Ocena brak

FILOZOFIA INDYJSKA

Autor /KiLLbiLL Dodano /07.07.2011

W przeciwieństwie do europejskiego (zachodnie-go) kręgu kulturowego, w kręgu orientalnym filozofia w zasadzie wiązała się z myślą religijno-teologiczną, była ukierunkowana religijnie; oczywiście nie znaczy to,  że wszyscy myśliciele poruszający tematykę filozoficzną przyjmowali objawienie religijne, nie wychodzili poza komentowanie świętych pism.

Szczególnie bogaty jest dorobek filozoficzny myśli indyjskiej, której dzieje jedni datują od (około) 1500 r. przed Chrystusem, inni od w. VI/V przed naszą erą; ustalenie chronologii systemów indyjskich i ich przedstawicieli jest sprawą bardzo trudną. Szkoły i systemy filozoficzno-religijne w Indiach są na ogół kriyāvādin, czyli uznają obiektywne obowiązywanie we wszechświecie prawa moralnego, zasadę karmy, tzn. skutkotwórczego (ontycznie i moralnie) działania kaŜdego czynu istoty Ŝywej. Kriyavadin są systemy związane z trzema religiami indyjskimi: hinduizmem (wcześniejsze postaci: wedyzm, braminizm), dżinizmem (dŜainizmem) i buddyzmem. Niektóre z tych systemów są raczej teistyczne, inne raczej ateistyczne (raczej, gdyŜ naleŜy być ostroŜnym w stosowaniu do myśli indyjskiej terminów i kwalifikacji zaczerpniętych z filozofii europejskiej).

Istnieje sześć systemów bramińskich (związanych z hinduizmem) - o rozmaitych zresztą wersjach i odmianach - mianowicie: sāmkhya, yoga, nyāya, vaiśe-szika, mżmāmsā, vedānta (stosujemy tu nieco uproszczoną transkrypcję terminów sanskryckich). W ramach buddyzmu ukształtowało się wiele szkół filozoficznych. Akriyāvādin (nie uznający powszechnego prawa moralnego, zasady karmy) są materialiści (czārwāka lub lōkayāta), agnostycy i fataliści. Zachodzą - niekiedy istotne - analogie między poglądami filozofów zachodnich i wschodnich. Dyskutowane są moŜliwości oddziaływania obu kręgów kulturowych na siebie. Odnotować moŜna zachodzenie takich oddziaływań w okresie hellenistycznym i później (gnoza, Plotyn) oraz od XIX w. (np.A. Schopenhauer).

Początki filozofii c h i ń s k i e j datuje się na VII w. przed Chrystusem. Główne w niej nurty to taoizm i konfucjanizm. Wpływ na chińską myśl religijno-filozoficzną wywarł buddyzm. W porównaniu z myślą indyjską - medytacyjno-spekulatywną, dąŜącą przede wszystkim do przeobraŜenia  Ŝycia duchowego, świadomości - myśl chińską charakteryzuje dominacja nastawienia praktyczno--Ŝyciowego.

Podobne prace

Do góry