Ocena brak

Fizyczny odbiór bodźców – rola CUN

Autor /Orestes Dodano /23.02.2012

 

I. Spostrzeganie:

We wrażeniach odzwierciedlają się cechy zmysłowe obiektów działających na nasze receptory: barwa, kształt, twardość lub szorstkość. W spostrzeżeniach odzwierciedlamy te obiekty w świadomości jako całość: spostrzegamy kwadrat lub kulę, budynek formy poznania rzeczywistości przez człowieka. W tym znaczeniu odbieranie wrażeń i spostrzeganie równe jest procesom poznawczym podobnie jak procesy pamięci, wyobraźni czy myślenia. Wrażenia i spostrzeżenia służą do odbierania informacji o bodźcach oddziaływujących bezpośrednio na narządy zmysłowe.

Wrażenia - najprostsza forma poznawania rzeczywistości, wrażenie można pojmować jako:

- odzwierciedlone pojedynczej własności przedmiotu lub zjawiska

- odzwierciedlenie jego barwy, smaku, ciepła.

Wrażenia odbieramy, gdy na nasze narządy zmysłowe oddziałują bezpośrednio bodźce ze świata zewn. lub wewn. środowiska organicznego. Powoduje to podrażnienie odpowiednich narządów odbiorczych (receptorów) i proces pobudzania w tkance nerwowej.

II. Proces spostrzegania

Spostrzeżeniem nazywamy proces poznawczy, który polega na odzwierciedleniu w świadomości całokształtu danego przedmiotu lub zjawiska oddziałującego na nasze narządy zmysłowe. Przedmioty otoczenia działają na nasze receptory jako bodźce złożone, kompleksowe. Odznaczają się różnymi cechami, w spostrzeżeniu odzwierciedlamy całość danego przedmiotu, gdy nie gdy nie spoglądamy odczuwamy też inne ich właściwości.

Podział spostrzeżeń - Biorąc pod uwagę rodzaje narządów zmysłowych, dominujących przy odzwierciedleniu danego

przedmiotu lub zjawiska, spostrzeżenia dzielimy na:

- wzrokowe

- słuchowe

- dotykowe

W niektórych przypadkach spostrzeżeniowe poznawanie rzeczywistości ma charakter wielozmysłowy t- spostrzeżenia wzrokowo -słuchowe

spostrzeżenia wzrokowo - kinestetyczne Ze względu na rodzaj zjawisk rzeczywistych odzwierciedlanych w spostrzeżeniach, dzielimy je na:

- spostrzeganie przedmiotów

- spostrzeganie przestrzeni i stosunków przestrzennych między rzeczami

- spostrzeganie czasu (stosunków czasowych między przedmiotami i zjawiskami)

Ogólne etapy spostrzegania:

- wrażenie - stadium polegające na podstawowej recepcji bodźców

- selektywne organizowanie bodźców, informacji; wymaga większej aktywności od człowieka

III. poglądy na temat percepcji:

percepcja pozwala widzieć świat realny takim jakim on jest

o tym, o czym możemy coś wiedzieć jest wyłącznie nasz własny proces percepcji (to co jest w naszej głowi)

najważniejszy aspekt percepcji to, to , w jaki sposób ustalamy nazwy i określenia tego, co spostrzegamy.

Absolutyzm fenomenalistyczny odczuwają go ludzie, którzy przyjmują za pewnik, że mają bezpośredni kontakt z zewn. światem i bezpośrednią jego znajomość. Spostrzeżenia lub doświadczenia fenomenologiczne - to jak dana rzecz przedstawia się obserwatorowi

Spostrzeganie prawdziwe - gdy dane spostrzeżenie jest zgodne z innymi wskaźnikami tych cech danego obiektu, które można zmierzyć i weryfikować niezależnie. Percepcja to nie jest bezpośrednie doświadczenie rzeczy jakimi one są ale proces zorganizowanego wyciągania wniosków

Stałość spostrzegania przedmiotów - spostrzeganie ich jako istniejących w sposób ciągły (jako tych samych przedmiotów) pomimo zmian pod względem wielkości, kształtu i położenia obrazu na siatkówce. Stałość wielkości w spostrzeganiu uzyskujemy np. integrując przychodzące dane o wielkości obrazu na siatkówce z oceną odległości. Regularność w złudzeniach - złudzenia nie są defektami naszego systemu percepcyjnego. Złudzenia wykazują w jakim stopniu percepcja nie jest uzależniona od każdego bitu informacji bodźcowej ze środowiska.

Informacje o naturze środowiska zewn. wykrywają różne narządy złożone z komórek receptorowych. Organizm wykrywa 3 właściwości bodźców środowiskowych:

-ich ogólną kategorię, czyli reprezentowany przez nie typ energii - np. świetlnej, termicznej, mechanicznej

-ich lokalizacje w przestrzeni

-ich natężenie w poszczególnych momentach - wykrywanie tego natężenia dokonuje się w wyniku procesu zwanego transdukcją.

Fazy spostrzegania:

1.odbiór (bodźców, wrażeń)

2faza pobudzenia sensorycznego

3aktywizujemy schematy - pobudzamy reprezentacje, dane przedmiotu jaki mamy w pamięci

faza rozpoznania - aktywne porównywanie przedmiotu spostrzeganego z informacjami, obrazami przedmiotów podobnych z pamięci. Wykorzystujemy tu wiedzę i doświadczenie.

My wiemy co widzimy, bądź widzimy co wiemy.

Widzenie - widzimy to co mamy w głowie i to co wiemy, gdy czegoś nie wiemy to tego nie widzimy.

Do człowieka dopływają bodźce, energia jest dalej przetwarzana na inną energie, nie odbieramy fal długich, ultrafioletowych. Film - czarne zdjęcie (24 zdjęcia). Nasze zmysły odbierają tylko bardzo małą część bodźców. Odbieranie pozazmysłowe ludzi, kolory odbijają się od przedmiotów, widzenie jest interpretacją. Brązowy kolor nie istnieje, jest to czerwony mniej intensywny.

Aferentacja zwrotna - wydaje nam się że widzimy ostro różne rzeczy (np: z 2 na 8). Zjawisko Jana Evangelisty Purkynie - Przyjmuje się, że światło odbierane jest przez oko tylko poprzez aparat widzenia dziennego, natomiast z widzeniem skotopowym mamy do czynienia przy słabym oświetleniu. Pomiędzy „czystym" widzeniem fotopowym a skotopowym rozróżnia się zakres widzenia mezopowego (mieszanego.

Krótkowzroczność (Miopia, bliskowzroczność) = Najbardziej powszechna obecnie wada w większości państw. Fizjologia tego zjawiska polega na tym, że wytworzony w oku obraz zostaje zogniskowany przed siatkówką, pozostawiając zamazany widok padający na plamkę żółtą (macula). Cechy takiego oka to: przeważnie mówi się o wydłużeniu osi gałki ocznej, soczewka może wykazywać nadmierną akomodację lub może być zmieniony stopień zakrzywienia rogówki albo soczewki. Same soczewki mogą ulec nieznacznemu przemieszczeniu, co bywa spowodowane także zbyt wielkim ciśnieniem w oku. W zdecydowanej większości przypadków krótkowzroczność jest wada nabytą (nieodpowiedni styl życia, praca, komputer itp.)

Daleko wzroczność Wada, w której oko wykazuje tendencję do ogniskowania obrazu poza siatkówką. Większość ludzi rodzi się daleko widzami, z czasem wada u wielu osób ustępuje, by czasem ponownie się pojawić w okresie dojrzewania czy na starość. Przyczyn tej wady upatruje się w: niedostatecznej długości gałki ocznej, odklejeniu siatkówki, nieelastycznej lub zbyt wypukłej soczewce, niedostatecznej akomodacji itd. Powoduje to niewyraźne widzenie zarówno z bliska, jak i z oddali

PrezbiopiaWada ta jest spowodowana starzeniem się oka -soczewka pogrubia się i traci elastyczność, co utrudnia zmianę ostrości widzenia. Łatwo zauważyć osoby cierpiące na prezbiopię po tym, iż ta osoba czyta tekst z odległości ramienia, w przeciwnym razie obraz staje się zamglony, boli głowa.

Choroba zęzowa = Polega najczęściej na nieprawidłowym ustawieniu gałek ocznych, czemu towarzyszą zaburzenia widzenia. Najczęściej występuje zez zbieżny rzadziej rozbieżny. Po trwającym długo zezie, powstaje stopniowe niedowidzenie. Mogą temu zapobiec odpowiednie szkła korekcyjne, operacje przywracające równowagę mięśniową oraz ćwiczenia percepcji, w celu wytworzenia obrazu obuocznego.

Jaskra choroba spowodowana przeważnie utrudnieniami odpływu cieczy wodnej i zwykle powodująca wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego Jaskra może doprowadzić do zaniku tarczy nerwu wzrokowego, czasem pomimo prawidłowego ciśnienia ocznego.. Koniecznie trzeba to leczyć.

Zaćma Jest to zmętnienie soczewki. Zaćmę ocenia się w oparciu o badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej, "prześwietlanie" oka wziernikiem) i badanie ostrości wzroku. W prawidłowym oku soczewka jest całkowicie przeźroczysta i wpadające do oka promienie świetlne, nie napotykając żadnej przeszkody docierają do siatkówki - powstaje w ten sposób wyraźny obraz obserwowanego przedmiotu. Pojawiające się zmętnienia stanowią przeszkodę dla prawidłowego widzenia. Sytuację taką można porównać do patrzenia przez mocno zabrudzoną szybę. Koniecznie trzeba to leczyć.

Zaburzenia widzenia barw. Daltonizm = Przeważnie jest to wada wrodzona, objawia się zaburzonym widzeniem barw. Często takie osoby widzą bardzo ostro, mimo zaburzonego postrzegania barw. Nazwa wady pochodzi od nazwiska angielskiego fizyka i chemika J.Daltona, który jako pierwszy opisał ślepotę na barwy zieloną i czerwoną. Może być to też wada nabyta. Daltonizm wrodzony jest wadą dziedziczną, na którą cierpi w różnym stopniu 8% mężczyzn i 0,5% kobiet. Daltonizm nabyty może być wynikiem przejścia choroby siatkówki lub drogi wzrokowej. Przykładowe tablice barwne służące do diagnozowania daltonizmu umieszczone są poniżej. Osoby posiadające wadę daltonizmu powinny zobaczyć na pierwszej tablicy liczbę 21 zamiast prawidłowej 74. Na drugiej tablicy przedstawiona jest liczba 89.

Do góry