Ocena brak

FILOZOFICZNE CZASOPISMA - CZASOPISMA PARADYGMATYCZNE

Autor /Tarsylia Dodano /27.09.2012

Nastawione
są na rozwijanie określonego kierunku filoz. (—> filozofia
I 2) lub pewnej interpretacji danego kierunku o orientacji
niechrześc. lub chrzęść, (zwl. neotomizm) w sposób minimalistyczny
(jak neopozytywizm, analityczna filozofia bryt.)
lub maksymalistyczny (jak fenomenologia, marksizm czy
wreszcie chrzęść, filozofia).

A. ORIENTACJE NIECHRZEŚCIJAŃSKIE - wśród cz.f. reprezentuje
neoheglizm, neokantyzm, analityczna filozofia
bryt., neopozytywizm, pragmatyzm, fenomenologia, egzystencjalizm
i marksizm.

1. Do najstarszych cz.f. o charakterze paradygmatycznym
należy organ prawicy heglowskiej, a nast. reprezentatywny
kwartalnik akademickiej filozofii niem. „Zeitschrift für
Philosophie und philosophische Kritik". Vormals Fichte-
-Ulricische Zeitschrift (Bo, T, Hei, L 1837-1918, do 1846
pt. „Zeitschrift für Philosophie und spekulative T h e o l o g i e " ) ;
współcześnie badania nad h e g l i z m e m prezentuje
rocznik „Hegel-Studien" (Bo 1964-); neokantowski półrocznik
„ R a t i o " (Gö, Ox, F 1847-, do 1937 pt. „Abhandlungen
der Fries'schen Schule"; 1850-1903, 1915-17 i 1938-56 zawieszony;
obecnie w języku niem. i ang.) kontynuuje tradycje
filozofii racjonalistycznej na polu logiki, etyki, filozofii
przyrody, filozofii religii i filozofii nauki ( J . F . —> Fries).

W badania nad k a n t y z m e m jest zaangażowany, zał.
przez H. Vaihingera, kwartalnik „Kant-Studien" (Hei, L, B,
Kö 1897-; 1937-42 i 1945-53 zawieszony, 1942-44 pod wpływem
ideologii nazistowskiej), który ma też charakter cz.f.
reprezentatywnego dla całej niem. filozofii.

2. Nurt filozofii minimalistycznej reprezentują w XX w.
filozofia analityczna i neopozytywizmu. 1° F o r um a n a l i t
y c z n e j f i l o z o f i i b r y t y j s k i e j stał się po 1890
kwartalnik „Mind". A Quarterly Review of Psychology and
Philosophy (Lo, E, Ox 1876-, 1921-47 wyd. przez G.F.
M o o r e ' a , a od 1948 przez G. Ryle'a) oraz półrocznik „Analysis"
(Ox 1933-, 1940-47 zawieszony), deklarujący otwartość
dla wszystkich szkół filoz., z czego korzystało wielu neopozytywistów;
po wojnie do tradycji analitycznej nawiązał amer,
półrocznik „Philosophical Studies" (Minneapolis 1949-) oraz
kwartalnik „Metaphilosophy" (Ox 1970-), który idąc za
ogólnoświatową tendencją do pogłębiania związków filozofii
z in. dyscyplinami nauk. podejmuje problematykę interdyscyplinarną
(z pogranicza filozofii, cybernetyki, lingwistyki,
literatury czy socjologii filozofii).

° Znaczącym cz.f. n e o p o z y t y w i z m u stał się w
latach 30-tych dwumies. „ E r k e n n t n i s " (L, Hg, Dordrecht
1919-; do 1923 współredagowany przez H. Vaihingera pt.
„Annalen der Philosophie mit besonderer Rücksicht auf
die Probleme, der als ob B e t r a c h t u n g " ; 1924-30 pt. „Annalen
der Philosophie und philosophischen Kritik" oraz wyd.
1930-40 przez R. Carnapa i H. Reichenbacha pt. „Erkenntn
i s " . Im Auftrage der Gesellschaft für empirische Philosophie;
reaktywowany 1975 m.in. przez C G . Hempla i W.
Stegmüllera, jest wyd. w Dordrechcie 3 razy w roku pt.
„ E r k e n n t n i s " . An International Journal of Analytic Philosophy).
Neopozytywizm znalazł szeroki oddźwięk w amer,
kwartalniku „The Philosophical Review" (It 1892-, początkowo
dwumies.) oraz w mies. „The Journal of Philosophy"
(NY 1904-, do 1920 pt. „Journal of Philosophy, Psychology
and Scientific Methods", będącym początkowo forum
p r a g m a t y z m u (W. James, J. Dewey); pod wpływem
neopozytywizmu znalazł się, wychodzący 3 razy w roku,
„The Australasian Journal of Philosophy" (Sydney 1923-,
do 1946 pt. „The Australasian Journal of Psychology and
Philosophy").

3. Nurt maksymalistyczny niechrześc. w filozofii współcz.
reprezentuje fenomenologia i marksizm. 1° Pierwsze
f e n o m e n o l o g i c z n e cz.f. założył E. Husserl pt. „Jahrbuch
für Philosophie und phänomenologische Forschung"
(Hei 1913-30); jego kontynuacją jest amer, kwartalnik
„Philosophy and Phenomenological Research" (Ph, Buffalo
1940-) pod redakcją M. Fabera i R.M. Chisholma; zainteresowaniu
fenomenologią w latach 70-tych towarzyszy powstanie
wielu cz.f. - wychodzący 3 razy w roku i otwarty
również na egzystenej alizm „The Journal of the British Society
for Phenomenology" (Ox 1970-), rocznik „Analecta
Husserliana" (Dordrecht 1971 - ) pod redakcją A.T. Tymienieckiej,
amer, rocznik „Research in Phenomenology"
(Atlantic Highlands 1971-) oraz półrocznik „Phenomenology
Information Bulletin" (Belmont 1977-), niem. półrocznik
„Phänomenologische Forschungen" (Fr 1975-) i najnowsze
cz.f. tego kręgu, wychodzące 3 razy w roku, „Husserl Stud
i e s " (Hg 1984-); orientację fenomenologiczną wykazuje również
kwartalnik „Man and World" (Hg 1967-).

W nurcie egzy s t e n c j al i z m u mającego liczne
związki z fenomenologią znajduje się kwartalnik „Journal
of Existentialism" (NY 1960-, do 1964 pt. „Journal of Existential
Psychiatry"), zajmujący się także problematyką
z zakresu psychologii, psychiatrii, nauk społ. i literatury.

° Cz.f. o orientacji m a r k s i s t o w s k i e j zaczęły
powstawać zasadniczo po II wojnie świat, w krajach wyznających oficjalnie ideologię marksistowską; spośród dużej
liczby tytułów można wymienić mies. „Woprosy Filosofii"
(Mwa 1947-), dwumies. „Filozoficky časopis" (Pr 1953-) oraz
mies, o charakterze przeglądowo-informacyjnym (bibliogr.
marksizmu) „Deutsche Zeitschrift für Philosophie" (B
1953-) redagowany przez E. —* Blocha (zm. 1977). Do ciekawszych
cz.f. o tym profilu należy jugosł. dwumies.
„Praxis" (Zg 1964-75), kontynuowany przez kwartalnik
o międzynar. charakterze „Praxis I n t e r n a t i o n a l " (Ox 1981-).

B. ORIENTACJA CHRZEŚCIJAŃSKA - j a k o nurt maksymalistyczny
w filozofii - reprezentują ją kat. i niekat. periodyki
poświęcone filozofii i teologii oraz kat. czasopisma
całkowicie dotyczące problematyki filozoficznej.

1. Powstanie i rozwój - cz.f. o orientacji k a t o l i c k i e j
wiąże się z ogłoszeniem 1879 przez pap. Leona XIII enc.
—» Aeterni Patris Unigénitas.

° Wśród powstających cz.f. zasadniczo reprezentujących
neotomizm lub szerzej neoscholastykę większość podejmował
a problematykę f i l o z o f i c z n o - t e o l o g i c z n ą łącznie;
należy tu zał. przez misjonarzy św. Wincentego a Paulo
z kolegium Alberoniego wl. dwumies. „Divus Thomas".
Commentarium de philosophia et theologia (Piacenza 1880-,
zawieszony 1906-23), zal. przez szwajc. dominikanów
kwartalnik Tow. Albertinum „Freiburger Zeitschrift für
Philosophie und T h e o l o g i e " (Fri 1887-, do 1922 pt. „Jahrbuch
für Philosophie und spekulative Theologie", 1923-53 pt.
„Divus Thomas"), kwartalniki dominikanów franc., będące
pod wpływem A. —» Gardeila - „Revue t h o m i s t e " . Revue
doctrinale de théologie et de philosophie (P 1893-) i „Revue
des sciences philosophiques et théologiques" (P 1907-,
1940-46 zawieszony), podający obszerną bibliografię dotyczącą
filozofii i teologii c h r z ę ś ć , oraz dominikanów hiszp.
„Ciencia t o m i s t a " (Ma, Sal 1911-, do 1949 dwumies.). Dużą
grupę periodyków filoz.-teol. stanowią wyd. w Rzymie j a k o
organy uniwersytetów p a p . , kwartalniki - jez. „ G r e g o r i a n u m " (1920-), domin. „Angelicum" (1924-), franciszkańskie
„ A n t o n i a n u m " (1926-) i salezjańskie „Salesianum" (1939-)
oraz wyd. 3 razy w r o k u domin. „Doctor communis". Acta et
Commentationes Pontificiae Academiae Romanae Sancti
Thomae Aquinatis (R 1948-, Tn 1952-).

We Francji powstał
w okresie międzywojennym kwartalnik Tow. Tomistycznego
„Bulletin thomiste" (Soisy-sur-Seine 1924-) oraz jez.
kwartalnik prezentujący historię filozofii w duchu philosophia
perennis „Archives de philosophie" (P 1923-), zawierający
bibliografię bieżącą często poświęconą jednemu tematowi.

W Belgii przy opactwie benedyktynów Mont César (Lowanium)
powstał kwartalnik poświęcony literaturze wczesnochrześc.
i średniow. „Recherches de théologie ancienne
et médiévale" (Lv 1929-), podający również bieżącą bibliografię
filozoficzno-teologiczną. W Niemczech w tym okresie
powstały - jez. kwartalnik „Theologie und Philosophie"
(Fr, F 1926-, do 1955 pt. „Scholastik", 1944 połączony z
„Theologische Quartalschrift", 1941-43, 1945-48 zawieszony)
oraz wydawany 3 razy w roku franciszkański „Wissenschaft
und Weisheit" (D 1934-, Fr 1949-) rozwijający poglądy
augustynizmu i szkoły —* franciszkańskiej.

Na amer, kontynencie
cz.f. r e p r e z e n t u j e domin, kwartalnik „The Thomist"
(NY, Wa 1939-) oraz zał. przez E. Gilsona w Pap. Instytucie
Studiów Średniow. działającym przy kolegium bazylianów
w T o r o n t o rocznik „Mediaeval Studies" (1939-); cz.f. wydają
także uniwersytety kat. - w —» Buenos Aires kwartalnik
„ S t r o m a t a " (1944-, do 1964 pt. „Ciencia y f é " ) , w -* Quebecu
półrocznik „Lával théologique et philosophique" (1945-). Po
wojnie wł. dominikanie założyli kwartalnik „Sapienza"
(Na 1947-).

Z grupy cz.f. wyznań n i e k a t o l i c k i c h podejmujących
problematykę filoz.-teol. należy wymienić protest, kwartalnik
„Revue de theologie et de philosophie" (La 1868-) oraz
wyd. przez wydziały teologii protest, w Montpellier, Paryżu
i Strasburgu kwartalnik „Revue d'histoire et de philosophie religieuse" (Str 1921-); w języku hol. ukazuje się kalwiński
rocznik „Philosophia R e f o r m a t a " (A 1936-).

° W grupie katolickich cz.f. podejmujących problematykę
wyłącznie f i l o z o f i c z n ą do najstarszych należą półrocznik
wyd. przez Görres-Gesellschaft „Philosophisches Jahrb
u c h " (Fulda, Mn 1888-, 1943-45 zawieszony, tytuł ulegał
zmianom) oraz znaczący kwartalnik belg., zał. na uniw.
katolickim w Lowanium przez kard. D.J. Merciera „Revue
philosophique de Louvain" (1894-; do 1910 pt. „Revue
néoscolastique", 1910-45 pt. „Revue néoscolastique de
philosophie"; 1895-1937 z d o d a t k i em pt. „ R e p e r t o i r e bibliographique
de la philosophie"; —> filozoficzne czasopisma
I 1), informujący o międzynar. działalności w dziedzinie
filozofii. We Włoszech na katolickim uniw. Sacro Cuore
w Mediolanie powstał dwumies. „Rivista di filosofia neoscolastica"
(1909-), wyd. przez A. —» Gemellego.

W Stanach
Zjedn. w okresie międzywojennym powstały kwartalniki
neoscholast. „Modern Schoolman" (Saint Louis 1923-) i organ
Amerykańskiego Kat. Towarzystwa Filoz. „The New Scholasticism"
(Wa 1927-), będący ź r ó d ł em informacji o międzynar.
życiu filoz.; po II wojnie świat, zaczęły tu wychodzić kwartalniki
- „Review of Metaphysics" (1948-), wyd. przez
uniw. katolicki w New Haven i dający przegląd amer, i kanad,
tez doktorskich z filozofii oraz streszczenia artykułów
z różnych cz.f.; „Philosophy Today" (Ch 1956-), zainteresowany
szczególnie fenomenologią, a także wyd. przez —»
F o r d h am University „International Philosophical Q u a r t e r l y "
(NY 196T), piszący w tradycji teistycznej, personalistyczn
e j , spirytualistycznej i otwarty na filozofie Wschodu; w
języku ang. ukazuje się jeszcze neoscholast. rocznik „Philosophical
Studies" (Db 1951-).

W kręgu języka hiszp. powstały
w tym okresie kwartalniki - jez. „ P e n s a m i e n t o " (Ma 1945-),
zawierający obszerną bibliogr. hiszpańską i latynoamer.
filozofii; „Sapientia" (1946-), wyd. przez wydz. filozoficzny
uniwersytetu kat. w Buenos Aires, „Veritas" (Porto Alegre
1956-) oraz 3 razy w roku domin. „Estudios filosóficos"
(Santander 1951-), otwarty na fenomenologię; we Włoszech
M.F. Sciacca założył kwartalnik „Giornale di metafisica"
(Tn 1946-), kontynuujący tradycję platońsko-augustyńsko-
-rosminiańską, a L a t e r a n um wydaje 3 razy w roku „ A q u i n a s " . Ephemerides thomisticae (1958-).

Z amer, najnowszych cz.f.
pozostających w nurcie filozofii klasycznej można tu wymienić
nawiązujący do fenomenologii, rocznik „Aletheia". An
International Journal of Philosophy (Irving, Texas 1977-),
wyd. w zeszytach tematycznych z udziałem pol. filozofów
chrzęść. (A. Półtawski, W. Stróżewski, T. Styczeń, A. Szos
t e k ) , oraz prezentujący historię filozofii w duchu philosophia
perennis kwartalnik „History of Philosophy Quarterly" (Pi
1984-).

2. P r o b l e m a t y k a - Cz.f. o orientacji c h r z ę ś ć łączą
najczęściej zagadnienia filoz. i teol. bądź ze względów organizacyjnych
(wydziały teol.-filoz. na uniwersytetach kat.),
bądź w ramach średniow. traktowania filozofii j a k o —> ancilla
theologiae.

Po wojnie zauważa się j e d n a k tendencje do większej
autonomizacji filozofii; dotyczy to przede wszystkim
amerykańskich cz.f. Z ogólną tendencją do instytucjonalizacji
nauki (uniwersytety, instytuty naukowo-badawcze) wiąże się
rozwój uniwersyteckich cz.f. i zanikanie tradycyjnych cz.f.
związanych z towarzystwami filoz. czy zakonami. Dla zakonnych
cz.f. najbardziej reprezentatywny jest, rozmaicie
zresztą pojmowany, tomizm (dominikanie, jezuici), a z in.
kierunków neoscholastycznych: franciszkańska szkoła,
augustynizm lub suarezjanizm (jezuici).

Podobne prace

Do góry