Ocena brak

FIRDAUSI, Mansur ben Hassan Abu' l Kasim Ferdousi

Autor /Tarsylia Dodano /27.09.2012

ur. między 932-942 w Waż k. Tus (dziś Ferdousi w zach.
I r a n i e ) , zm. między 1020-25 tamże, poeta, twórca narodowej
epopei irańskiej.

F. jest autorem eposu Szahname (Księga królów), który
pisał 975-1010, dedykowanego władcy Persji sułtanowi Mahmudowi
z Ghazni; F. korzystał m.in. z tradycji ustnej,
kronik i in. materiałów hist, zebranych przez tzw. „kolegium
Mansura" działające w Tus oraz z zaginionego dzieła Abu-
-Mansura Muhammada ben Ahmeda Dakiki, z którego ok.
1000 wierszy włączy! do swego eposu. Dzieło F. zachowane
w rozbieżnych wersjach liczy 48 000 - 55 000 dystychów
w języku dari, opisuje rządy 50 władców - od legendarnych
królów staroirańskich (ok. IX w. prz.Chr.) do panowania
ostatniego władcy z dynastii Sasanidów Jezdegerda III (zm.
652).

Wątki hist, przeplatane są dygresjami mor.-filoz.
i osobistymi wyznaniami poety; elementy mit. i folklorystyczne
ukazują sytuację spot. i kulturę epoki Sasanidów;
F. mimo że byl szyitą, pisał w duchu —» zaratusztrianizmu,
rozwijając irańską ideę —» dualizmu - walki dobra i zia
oraz ideę władzy król., która pochodzi od Boga, jest legalna
i sprawiedliwa (tzw. farr majestat zesłany przez Boga).
Epos F. wpłynął na powstanie wielu dzieł tego typu; początkowo
zawierały one zazwyczaj tylko wątki przygodowe,
później także elementy szyickie ( b o h a t e r em jest imam Ali).

W XVII w. w oparciu o tur. przekład Szahname została
spisana popularna ros. przeróbka wątku o Rustemie - Powiesi'
o Uruslanie Łazariewiczu. Cenną dla historyków kontynuację
eposu F. stanowi Zafamarne Hamdullaha Mustafiego
z Kazwinu. Fragmenty Szahname tłumaczono na język p o l . , np. Opowieść o miłości Zalá i Rudabe. Wyjęte z „Szahname"
(Wr 1961) oraz Księga Królewska (Wwa 1981).

 

T. Kowalski, Studia nad „Säh-näme" I-II, Kr 1952-53; K.H. Hansen, Das iranische Königsbuch. Aufbau und Gestalt des „Schahname" von F., Mz 1954; C. Huart i in., Eis II 918-921; D. Bayat-Sarnadi, Erziehung und Bildung im „Schahname" von F., Fr 1970; F. Machaiski, F. i fego „Szäh-name". Kr 1970; J. Rypka, Historia literatury nowoperskief do początków XX wieku, w: Historia literatury perskiej i tadżyckiej, Wwa 1970, 53-220; B. Alavi, KLL IX 8373-8375; M. Składankowa, Mity „Królewskiej Księgi". Symbole i wzorce mityczne w „Szahname", Wwa 1981.

Podobne prace

Do góry