Ocena brak

FELICJANKI, Zgromadzenie Sióstr św. Feliksa z Cantalice III Zakonu Regularnego św. Franciszka Serafickiego. Congregatio Sororum sancti Felicis a Cantalicio III Ordinis Regularis sancti Francisci Seraphici (CSSF)

Autor /Agatonik Dodano /25.09.2012

Zał. 1855 w
Warszawie za zezwoleniem bpa A . M . Fijałkowskiego (1857)
przez Z. —» Truszkowską i —» Honorata Koźmińskiego OFMCap w celu wychowywania dzieci i młodzieży oraz
opieki nad chorymi i ubogimi; stały się pierwszym zgrom, habitowym
n u r t u honorackiego; 1858 afiliowane do kapucynów,
1874 uzyskały dekret pochwalny Stolicy Apost., a 1907 ostateczne
zatwierdzenie.

Za datę założenia f. przyjmuje się 21 XI - dzień uroczystego
ofiarowania się (przed MB Częstoch.) Truszkowskiej
i Klotyldy Ciechanowskiej (tercjarek kapucyńskich, członkiń
bractwa św. Wincentego a Paulo, pozostających pod duchowym
kierownictwem Koźmińskiego) na służbę Bogu
przez niesienie pomocy charytatywnej w Domu Schronienia
prowadzonym przez Truszkowską (1856-57, Zakład św.
Feliksa, ul. Mostowa) w duchu tercjarstwa franciszkańskiego
(—» zakony trzecie) i pozytywistycznych haseł „pracy organicznej"
i „pracy u podstaw". F. zakładały ochrony
przeważnie w środowiskach wiejskich na Podlasiu i w Lubelskiem
(także wśród unitów); obok funkcji opiekuńczych,
wychowawczych i kulturalnych, rozwijały działalność katechet.
i niosły pomoc ambulatoryjną w ok. 30 ochronach,
m.in. w Ceranowie, Czaplach Wielkich (1859), w Chrząstowie,
Górach, Różance, Żytnie (1860), Białopolu, Częstochowie
i Krakowie (1861); w Warszawie prowadziły: ochronę,
zakład dla sierot i kalek, katechumenat dla konwertytek
z judaizmu (1859 - ul. Danielewiczowska, gdzie był dom
gen. i nowicjat), D o m Schronienia dla upadłych dziewcząt
pod wezw. Opieki NMP (ul. Żelazna) oraz d om przejściowy
dla rekonwalescentek (Przytulisko, ul. Krucza).

Po uchwale kapituły gen. 1860 f. podzieliły się na 2 chóry
(kontemplacyjny, wzorowany na wł. kapucynkach sepolte
vive i bogomyślno-czynny), a ich przełożoną gen. została
Truszkowska; do 1866 f. nie składały ślubów, lecz obietnice
zachowywania rad ewangelicznych. Z powodu zaangażowania
f. w powstaniu styczniowym 1863 (pielęgnowały rannych w 25
lazaretach) skasowano 1864 zgromadzenie (ok. 150 sióstr);
siostry klauzurowe z Truszkowską wywieziono do klasztoru
Bernardynek w Łowiczu; przeniesione 1871 do Przasnysza,
przyjęły regułę II zakonu św. Franciszka i dały początek
pol. —> kapucynkom (ich próby wyjazdu do Galicji, Francji
lub Wioch nie powiodły się).

Siostry czynne z obywatelstwem austr. (12) udały się do
Krakowa, gdzie dzięki bpowi A. Gałeckiemu uzyskały 1865
od władz austr. zezwolenie na budowę domu macierzystego
i otwarcie nowicjatu; reszta rozproszonych, podlegająca A.
—» Borowskiej, stopniowo przemieszczała się na t e r e n Galicji;
1866 przybyła z Łowicza do Krakowa Truszkowska (przełożona
gen. do 1869) w celu organizowania na nowo zgrom.;
siostry dzielące się na chórowe i martanki (później zw.
konwerskami) składały oprócz 3 podstawowych ślubów także
ślub miłosierdzia (do 1874); powstały placówki m.in. we
Lwowie (1865), 2 w Krakowie (1865 i 1866), Stanisławowie
(1866), Bełzie (1867), Wieliczce (1868), Sokalu i Tarnowie
(1869), 2 w Przemyślu (1870 i 1897), Bochni (1871), Żółkwi
(1873), Drohowyżu (1880), Czerniowcach (Bukowina -
1887), w których prowadziły ochrony, sierocińce, internaty,
szkoły lud., szwalnie, 1 d om opieki dla dorosłych, 1 kuchnię
studencką (tzw. „kuchnia siostry Samueli"), opiekowały się
chorymi, także podczas epidemii cholery (1866 i 1873),
prowadziły bractwa, katechumenat i tercjarstwo.
W 1901 ukonstytuował się zarząd prow, krakowskiej pod
wezw. Niepokalanego Serca Maryi (1939 miały 34 placówki),
oddzielony od zarządu gen.; z liczącej 1910 - 403 siostry w
46 domach, powstała prow, lwowska pod wezw. MB Częstoch.
z 157 siostrami i 17 domami (1939 miała 232 siostry
w 25 domach).

W 1922 utworzono prow, warszawską pod
wezw. MB Królowej Korony Pol. z siedzibą w Wawrze, liczącą
68 sióstr i 6 domów; do 1939 f. otworzyły jeszcze 19 placówek.
Po II wojnie światowej f. prowincji lwowskiej,
utraciwszy placówki wsch., miały przejściowo (do 1960)
15 placówek na ziemiach odzyskanych; dom prow, od 1946
jest w Przemyślu.

Na zaproszenie ks. J. —» Dąbrowskiego f. udały się 1874
do Stanów Zjedn. (4 siostry z Moniką Sybilską), podejmując
wśród Polaków pracę mis., oświatową i polonijną; pierwsza
placówka powstała w Polonia (Wisconsin). W 1900 powstały
prowincje: w Detroit pod wezw. Ofiarowania NMP, licząca
241 sióstr w 36 domach, oraz prow. Buffalo pod wezw. Niepokalanego
Serca Maryi, licząca 156 sióstr w 18 domach. W
1910 z prow. Detroit wyodrębniono prow. Chicago pod
wezw. MB Dobrej Rady (z siedzibą w Milwaukee, od 1927 w
Chicago), liczącą 220 sióstr; prowadziły one m.in. szkołę
średnią Mother of G o o d Counsel High School w Chicago, w
której 1948 zainicjowano krucjatę różańcową; zorganizowano
1938 szkoły mis. dla Murzynów w Birmingham i 1950 w Chicago;
1944-47 w Santa Rosa w Meksyku f. opiekowały się
dziećmi pol. emigrantów. Z części prow. Buffalo powstała
1913 prow. Lodi (New Jersey) pod wezw. Niepokalanego
Poczęcia NMP, gdzie przy domu macierzystym o t w a r t o 1923
szkołę dla nauczycielek, a 1935 seminarium nauczycielskie;
w Brady Hall f. prowadziły (1946) dom sióstr studentek
przy Uniwersytecie Kat. w Waszyngtonie;

1937 prow. Buffalo
przyczyniła się do powstania placówek na terenie Kanady,
gdzie 1953 utworzono komisariat (wiceprowincja) pod wezw.
Najśw. Imienia Maryi z siedzibą w Mississauga ( O n t a r i o ) ,
który 1955 liczył 7 domów. W 1920 z prow. Detroit powstała
w McKeesport (Pensylwania) prow, pod wezw. Matki Serca
Jezusowego (od 1932 siedziba w Coraopolis), do której włączono
placówki w stanach: Pensylwania, Ohio, Wirginia Zachodnia.

W 1932 dokonano podziału prow. Lodi, włączając
22 domy do nowo utworzonej prow. Enfield (Connecticut)
pod wezw. MB Anielskiej, k t ó r a 1955 liczyła 35 domów; 1953
z prow. Chicago powstała prow. Ponca City (Oklahoma) p o d
wezw. Wniebowzięcia N M P (od 1975 siedziba w Rio R a n c h o ,
Nowy Meksyk). W 1950 siostry z kilku prow, amerykańskich
wyjechały na pracę mis. do Brazylii, gdzie 1953 w Niterói
utworzyły komisariat gen. pod wezw. Wniebowzięcia NMP
z domami w Rio de J a n e i r o (1952), A r a r u a m a (1954) i Sao
Paulo (1955).

W latach 1903-04 f. z Krakowa prowadziły misje w Martyńcu
(Bośnia), f. ze Lwowa 1915 szkolę wraz z ochronką i katechezą
w Wiedniu, a f. z Livonia (Michigan) 1956-77 z a k ł a d
dla sierot polskich w Carlsbergu (RFN). Od 1956 f. z Chicago
(od 1971 f. przemyskie) prowadzą katechizację w
Bruay-en-Artois (Francja) dla tamtejszej Polonii; 1974 f.
warszawskie założyły placówkę w Rzymie, a 1983 podjęły
pracę mis. w Nairobi (Kenia); f. krakowskie objęły w Anglii
1976 D o m Opieki Rezydentów Pol. w Chislehurst k. Londynu,
a 1980 o p i e k ę n a d pol. kościołem w Bristolu.
Konstytucje zgrom., zredagowane przez Koźmińskiego,
Stolica Apost. zatwierdziła 1899 czasowo, a 1907 definitywnie;
1920 dostosowano j e do KPK, nast. zmodyfikowano
na nadzwyczajnej kapitule gen. w Ponca City (1953), likwidując
m.in. podział na chóry, a 1976 dostosowano do
uchwał Soboru Wat. I I .

Zarząd gen., z siedzibą w Rzymie (do 1953 w Krakowie),
składa się z przełożonej gen. i 6 radnych wybieranych na
kapitule gen. na okres 6 lat, a zarząd prow. - z przełożonej
prow, i 4 radnych mianowanych przez zarząd gen.; placówkami
kierują - wyznaczone przez zarząd prow. - przełożone
z 1 lub 2 radnymi.

Duchowość f. ma charakter ekspiacyjny; wyraża się w kulcie
Najśw. Sakramentu (całodzienne wystawienie i adoracja)
praktykowanym od początku istnienia zgrom., zwł. w domach
prow., oraz propagowaniu kultu miłosierdzia Bożego.
Rys maryjny wiąże się z kultem Niepokalanego Serca Maryi
(„Wszystko przez Serce Maryi na cześć Przenajświętszego
S a k r a m e n t u " ) i w nabożeństwie do MB Częstoch.; formy
życia zak. odwzorowują ideały ubóstwa, pokory, zaparcia
się siebie, ofiary, poświęcenia, miłosierdzia, prostoty i radości,
pogłębione kultem św. Franciszka z Asyżu i p a t r o n a
zgrom. —> Feliksa z Cantalice.

F. w prowincjach amer, prowadziły Wydawnictwo Felicjana
(Buffalo) i redagowały dwumiesięcznik „Ave Maria" (1924-
-84); wydawały 1924-47 „Promyk", a 1924-48 „Nasze Pisemk
o " . W kraju w okresie powojennym, pozbawione swoich placówek
szkolnych i charytatywnych, oddają się głównie katechezie
i pracom parafialnym. Zgromadzenie wydało m.in.
l i t e r a t k ę Augustynę Ziembicką z Dwernickich (zm. 1920),
p o e t k ę Imeldę Kosmalę i malarkę Kazimierę Tkacz (zm.
1985).

Zgromadzenie ma 10 prowincji - 7 w Stanach Zjedn. z
siedzibami w: Livonia, Buffalo, Chicago, Lodi, Coraopolis
(Pensylwania), Enfield, Rio Rancho, 3 prowincje w Polsce
z siedzibami w Krakowie, Przemyślu i Warszawie i 2 wiceprowincje
- Mississauga (Kanada) i Kurytyba (Brazylia) z 3738
siostrami pracującymi w 395 placówkach; za granicą 993
siostry pracują w 239 szkołach podstawowych, 225 - w 30
szkołach średnich (własne - m.in. „Villa M a r i a " w Buffalo),
120 - w 4 własnych kolegiach, 46 - w 3 własnych domach
dziecka, 539 sióstr w katechizacji, 22 - w przedszkolach,
51 - w 4 domach opieki dla dorosłych, 155 - w 9 szpitalach:
Livonia, C e n t r a b a (Illinois), Milwaukee (Wisconsin), Orange
(New Jersey), Filadelfia, Okarche (Oklahoma), Port Charl
o t t e (Floryda). Bangor (Maine), Yorktown (Teksas).

W 3 prowincjach pol. pracują 933 siostry w 96 domach:
37 sióstr pracuje w 4 domach opieki dla dorosłych (Kraków,
Warszawa, Warszawa-Wawer, Wiśniewo k. Warszawy); w
Krakowie prowadzą kuchnię studencką, internat dla dziewcząt
ze szkół zawodowych i jedyny w Polsce zakład leczniczo-
wychowawczy dla dzieci z niedoksztatceniem mowy o
typie afazji; prowadzą także przedszkola i zakłady opieki
specjalnej; 149 sióstr pracuje w katechizacji.

 

Konstytucje Sióstr świętego Feliksa Trzeciego Zakonu św. ojca Franciszka, Kr 1877, 19214, R 1956, 1976; F. Janocha, F. Na jubileusz 50-lelni ich działalności od roku 1855 do 1905. Kr 1905; Roczniki Zgromadzenia Sióstr F., Kr 1(1910) - 7(1939). nowa seria - R 7(1961) - 8(1966); Pamiętnik Zgromadzenia Sióstr F., Kr 1912, R 19802; Historia Zgromadzenia Sióstr F. - na podstawie rękopisów. I Miw 1924, II-III Kr 1929-32; M.V. Stankowska. The Congregation of Saint Felix - Its Origin and Its Spread. 1855-1926, Wa 1926; M.Ch. Hilburger, Writings of the F. Sisters in the Unites States I-II, Ch 1955; Magnificat 1855-1955. Pamiętnik Stulecia Zgromadzenia Sióstr Świętego Feliksa (f.). Buffalo 1955; M.T. Doman, Congregation of the Sisters of Saint Felix of Cantalice III Order Regular of the Seraphic Saint Francis, SPM VI 413-471; C. Buchowska. Działalność oświatowa sióstr f. w Galicji w latach 1861-1914, Lb 1961 (mpsBKUL); M.B. Dmowska, Rozwój i stuletnia działalność Zgromadzenia Sióstr F. w Polsce, SPM VIII-IX 13-206; G. Wańkowicz, Udział sióstr f. w odrodzeniu religijnym w Polsce 1855-1914. Lb 1965 (mpsBKUL); M. Werner. Anteil der Kapuziner an der Gestaltung der Gemeinschaft der F. in den Jahren 1855-1865 in Warschau. CF 37(1967) 343-365; G. Bartoszewski. F. Duchniewski, Powstanie zgromadzenia f.. PK 11(1968) z. 1-2, 109-151; M. Dzienisz, Siostry f. w latach 1855-1862. Studium statystyczne. Lb 1970 (mpsBKUL); M. Strzałkowska. Rozwój koncepcji i sprawa zalożycielstwa Zgromadzenia Sióstr F.. PK 13(1970) z. 3-4, 23-60; E. Jabłońska-Deptułowa, U źródeł fenomenu felicjańskiego. Znak 25(197.3) 492-528; J. Rutkowska, Cnoty społeczne i ich realizacja w działalności Zgromadzenia Sióstr F. w Polsce w latach 1855-1955. Lb 1974 (mpsBKUL); M. Lenart. Siostry f. prowincji krakowskiej w latach 1865-1914, Lb 1977 (mpsBKUL); E. Nieradka, Prowincja lwowska pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej Zgromadzenia Sióstr F. w latach 1910-1939, Lb 1977 (mpsBKUL); A. Truszkowska, Wybór pism I-III, R 1977-82; Fł. Koźmiński, Listy okólne do sióstr f. 1863-1907. R 1980; R. Oblizajek, Felicjańskie szkolnictwo podstawowe w Stanach Zjednoczonych do 1939 roku, Lb 1981 (mpsBKUL); W. Duszkiewicz, K. Margolska, M. Strzałkowska, Siostry św. Feliksa (f.). w: Żeńskie zgromadzenia zakonne w Polsce 1939-1947. Lb 1982, I 27-211.

Podobne prace

Do góry