Ocena brak

"Faszyzm siega dusz ludzkich" - na podstawie "Medalionów" Nalkowskiej

Autor /adriana31 Dodano /12.03.2011

Faszyzm - ruch polityczny zalozony przez Mussoliniego we Wloszech, wystepujacy w wielu krajach na swiecie pod róznymi nazwami. Miejsce demokracji wewnetrznej zastapila nominacja wodza, wobec którego obowiazywala zasada bezwzglednego posluszenstwa, slepej dyscypliny. Faszyzm powszechnie siegal po wzorce militarne; bojówki, kult munduru, sztandaru, znaku, paramilitarne szkolenia. Ekscytowal sie wojna, gloryfikowal ja i traktowal jako nieuchronna. Nadrzedna wartoscia bylo panstwo. Zbiór opowiadan Zofii Nalkowskiej "Medaliony" mial ukazac ogrom zbrodni hitlerowskich i jednoczesnie oddac hold milionom ofiar faszyzmu. Kazde opowiadanie to inny fragment rzeczywistosci, inna postac, inne przezycia i cierpienia.

Opowiadania Nalkowskiej tworza fragmentaryczne, skladajacy sie z ulamków zdarzen rejestr zbrodni hitlerowskich. Jest on jednak dosc szeroki i róznorodny, obejmuje cierpienia ludzi w róznych obozach i miejscach zaglady, przedstawia ofiary, a takze katów. Ukazuje wiele wstrzasajacych faktów oraz trwale zmiany wywolane przez faszyzm w psychice ludzkiej. Opowiadanie "Profesor Spanner", otwierajace zbiór zawiera opis Instytutu Anatomicznego we Wrzesciu, w którym ludzkie zwloki przerabiano na mydlo, oraz relacji swiadków. Szczególnie szokujace jest beznamietne zeznanie pracownika, który nie widzi nic nieetycznego czy niemoralnego w dzialalnosci fabryki. Takze niemieccy profesorowie znajduja usprawiedliwienie dla jego dzialalnosci. Jest to przyklad zdegenerowania psychicznego i przytepienia wrazliwosci na krzywdy innych ludzi. W opowiadaniu "Dno" starsza kobieta opowiada, co przezyla w czasie pobytu na Pawiaku, w Ravensbrük i w fabryce amunicji w Bunzig. To, o czym mówi jest przerazajace, wstrzasajace - mówi np. o przypadkach kanibalizmu wsród wiezniarek czy o makabrycznych warunkach, w jakich transportowani byli wiezniowie Bohaterka wspomina to zdarzenie jako "ciekawa scene", mówi o nim z ozywieniem. Obserwujemy tu wyrazny kontrast pomiedzy trescia wspomnien a sposobem relacjonowania, który wskazuje na porazenie smiercia, oswojenie sie ze zbrodnia, zobojetnienie na krzywde, otepienie psychiczne. Opowiadanie "Przy torze kolejowym" mozna okreslic jako studium nad istota ludzkiego strachu.

W czasie ucieczki z transportu zostaje ranna kobieta. Lezy przy torach kolejowych. Zaden z licznie zgromadzonych gapiów nie potrafi zdobyc sie na udzielenie pomocy. W koncu z litosci zostaje zastrzelona. Jest to ukazanie, jak w warunkach zagrozenia i zastraszenia slabnie solidarnosc miedzyludzka, nakazujaca niesc pomoc cierpiacym. "Kobieta cmentarna" to opis getta zydowskiego w Warszawie w czasie jego likwidacji. Dramat mordowanych rozgrywa sie za murem, slychac krzyki i placz, widac pozary i wyrzucane z okien na bruk dzieci. Ludzie z tej strony muru nie moga spac, jesc, przezywaja rozterki moralne z powodu swej bezsilnosci. Próbuja zrozumiec, wytlumaczyc sobie, sa podatni na propagande niemiecka, bo wtedy latwiej im zyc. W opowiadaniu "Dwojra Zielona" zaskakuje nas postawa mlodej Zydówki, która znalazla w sobie dosc sily, by przetrwac niesamowite wprost okropnosci. Stracila meza, przed wywózka do obozu ukrywala sie na strychu. Gdy Niemcy urzadzili sobie strzelanine w Sylwestra, stracila oko. Ze szpitala trafila do obozu w Majdanku, potem pracowala w fabryce amunicji. Prawie slepa, bo na jedynym oku zrobil sie jej wrzód, pracowala, bo bala sie selekcji Jak wyznaje, przetrwala to wszystko, bo pragnela przekazac innym ludziom wiesc o okrucienstwie okupantów. Najbardziej wstrzasajaca scena jest scena z opowiadania "Dorosli i dzieci w Oswiecimiu", gdzie dzieci bawily sie w palenie zydów, jedyna zabawe jaka znaly. Dzieci zmuszone do ciaglego przygladania sie nieludzkim okrucienstwom zatracily zdolnosc rozrózniania dobra i zla. Obóz okaleczyl ich psychike.

 

Do góry