Ocena brak

FILOZOFIA A ŚWIATOPOGLĄD - RELIGIA, TEOLOGIA, ŚWIATOPOGLĄD CHRZEŚCIJAŃSKI

Autor /KiLLbiLL Dodano /06.07.2011

Religia jest pewnym sposobem czy (dla wyznawcy) podstawowym aspektem Ŝycia, a zara-zem odrębną dziedziną kultury. Stanowić moŜe zasadniczy zrąb lub czynnik jakiegoś  światopoglądu. Na religię składają się:

1) doktryna (zbiór twierdzeń) na temat Boga lub  świętości oraz ich relacji do człowieka i  świata,

2) (jakoś skodyfikowany) kult bóstwa czy boskości, sposób nawiązywania i utrzymywania kontaktu z Bogiem, uświęcania się,

3) zespół norm postępowania, jakaś - moty-wowana religijnie - moralność i obyczajowość,

4) instytucje społeczne, funkcje określenia i przekazywania doktryny i moralności, sprawowania kultu, nawoły-wania do uświęcenia, funkcje kapłanów, kaznodziejów, proroków i teologów.

Religie między sobą powaŜnie się róŜnią zarówno co do treści doktryny, sposobu sprawowania kultu i uświęcania się, jak i co do sposobu rozwijania i akcentowania waŜności zasadniczych składników religii. KaŜda jednak religia podkreśla róŜnicę między tym, co  święte  (sacrum),  a tym, co nieświęte  (profanum),  i dąŜy do jakiegoś powiązania tych sfer, do uświęcania nieświętego. Jaka jest naczelna rola religii? Według jednych religia to  środek lub sposób zbawiania człowieka; człowiek bytuje w ten sposób,  Ŝe wymaga oczyszczenia, uszlachetnienia, dowartościowania, którego nie osiągnie naturalnymi siłami (jak sądzi się w magii). Potrzebny jest tu czynnik nadnaturalny, boski, przychodzący z zewnątrz dzięki religijnej wierze i odpowiedniemu postępowaniu.

Według drugich religia jest terenem, na którym realizują się potrzeby Ŝycia osobowego człowieka, jego naturalna transcendencja ku doskonałemu „Ty". Jedynie Bóg jest adekwatnym partnerem mojej osobowej natury, a  religia sposobem organizacji i realizacji kontaktu z Nim, dąŜenia ku Niemu. Według innych znów religia jest kontaktem o charakterze relacji międzyosobowej, opartym na pewnej wiedzy o człowieku i  świecie, przy czym jest ona jakby kontynuacją (aktualizującą) zaistniałego niegdyś zdarzenia (bezpośredni kontakt z Bogiem? pierwotne objawienie?), traktowanego jako archetyp naszych stosunków z boskością, z  sacrum. 

Religia uwiecznia to, co przemijające, nadaje nowy sens, boski wymiar temu, co przygodne. Od strony przeŜyć człowieka  źródło religii jest rodzajowo to samo, co źródło filozofii: stwierdzenie niekoniecznosci i ograniczoności własnego istnienia i działania, potęgi otoczenia, niepewności i utracalności dostępnych dóbr, fascynacja tym, co nieogarnione, groza tego,  co nieznane, itp. Dyskutuje się, czy  świętość jest czymś niesprowadzalnym do innych wartości. Intelektualne opracowanie objawienia, doktryny i moralności religijnej prowadzi do teologii. Charakter poznania teologicznego jest przedmiotem analiz i dyskusji13. Najogólniej moŜna je określić jako systematyzację, wyjaśnianie treści objawienia oraz jego uzupełnianie przez wyciąganie konkluzji i stawianie hipotez (np. w eschatologii). KaŜda religia ma swoją własną teologię, a niekiedy nawet kilka róŜnych systemów teologicznych - teologia bowiem oprócz objawienia zakładać moŜe (i musi) róŜne metody i przesłanki, z którymi przystępuje do jego analizy.

Filozofia jest warunkiem koniecznym teologii: nie można uprawiać ani teologii dogmatycznej, ani moralnej bez posłuŜenia się odpowiednią aparaturą pojęciową zaczerpniętą z filozofii. Zresztą teologia czerpie z filozofii nie tylko pojęcia, lecz takŜe liczne przesłanki dotyczące bytu w ogóle, a człowieka w szczególności. Dlatego nieporozumieniem jest wszelkie odrywanie teologii od filozofii, a takŜe zbyt powierzchowne i eklektyczne korzystanie z filozofii w teologii. Inna rzecz, iŜ niekiedy za tym nieporozumieniem kryje się słuszna myśl, Ŝe nie naleŜy utoŜsamiać teologii z religią. Wbrew gnozie, czymś innym jest wiara religijna, a czymś innym wiedza teologiczna. Z drugiej przecieŜ strony teologia wypływa z dąŜności do pogłębiania i racjonalizacji Ŝycia religijnego i stąd wchodzi w jego skład. Przykładem  światopoglądu, który chce i moŜe być zarazem religijnym i racjonalnym, jest  ś w i a t o p o g l ą d c h r z e ś c i j a ń s k i . Składają się nań: wiara religijna (związana ze stosunkiem do określonej osoby, Jezusa Chrystusa), wiedza naukowa i filozoficzna.

Jak wiadomo, u podłoŜa wiary chrześcijańskiej leŜy i motywuje ją szereg twierdzeń, które są dostępne intelek-tualnej, intersubiektywnej analizie. Są wśród nich twierdzenia o charakterze filozoficznym (np. o istnieniu Boga, o istnieniu niematerialnej duszy ludzkiej, o moŜliwości zaistnienia objawienia) oraz twierdzenia o charakterze historycznym (np. o istnieniu Kościoła, a przede wszystkim jego ZałoŜyciela, o wiarygodności Ewangelii i Dziejów Apostolskich). W sposób chrześcijański pojęta wiara religijna odwołuje się do człowieka jako jestestwa rozumnego i odrzuca fideizm. Nie jest wiarą w jakiś abstrakt, w rezultat spekulacji, jest zawierzeniem Komuś, konkretnej Osobie, która dała świadectwo prawdzie.

Podobne prace

Do góry