Ocena brak

FELIŃSKI ZYGMUNT SZCZĘSNY abp.

Autor /Marcjan Dodano /25.09.2012

Sługa Boży, ur.
1 XI 1 8 2 2 w Wojutynie k. Łucka, zm. 17 IX 1 8 9 5 w Krakowie,
założyciel zgrom. —> franciszkanek (II B 6 9 ° ) Rodziny Maryi,
działacz charytatywny.

Po zesłaniu 1 8 3 8 matki F. na Sybir za udział w spisku
S. Konarskiego, zaopiekował się nim Zenon Brzozowski;
1 8 3 9 - 4 4 F. studiował matematykę na Uniw. Moskiewskim;
1 8 4 8 podjął studia na Sorbonie i w Collège de France; przyjaźnił
się m.in. z J. Słowackim; 1 8 4 8 F. wziął udział w powstaniu
wlkp., a po jego upadku powrócił do Paryża; 1 8 5 1
wstąpił do seminarium duch. w Żytomierzu; od 1 8 5 2 studiował
w Akademii Duch. w Petersburgu i 1 8 5 5 przyjął święcenia
kapł.; 1 8 5 7 został ojcem duch., a 1 8 6 0 prof, filozofii
na Akademii; 1 8 5 7 założył w Petersburgu zgrom, franciszkanek
Rodziny Maryi. Margrabia A. Wielopolski zaproponował
F. na wakujące abpstwo warsz.; po akceptacji
przez ces. Aleksandra II F. został konsekrowany w Petersburgu,
a 9 II 1 8 6 2 przybył do Warszawy; nakaz otwarcia
kościołów warsz., zamkniętych na znak protestu przeciw
sprofanowaniu przez wojsko carskie 3 świątyń, oraz apel
o zaprzestanie śpiewów religijno-patriotycznych w kościołach,
nie zyskały mu popularności. W trosce o dobrą
formację duchową i intelektualną duchowieństwa zaangażował
wielu wybitnych kapłanów z Galicji i Wielkopolski,
powierzając im ważniejsze stanowiska diec. oraz wykłady
w seminarium duch. i Akademii Duch. w Warszawie.

Aktywny
w pracy duszpast., szerzył kult Najśw. Sakramentu,
upowszechniał nabożeństwa majowe, rekolekcje i misje
p a r . , okazywał pomoc zakładom charytatywnym (założył
ochronkę i szkołę), a także wspierał akcję trzeźwości; dbał
o prawne i kośc. równouprawnienie unitów; skutecznie też
przeciwstawił się utworzeniu prorządowej rady duch. w
Warszawie. Interweniował u namiestnika ces. w Warszawie
i Petersburgu wobec ciągłych ingerencji policji i wojska
w życie kośc. archidiecezji oraz Królestwa Pol., rezygnując
też na znak protestu z członkostwa w Radzie Stanu; po
wybuchu powstania styczniowego, którego nie potępił (choć
się z nim nie związał), F. interweniował nadal u rządu w
sprawach prześladowań (zwł. po pubi, egzekucji 12 VI 1 8 6 4
powstańczego kapelana A. Konarskiego) i wzywał ces.
Aleksandra II do zaprzestania represji;

1 8 6 3 został na j e g o
rozkaz uwięziony w Gatczynie k. Petersburga, a nast. zesłany
do Jarosławia n. Wołgą, skąd tajnie wpływał na sprawy
archidiecezji. Starania Stolicy Apost. o uwolnienie F.
nie powiodły się i dopiero, gdy pap. Leon XIII skłonił go
( 1 5 III 1 8 8 3 ) do rezygnacji z abpstwa warsz. i mianował
a b p em tytuł. Tarsu, rząd carski umożliwił F. opuszczenie
Rosji. F. zamieszkał wówczas w Dźwiniaczce (Bukowina),
pełniąc obowiązki kapł. w duchu braterstwa między katolikami
obrządku łac. i unickiego; opiekował się księżmi-
zesłańcami; zmarł w opinii świętości; pochowany został
w Dźwiniaczce, skąd 1 9 2 0 przeniesiono jego zwłoki
do kościoła Św. Krzyża w Warszawie, a 1 9 2 1 do katedry
św. Jana.

Kult F. rozwinął się w Dźwiniaczce i okolicy; szerzyły go
zwł. siostry Rodziny Maryi w Galicji i Bukowinie, a z czasem w in. domach zgrom, w kraju i za granicą; proces inform,
rozpoczęto 31 V 1965.

F. napisał, przeznaczone szczególnie dla kleryków, ascetyczno-
homiletyczne Konferencje duchowne (I-II, Lw 1885,
Wwa 19032); w dziele filoz.-ascet. Wiara i niewiara w stosunku
do szczęścia społecznego (Lw 1886) dał przystępny wykład
prawd wiary, rozwiązując w duchu kat. współczesne mu
trudności światopoglądowe; podobny charakter ma Wiedza
chrześcijańska i bezbożna wobec zadań społecznych (Lw
1889); w Konferencjach o powołaniu (Kr 1890) podał zasady
i środki wpływające na pogłębienie życia wewn. i kształtowanie
powołania; trwałą wartość źródłową zachowują jego
Pamiętniki (I-II, Kr 1897, Wwa 19863); dla franciszkanek Rodziny
Maryi ułożył regułę Ustawy Rodziny Maryi albo Służebnic
Ubogich (Kr 1888); wątki rei. podejmował też w
twórczości poetyckiej.

 

I. Polkowski. Wspomnienie o Zygmuncie Szczęsnym F. arcybiskupie, metropolicie warszawskim, Kr 1866; W. Smoczyński, Ksiądz Zygmunt Szczęsny F., arcybiskup metropolita warszawski, Kr 1896; W. Przyborowski, Dzieje 1863 roku przez autora „Historii dwóch lat", Kr 1897-1905, I 346-367. IV 83-104; A. Kraushar, Z życia arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego F., Wwa 1916; M. Godlewski. Tragedia arcybiskupa F. (1862-1863). Szkic historyczny, Kr 1930; tenże, PSB VI 410-412; A. Lewak, Polska działalność dyplomatyczna w Watykanie, w: Polska działalność dyplomatyczna 1863-1864. Zbiór dokumentów. Wwa 1963, II 141-177; W. Urban, Ostatni etap dziejów Kościoła w Polsce przed nowym tysiącleciem (1815-1965), R 1966; J. Drewnik, Udział księdza abpa Zygmunta Szczęsnego F. w odrodzeniu katolicyzmu polskiego, Lb 1968 (mpsBKUL); Z. Olszamowska-Skowrońska. La correspondance des papes et des empereurs de Russie (1814-1878). R 1970. 110-117, 121-128; S.R. Żylińska. HP I 322-341 (bibliogr. R. Gustaw); H.E. Wyczawski. Arcybiskup Zygmunt Szczęsny F. 1822-1895, Wwa 1975; J. Wysocki, Arcybiskup Zygmunt F. i księża zesłańcy, WAW 57(1975) 470-484; B. Kumor, Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej 1772-1918, Kr 1980; H.E. Wyczawski, SPTK I 460-464; M. Kozłowski, Dramat arcybiskupa F.. Tygodnik Powszechny 39(1985) z. 50; R.Z. Żylińska. Sługa Boży Zygmunt Szczęsny F.. w: Polscy święci. Wwa 1986. VI 126-212.

Podobne prace

Do góry