Ocena brak

FIDIASZ, Feidias

Autor /Pia Dodano /26.09.2012

ur. ok. 490 prz.Chr., zm. ok. 431
syn Charmidesa, rzeźbiarz staroż. Grecji.

Był uczniem Hagaladasa z Argos; poza fragmentarycznie
zachowanym wystrojem rzeźbiarskim Partenonu dzieła jego
są znane wyłącznie z kopii i opisów; od 449 kierował na zlecenie
Peryklesa odbudową Akropolu; wyrzeźbił tu Atenę
Pártenos ze złota i kości słoniowej oraz z brązu Atenę Lemnię,
Atenę Promachos i Apolla Parnopiosa - jedno z najwcześniejszych
dzieł F. (wpływy stylu surowego);

poza tym
wykonał - w Atenach marmurową Afrodytę Uranię, w Platejach
akrolityczną Atenę Areję, w Delfach 13 posągów w ateńskim
heroon, w Pellene Atenę ze złota i kości słoniowej, w
Elidzie (tą samą techniką) Afrodytę Uranię, w Olimpii 2
posągi zwycięzców olimpijskich oraz swe największe dzieło
- chryzelefantynowy posąg Zeusa. Dyskutowany jest wkład
F. w wystrój rzeźbiarski Partenonu - jest to dzieło niewątpliwie
zespołowe, ale jednolitość stylu i powtarzające się motywy
wskazują na ścisły nadzór F.

F. był najbardziej uniwersalnym rzeźbiarzem starożytności
- mistrzem wszystkich technik, z równą swobodą oddającym
ruch i spoczynek; przekazy lit. podkreślają idealne piękno
i niepowtarzalną wzniosłość i uduchowienie jego dzieł,
zwł. wrażenie, jakie na widzach wywierało majestatyczne,
a zarazem łagodne spojrzenie Zeusa Olimpijskiego.

Już za
życia uchodził F. za najdoskonalszego twórcę wizji bogów
(Quint. Inst. XII 10,9). Wg W. Jaegera dzieła F., obok
utworów Sofoklesa, odzwierciedlają najpełniej religijność
epoki Peryklesa, wyznającej harmonię między człowiekiem
a bóstwem, czczącej umiar jako zasadę bytu i uważającej
niezachowanie miary za przyczynę wszelkiego zła; F. należał
też do kręgu Anaksagorasa z Klazomenaj.

Proces F. (438-
-437) miał podłoże polit, (zarzut świętokradztwa, czyli
umieszczenia przez F. podobizny własnej i Peryklesa na
tarczy Ateny Pártenos wysunięto, gdy nie udała się próba
oskarżenia F. o kradzież złota z posągu bogini); wykazuje
jednak, że w Atenach miano wątpliwości co do prawo
wierności F.

 

B. Schweitzer, Phidias der Parthenon Meister, JDAI 55(1940) 170-241;
G. Lippold, Griechische Plastik. Handbuch der Archäologie. III 1, Mn 1950; P. Devambez, L'art au siècle de Péneles. P 1955; W. Jaeger, Paidela. Die Formung des griechischen Menschen ITH, B 1959 {Paidela I-II, Wwa 1962-64); G. Becatti, L'età classica, Fi 1966.

Podobne prace

Do góry