Ocena brak

Feudalizm we Francji - ŻYCIE GOSPODARCZE WŁOŚCI FEUDALNEJ

Autor /dyzio Dodano /20.10.2011

Wynikiem przewrotu w stosunkach rolnych, który dokonał się w VIII - IX w., było ostateczne utrwalenie się własności ziemskiej klasy panującej. Miejsce dawnej wolnej chłopskiej wspólnoty gminnej - marki - zajęła włość feudalna z jej tylko właściwymi stosunkami gospodarczymi. Jakie to były stosunki, wskazuje tzw. Kapitularz o włościach wiejskich, będący instrukcją gospodarczą wydaną ok. roku 800 na polecenie Karola Wielkiego.

Z tego kapitularza oraz innych źródeł z IX w., zwłaszcza z tzw. Poliptyku opata Irminona widać, że majątek feudalny dzielił się na dwie części: dwór pański z jego ziemią i wieś z łanami zależnych chłopów. Część należąca do feudałów, czyli ziemia pańska nazywała się domeną. Domena składała się z dworu pańskiego wraz z zabudowaniami gospodarczymi oraz dominialnej ziemi ornej. Do właściciela majątku należał również młyn i kościół. Pańska, dominialna ziemia orna była rozrzucona pośród łanów chłopskich, istniała więc tzw. szachownica pól, z którą łączył się przymus polowy związany z praktyką otwartych pól po sprzęcie plonów.

Wszyscy musieli na danym polu wysiewać to samo i zbierać plony równocześnie z sąsiadami, gdyż w przeciwnym wypadku bydło wypuszczone na pole mogło zniszczyć plony nie zebrane przez gospodarza. Ziemię pańską uprawiali chłopi zobowiązani do pańszczyzny przy użyciu swoich narzędzi i inwentarza. W skład domeny wchodziły również lasy, łąki i pastwiska. Ziemia chłopska lub użytkowana (chłopi nie byli jej właścicielami), dzieliła się na łany. Był to zespół runtów, rozrzuconych w szachownicę z działkami innych chłopów i gruntami pańskimi, oraz zagroda chłopska z zabudowaniami gospodarczymi i ogrodem. Ponadto chłop miał prawo do korzystania z gminnych lasów oraz pastwisk. Tak więc w odróżnieniu od niewolnika, który nie miał domu, gospodarstwa, rodziny, ani żadnej innej własności, chłop pracujący na ziemi feudała miał swój dom, rodzinę i gospodarstwo.

Istnienie oprócz własności feudalnej również własności chłopskiej (gospodarstwo, narzędzia rolnicze) stało się bezpośrednim bodźcem do rozwoju sił wytwórczych w epoce feudalnej, albowiem chłop - producent dóbr materialnych - był w pewnym stopniu zainteresowany w wynikach swej pracy. W VIII - IX w. społeczne siły wytwórcze rozwijały się stale, lecz bardzo wolno. Udoskonalono sposoby uprawy roli, stosowano bardziej wydajne metody pracy, karczowano lasy pod uprawę i zaorywano odłogi. Ugorowanie i dwupolówkę zastąpiono trójpolówką. Niższe jakościowo rodzaje zbóż, jak owies, jęczmień i żyto, wysiewano głównie w zacofanych gospodarczo regionach imperium (na wschód od Renu), natomiast w regionach centralnych i zachodnich coraz częściej uprawiano pszenicę. Spośród kultur ogrodowych uprawiano rośliny strączkowe, rzodkiew i rzepę. Sadzono też drzewa owocowe - jabłonie, grusze, śliwy.

W ogrodach wysiewano też zioła lecznicze i chmiel potrzebny do wyrobu piwa. W południowych częściach imperium rozpowszechniła się uprawa winorośli. Z roślin przemysłowych uprawiano len, z którego otrzymywano włókna i olej lniany. Jeżeli chodzi o narzędzia rolnicze, należy zaznaczyć, że w końcu IX w. wszędzie rozpowszechniony był zarówno mały i lekki pług do uprawy gruntów kamienistych, który tylko ciął ziemię na długie bruzdy, jak również ciężki pług kołowy z żelaznym lemieszem, który nie tylko przecinał glebę, ale również ją obracał. Brona, mająca wówczas kształt trójkątnej drewnianej ramy z żelaznymi zębami, stosowana była przeważnie w ogrodach.

Pola bronowano za pomocą ciężkiego drewnianego kloca, który ciągnięto po zaoranym polu, rozbijając bruzdy ziemi. W gospodarstwie używano kos, sierpów, dwuzębnych wideł i grabi. Zboże młócono zwykłymi kijami lub drewnianymi cepami. Pola z reguły nawożono nieregularnie, nic więc dziwnego, że przy tak niskiej technice rolnej plony były marne (półtorakrotne lub dwukrotne). W gospodarstwie chłopskim przeważały owce świnie i kozy; koni i krów było mało. Gospodarka wielkiej włości miała charakter naturalny, tzn. głównym zadaniem każdego majątku było zaspokojenie własnych potrzeb, nie zaś produkcja na sprzedaż.

Chłopi pracujący we włościach zobowiązani byli zaopatrywać w produkty dwór pana i dbać o to, by niczego nie brakowało panu, jego rodzinie i licznej świcie. Rzemiosło nie oddzieliło się jeszcze wówczas od rolnictwa i chłopi trudnili się nim na równi z uprawą roli. Na rynek trafiał tylko nadmiar produktów. Włość taka była podstawową komórką społeczeństwa frankońskiego za Karolingów, co oznacza, że w imperium Karola Wielkiego powstała duża ilość zamkniętych pod względem gospodarczym małych światów nie związanych ze sobą ekonomicznie i zaspakajających swoje potrzeby produktami wytwarzanymi w danym gospodarstwie.

Podobne prace

Do góry