy
w Belgii po liberałach przez stronnictwo kat., nastąpiło
przyspieszenie promocji języka lud.; sąd we Flandrii używa
języka oskarżonego (1872), urzędnicy odpowiadają w języku
p e t e n t a (1878), a państw, szkolnictwo średnie przechodzi
na język lud. (1883); po wprowadzeniu głosowania powsz.
(1893), gdy do parlamentu weszli liczniej F., ich język stał
się drugim urzędowym językiem w państwie (1898).

W czasie obu wojen światowych F. przejawiali raczej
sympatie proniem.; 1921 język niderl. stał się językiem
urzędowym w całej Flandrii; 1923-31 na ten język przeszedł
uniw. w Gandawie (zał. 1817); od 1932 cała nauka szkolna
odbywa się w języku regionu;

1962 wytyczono ścisłą granicę
językową, dostosowując do niej podziały adm.; ostatnim etapem
był podział 1968 kat. uniwersytetu w Lowanium i przeniesienie
części franc, do nowo zbudowanego miasta Louvain-
la-Neuve w Walonii; obecnie są tylko niewielkie obszary
pograniczne z „ułatwieniami" dla drugiego języka oraz
dwujęzyczna Wielka Bruksela (19 gmin), będąca „wyspą" na
t e r y t o r i um flamandzkim, ale z większością frankofonów.

Od 1960 struktura Belgii stała się skomplikowana - 4 regiony
językowe: niderl., f r a n c , niem. (na wschodzie kraju)
i Bruksela oraz 3 wspólnoty autonomiczne; F. mają większość
dzięki rozwojowi demograficznemu i gospodarczemu.
Ożywiła się też współpraca F. belg. z f r a n c ; ich organem
jest rocznik „De Franse N e d e r l a n d e n " . Les Pays-Bas Français
(1976-).

 

Ch. Verlinden, Les origines de la frontière linguistique en Belgique et la colonisation franque. Bru 1955; E. Coornaert, La Flandre française de langue flamande, P 1970; Ch.F. Becquet, Le différend wallo-flamand. P 1972; M. Ruys, De Viamingen, een volk in beweging, een natie in wording, Tielt 1972; Encyclopédie van de Vlaamse Beweging I-II, Tielt 1973-75; Les institutions politiques de la Belgique régionalisée. Bru 1973; Vlaamse problemen historisch toegelicht, An 1973 (bibliogr.); M. De Vroede, Le mouvement flamand en Belgique, An 1975.

Podobne prace

Do góry