Ocena brak

FILOZOFICZNE CZASOPISMA - W POLSCE

Autor /Tarsylia Dodano /27.09.2012

Cz.f. zaczęły powstawać w końcu
XIX w.; za najstarszy periodyk nauk. można uważać wychodzące
początkowo nieregularnie, a później jako półrocznik
„Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Historyczno-
Filozoficznego (Polskiej) Akademii Umiejętności"
(Kr 1874-1952), od 1891 pt. „Rozprawy PAU. Wydział
Historyczno-Filozoficzny", 1940-45 zawieszony).

1. Pierwszym cz.f. o charakterze przeglądowym był kwartalnik
„Przegląd Filozoficzny" (Wwa 1897-1949, 1940-46
zawieszony; 1951 zastąpiony przez marksistowską „Myśl
Filozoficzną", kontynuowaną od 1957 jako „Studia Filozoficzne");
jedynym cz.f. o charakterze informacyjnym pełniącym
funkcje usługowe dla całego środowiska filoz. w Polsce
(m.in. bieżąca bibliografia filoz. polska i zagr.) jest kwartalnik
„Ruch Filozoficzny" (Lw, To 1911-, do 1914 j a k o suplement
„Przeglądu Filozoficznego", 1915-19, 1939-47, 1951-57
zawieszony), organ Polskiego Tow. Filozoficznego. Do 1950
ukazywały się w Polsce 2 inne cz.f. istniejące od okresu międzywojennego;
charakter przeglądowy miał wydawany przez
Pol. Akademię Umiejętności „Kwartalnik Filozoficzny" (Kr
1922-50; 1934 i 1940-45 zawieszony; w ostatnim okresie
red. przez R. Ingardena) i wychodzące nieregularnie „Studia
Philosophica". Commentarii Societatis Philosophiae Polonorum
(Lw, Kr, Pz 1935-50). C h a r a k t e r lokalny miały „Roczniki
Wydziału Filozoficznego U J " (1930-36) oraz wyd. nieregularnie
„Prace Komisji Filozoficznej" Poznańskiego Tow.
Przyjaciół Nauk (1921-).

2. Po II wojnie świat, wiele ogólnych i specjalistycznych
cz.f., teoretycznie o charakterze przeglądowym, często nabierało
cech organów ideologii marksistowskiej.

° Komitet Nauk Filoz. Instytutu Filozofii i Socjologii
PAN wydaje mies. „Studia Filozoficzne" (Wwa 1957-,
początkowo dwumies., nast. kwartalnik, który zastąpił „Myśl
Filozoficzną"; 1966-72 mies, ukazywał się w języku ros.,
ang., niem., f r a n c ) , który dopiero po 1980 zaczął nabierać
charakteru forum pol. filozofii; wiele uniwersytetów wydaje
nieregularnie w formie zeszytów naukowych serie filoz.,
często prezentujące jedynie orientację marksistowską; należą
t u „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza
w Poznaniu". Seria: Filozofia i Logika (1959-, od 1964 seria
pt. „Filozofia, Psychologia, Pedagogika"), „Acta Universitatis
Nicolai Copernici". Nauki Humanistyczno-Społeczne.
Filozofia (To 1977-, kontynuacja „Zeszytów Naukowych
Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu" wychodzących
od 1960. Seria: Filozofia), „Acta Universitatis Wratislaviensis".
Seria: Prace Filozoficzne (Wr 1961-, od 1969 zawiera
podserię „Logika", publikującą prace specjalistyczne),
„Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach".
Seria: Prace Filozoficzne (1971-), „Zeszyty Naukowe Wydziału
Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego". Seria:
Filozofia i Socjologia (1974-), „Annales Universitatis Mariae
Curie-Skłodowska". Sectio I. Philosophia - Sociologia (Lb
1976-; kontynuacja czasopisma „Nauki Filozoficzne i Humanistyczne"
wychodzącego od 1955 jako sekcja filozofii tych
samych zeszytów UMCS), „Reports on Philosophy" (Kr
1977-, kontynuacja „Prac Filozoficznych" ukazujących się
j a k o seria „Zeszytów Naukowych U J " ) , wyd. przez UJ w języku
ang., „Acta Universitatis Lodzensis". Folia Philosophica
(Ł 1981-); można też tu zaliczyć wydawane przez Bydgoskie
Tow. Naukowe „Prace Komisji Filozofii i Socjologii"
(1972-) oraz specjalistyczny półrocznik wyd. na UJ i UŚ
w języku ang. „Reports on Mathematical Logic" (Kr 1974-,
kontynuacja „Prac z logiki", wychodzących j a k o seria „Zeszytów
Naukowych U J " ) ; także w języku ang. Instytut Filozofii
i Socjologii P A N wydaje ogólnopolski kwartalnik „Dialectics
and Humanism". The Polish Philosophical Quarterly
(Wwa 1973-), mający na celu popularyzację filozofii pol.
za granicą, a w językach pol., ang., niem. i franc, wychodzi
nieregularnie „Humanitas" (Wwa 1978-), poświęcony
współcz. filozofii i kulturze.

° S p e c j a l i s t y c z n e cz.f. zaczęły powstawać w Polsce
zwł. po 1956, niektóre na wysokim światowym poziomie;
jeszcze przed tym rokiem powstał kwartalnik „Studia Logica".
An International Journal for Symbolic Logic (Wwa
1953), początkowo nieregularnie, od 1974 wyd. wyłącznie
w języku ang. przez Ossolineum i North Holland Publishing
Co. A m s t e r d a m ) , periodyk Komitetu Nauk Filoz. PAN; nast. powstały poświęcone historii filozofii, roczniki - „Archiwum
Historii Filozofii i Myśli S p o ł e c z n e j " (Wwa 1957-, do 1970
nieregularnie), publikujące w językach niem., f r a n c , ang.,
wł., i łac. „Mediaevalia Philosophica Polonorum" (Wwa
1958-) oraz wychodzące nieregularnie również w różnych
językach „Studia Mediewistyczne" (Wwa 1958-, od 1975
p r z e j ę t o dział, który uprzednio był publikowany j a k o osobne
pismo pt. „Materiały do Historii Filozofii Średniowiecznej
w Polsce"). Powstały też specjalistyczne cz.f. poświęcone
estetyce, etyce, naukoznawstwu, prakseologii i semiotyce:
rocznik „Studia Estetyczne" (Wwa 1964-, kontynuacja
„ E s t e t y k i " , zał. 1960 przez W. Tatarkiewicza), półrocznik
o orientacji marksistowskiej —* „ E t y k a " , kwartalnik „Prakseologia"
(Wwa 1966-, od 1980 także j a k o rocznik w języku
ang. „Praxiology"), kwartalnik „Zagadnienia Naukoznawstwa"
(Wwa 1965-) oraz w języku ang. kwartalnik „Science of
Science". An International Journal of Studies on Scientific
Reasoning and Scientific E n t e r p r i s e (Wr 1980-, kontynuacja
„Problems of the Science of Science", wychodzących nieregularnie
od 1970) i wreszcie wychodzące nieregularnie „Studia
Semiotyczne" (Wr 1970-, od 1977 także w języku a n g . ) .

° Największa liczba cz.f. publikuje prace z zakresu filozofii
m a r k s i s t o w s k i e j , choć po 1956, a zwl. po 1980
zaznaczył się pewien pluralizm na łamach wielu cz.f.; szkołę
epistemologii marksistowskiej ukształtował ośrodek pozn.,
toteż cz.f. wydawane w tym kręgu mają charakter paradygmatyczny
i są na dobrym poziomie; należą do nich wydawane
nieregularnie „Studia Metodologiczne" (1965-), rocznik
„Poznańskie Studia z Filozofii Marksistowskiej" (1976-)
i w języku ang. kwartalnik „Poznań Studies in the Philosophy
of the Sciences and the H u m a n i t i e s " (A 1975-, od
1982 nieregularna seria książkowa). Ideologiczny dialog
z filozofią chrzęść z pozycji marksizmu prowadzi mies. —»
„Człowiek i Światopogląd".

3. C h r z e ś c i j a ń s k i e cz.f. o charakterze naukowym
poświęcone są wyłącznie filozofii bądź łączą problematykę
filoz. z teol., zaś popularnonaukowe zamieszczają artykuły
z pogranicza filozofii i publicystyki.

Do pierwszych należą
cz.f. o charakterze paradygmatycznym rozwijające tomizm
w wersji egzystencjalnej - wydawane przez Tow. Naukowe
KUL —> „Roczniki Filozoficzne" (Lb 1948-, początkowo
nieregularnie; od 1958 w 4 zeszytach rocznie: filozofia t e o r . ,
filozofia moralności i filozofia religii, filozofia przyrody,
psychologia) oraz półrocznik wyd. przez ATK —* „Studia
Philosophiae C h r i s t i a n a e " (Wwa 1965-); można też tu wymienić
półrocznik (ze zmianami) Koła Filozoficznego Studentów
KUL „Filozofia" (Lb 1954-56, 1977-).

Do periodyków poruszających zagadnienia filoz. (obok
teol. i hist.) należą przede wszystkim —» diecezjalne czasopisma
nauk.; na szczególną uwagę zasługują publikacje w
—* „Analecta Cracoviensia", —» „ A t e n e um K a p ł a ń s k i m " czy
-» „Studiach Warmińskich" (O 1964-); również periodyki
ATK (-» „Collectanea Theologica" i —» „Studia Theologica
Varsaviensia" (Wwa 1963-) zamieszczały artykuły filoz.,
zwł. do czasu powstania „Studia Philosophiae Christianae",
Wwa 1965-); publikacje filoz. są ponadto zamieszczane w
kwartalniku - » „Zeszyty Naukowe K U L " (Lb 1958-).
Obok cz.f. o charakterze nauk. istnieją pisma p o p u l
a r n o n a u k o w e (—> inteligenckie czasopisma religijne),
k t ó r e zamieszczają artykuły, recenzje lub dyskusje dotyczące
problematyki filoz.; należą do nich miesięczniki: —> „Przegląd
Powszechny" (Kr, Wwa 1884-1953, 1982-), -* „ Z n a k "
(Kr 1946-), -» „Życie i Myśl" (Pz, Wwa 1950-), -> „Więź"
Wwa 1957-), —» „Chrześcijanin w Świecie", —> „W d r o d z e "
Pz 1973-) i -» „Życie Katolickie" (Wwa 1982-).

 

P. Feldskeller, Das philosophische Journal in Deutschland, w: Reichls philosophischer Almanach, Da 1924-26, II 302-458, III 237-269; F. Medebach, Die philosophische Fachzeitschrift, w: Zeitungswissenschaft, B 1936, II 210-214; L. de Raeymaeker, Introduction à la philosophie, Lv 1938, 1956", 258-269; RBP 1(1949) - 36(1984); D. Baumgart, Philosophical Periodicals. An Annotated World List, Wa 1952; A. da Silva, Revistas de filosofia, Braga 1955; E. Zampetti, Bibliografìa ragionata delle riviste filosofiche italiane del 1900. R 1956; Wykaz czasopism teologicznych i filozoficznych w bibliotekach polskich, Wwa 1958. 1968; M. Rieser, Polish Philosophy Today, JHI 24(1963) 423-432; W. Gerber, EPh VI 199-216; Liste mondiale des périodiques spécialisés. Philosophie. P 1967; EF I-VI; Katalog obcojęzycznych czasopism i wydawnictw zbiorowych BKUL. ABMK 17(1968) 29-176, 19(1969) 81-212 , 21(1970) 55-170, 24(1972) 95-172 , 35(1977) 29-130, 36(1978) 143-210; L. Geldsetzer, Allgemeine Bücher und Institutionenkunde für das Philosophiestudium. Fr 1971. 123-132; W. Hogrebe, R. Kamp, G. König, Periodica Philosophica. Eine internationale Bibliographie philosophischer Zeitschriften von den Anfängen bis zur Gegenwart. D 1972; Bibliografia wydawnictw ciągłych, Wwa 1984; Czasopiśmiennictwo filozoficzne w Polsce. Próba oceny stanu aktualnego, w: Obraz filozofii w Polsce (lata 1976-1983), Wwa 1984, 55-75; S. Wielgus, Czasopisma filozoficzne. RF 33(1985) z. 1 (w druku).

Podobne prace

Do góry