Ocena brak

Filozofia chrześcijańska (1914 - 1978)

Autor /LolekBB Dodano /01.05.2013

Myśl filozoficzna europejska XX wieku wyrażała się w dziewiętnastu szkołach i kierunkach, uznanych zagłówne. W encyklopedycznych opracowaniach zaliczono do nich neoscholastykę i neotomizm, personalizmkatolicki, podzielony na neotomistyczny i otwarty, katolicką kosmogonię i tak zwane niedogmatycznekoncepcje filozoficzno-teologiczne (jedne katolickie, inne protestanckie). Po drugiej wojnie światowejpytanie o sens tej straszniej tragedia ludzkości wywołało zamęt i pesymizm w dziełach filozoficznychi literackich. Znamienne więc stały się prądy umysłowe: egzystencjalizm, marksizm i ateizm. Jako wyzwanie rzucone katolickim filozofom i teologom tworzą osobne zagadnienie.

Nazwę filozofia chrześcijańska stosowano już w IV wieku, ale dopiero w XX wieku poddano ją krytycznejanalizie. Francuski historyk filozofii Emile Bréhier wywołał (1927) dyskusję na ten temat, negującfakt (aspekt historyczny), a nawet możliwość istnienia (aspekt systematyczny) filozofii chrześcijańskiej.Dyskusja objęła Francję, gdy E. Gilson wprowadził ją na posiedzenia Francuskiego Towarzystwa Filozoficznego, a po drugiej wojnie światowej rozszerzyła się na Włochy. Gilson twierdził, że zarówno historycznie,jak i formalnie istnieje filozofia, na którą Objawienie chrześcijańskie wywarło pozytywny i wewnętrznywpływ, będąc czynnikiem konstytutywnym, trzeba więc zwać ją filozofią chrześcijańską. Częśćneoscholastyków opowiadała się za jej istnieniem, ale tylko w znaczeniu szerszym, kulturowym. MauriceBlondel gotów był mówić o filozofii chrześcijańskiej, ale wyłącznie na płaszczyźnie systematycznej, anie historycznej.

Wydziały filozoficzne uniwersytetów katolickich i studia seminaryjne nauczały filozofii, którą nazywałychrześcijańską. Jedynie wydziałowi Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie nadano nazwę WydziałFilozofii Chrześcijańskiej. W Louvain istniał instytut o nazwie Instytut Filozofii św. Tomasza, a wInnsbrucku - jezuicki instytut nazywany Instytutem Filozofii Scholastycznej.

Magisterium Kościoła, od encykliki Leona XIII Aeterni Patris, polecało, a nawet nakazywało uczenietomizmu w kościelnych zakładach, ale nie oznaczało to zakazu korzystania z innych systemów czy kierunkówfilozoficznych. Korzystało więc wielu katolickich myślicieli z nowoczesnych prądów umysłowych,które odchodząc od typowych dla XIX wieku kierunków, wrogich religii, jak idealizm, materializm,pozytywizm (w XX wieku neopozytywizm), spowodowały odrodzenie metafizyki.

Zapoznawanie się z nową filozofią i naukami szczegółowymi zalecała już encyklika Aeterni Patris, by wszkołach katolickich nauczać całkowitego i jasnego systemu filozoficznego św. Tomasza, dostosowanegodo wymagań myśli nowożytnej. Neotomizm, tak zalecany przez Magisterium Kościoła, przyniósł lepszeowoce w filozofii niż w teologii. Ukazały się oryginalne rozprawy takich autorów, jak J. Maritain, A. G.Sertillanges, J. Maréchal i J. Pieper. W Polsce wybitnym filozofem i znawcą średniowiecznej filozofabył ks. Konstanty Michalski. Jako jeden z pierwszych neotomistów ks. Jan Salamucha uprawiał logistykę,a swą sławę światową zapoczątkował w niej dominikanin Innocenty Maria Bocheński. Neotomistąbył wykładający we Lwowie ks. Kazimierz Wais (Bóg, Jego istnienie i istota, Kosmologia ogólna. Kosmologiaszczegółowa) oraz autor kilku podręczników i wydawca Studia Gnesnensia, ks. Kazimierz Kowalski(później biskup chełmiński).

Podobne prace

Do góry