Ocena brak

Faszyzm

Autor /Laura Dodano /31.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt Faszyzm

Transkrypt

faszyzm
1. Ideologia faszyzmu: (str. 328)
a) wieloznaczność terminu „faszyzm”:
-

termin ten wszedł do języka politycznego Europy i świata jako nazwa oznaczająca ruch
polityczny, założony w 1919 r. przez Benito Mussoliniego (1883-1945), włoskiego dziennikarza,
byłego socjalistę
- Mussolini po zakończeniu I wojny światowej założył Fasci di Combattimento (Związki
kombatanckie, słowofascio” znaczy związek, wiązka, dlatego też symbolem stał się pęk rózg
liktorskich)
- po przejęciu władzy przez działaczy związku terminu „faszyzm” używano dla określenia
programu i ideologii tego ruchu, a także dla oznaczenia ustroju politycznego Włoch
- przymiotnik „faszystowski” służył do oznaczania podobnych do włoskiego ruchów politycznych
m.in. niemieckiego nazizmu
b) ruchy faszystowskie:
Po I wojnie światowej zaczęły pojawiać nowe partie – organizacje polityczne, mające na celu
reprezentację interesów ogółu (narodu, państwa, itd.).
cechy charakterystyczne partii faszystowskich:
- zmierzały one do tego by stać się partiami masowymi, powszechnymi
- ich organizacja była ściśle hierarchiczna i oparta na ścisłej dyscyplinie partyjnej (uniformizm)
- posiadały często oddziały zbrojne (tzw. bojówki)
- najważniejszą ich cechą był fakt, iż całe swoje istnienie opierały na autorytecie i uznaniu
charyzmatycznej pozycji swego przywódcy
- skład społeczny tych ruchów (partii, organizacji, itd.) nie pozwala ich jednoznacznie
zaklasyfikować (nie były to partie klasowe, w ich skład wchodzili reprezentanci wszystkich grup
społecznych) – wszystkich członków łączyło rozczarowanie rezultatami zakończonej wojny i
postanowieniami traktatu wersalskiego
- istotnym elementem tych ruchów był fakt, że ogromną liczbę członków stanowili żołnierze, którzy
po demobilizacji nie mogli znaleźć dla siebie pracy ani uzyskać odpowiedniej dla ich ambicji
pozycji społecznej
- partie faszystowskie miały stanowić alternatywę dla partii komunistycznych
- przykłady partii: NSDAP, Węgierski Ruch Narodowosocjalistyczny, rumuński Legion Michała
Archanioła, belgijska REX, polski ruch Obóz Narodowo-Radykalny
c) ideologia faszyzmu – ogólna charakterystyka i źródła:
Faszyści mieli świadomość ogromnej wagi swej ideologii, programu politycznego, stylu życia, itd.
Podobnie wypowiadali się na tematy dotyczące gospodarki, kanonów estetycznych, niechętnie
natomiast zajmowali się kwestiami teoretycznymi, woleli realizować tzw. „filozofię czynu”. Faszyści
gardzili pojęciem prawdy w sensie zgodności z obiektywną rzeczywistością, prawdą dla nich było
przede wszystkim to, co się czuje, w co się wierzy (powrót do pewnych koncepcji romantyzmu). Jak
wiadomo w organizacjach faszystowskich ogromną rolę odgrywali przywódcy, to właśnie do nich
należało tworzenie ideologii, hierarchii wartości i celów, które partia powinna osiągnąć.
• źródła faszystowskich ideologii:
- faszyści odwoływali się m.in. do dziewiętnastowiecznych nurtów myślowych i ideologii
(koncepcje nacjonalizmu, rasizmu i darwinizmu społecznego, romantyzmu politycznego)
- odwoływali się do filozofów, np. Hegla, Nietzschego, rasistów, np. Chamberlaina i Marrema
- istotnym źródłem dla faszystowskiej ideologii były historyczne odniesienia, m.in. do starożytnego
Rzymu, pragermańskich zwyczajów i wierzeń i historycznych zwycięstw nad „odwiecznymi
wrogami”, itp.
a) negacje faszystowskie:
- faszyści odrzucali m.in. zasady, które tkwiły u źródeł liberalizmu (indywidualizm, racjonalizm,
równość ludzi, liberalizm gospodarczy, pluralizm polityczny, itd.)
- totalnie krytykowali marksizm, komunizm i socjalizm
- krytyce poddawano wszelkie przejawy indywidualizmu (uważano, że jednostka jest niczym wobec
narodu, państwa, sprzeciwiano się koncepcjom umowy społecznej)
- faszyści głosili pochwałę elit, a miernikiem ich wyróżniania miały być zasługi dla państwa i
narodu (skrajny antyegalitaryzm)

1

faszyzm
-

b)
-

-

c)
-

d)
-

-

e)
-

f)

ostrej krytyce poddawano także idee humanizmu i pacyfizmu, wyśmiewając je i uznając za wyraz
słabości
demokrację faszyści pojmowali jako wynalazek rewolucji francuskiej, głosili że jest ona niezgoda
z naturą, podobnie jak parlamentaryzm („parlament to skupisko miernot” – A. Hitler)
nacjonalizm, antysemityzm:
wspólnym elementem ideologii faszystowskich jest nacjonalizm, a więc ideologia głosząca
wyższość własnego narodu nad pozostałymi (zasadą etyczną nacjonalizmu jest wszystko to, co
jest dobre i moralne, jeżeli służy własnemu narodowi
w przypadku faszyzmu nacjonalizm przybierał najbardziej skrajną, szowinistyczną formę:
połączony był z ksenofobią, nienawiścią do obcych, a jednocześnie z dążeniem do hegemonii nad
innymi narodami
charakteryzował się również ogromnym rasizmem i antysemityzmem (podstawy ideologiczne obu
nurtów zostały zaczerpnięte od XIX-wiecznych twórców i propagatorów rasizmu; istotą
faszystowskiego rasizmu było uznanie, że rasa „wyższa” ma moralne prawo do panowania nad
niższymi rasami, gdyż z natury swej rasy ma monopol na prawdziwą kulturę, moralność, itd.;
rasizm w ruchach faszystowskich występował z różnym nasileniem i natężeniem; często
odwoływano się do tzw. więzów krwi całego narodu – na bazie tego budowano wspólnotę
duchową narodu; skrajność faszystowskiego rasizmu przejawiała się przede wszystkim w chęci
fizycznego zniszczenia „rasowych wrogów”)
darwinizm społeczny i pochwała wojny:
darwinizm społeczny to nic innego niż przeniesienie na życie społeczne odkryć Darwina
zasady darwinizmu społecznego faszyści przywoływali dla usprawiedliwienia krytyki demokracji,
egalitaryzmu, własnej zaborczości i dążeń do hegemonii nad innymi
faszyści głosili pochwałę wojny, kult tężyzny fizycznej i przemocy, gloryfikowali człowieka
nadprzeciętnego i odważnego (odwoływano się przy tym do „naukowych” uzasadnień)
głosili również pochwałę „płodnej a dobroczynnej” nierówności ludzi, twierdząc, że równość to
ideał dla ludzkich miernot
program społeczny faszyzmu:
faszyści odwoływali się (co przyczyniło się do ich popularności) do haseł sprawiedliwości
społecznej (np. krytyka liberalizmu ekonomicznego rodzącego nierówności ekonomiczne
obywateli, głoszenie haseł zniesienia podziałów klasowych, wprowadzenie własności państwowej,
rozwój pomocy społecznej, oświaty, likwidacja bezrobocia, wyzysku gospodarczego)
warto pamiętać, że faszyści nie czynili zamachów na własność prywatną (z wyjątkiem własności
„rasowych wrogów”), jednakże faszystowskie państwo nie było „nocnym stróżem”
wiele z socjalnych postulatów faszyści nie zrealizowali, miały one raczej charakter deklaratoryjny
i demagogiczny
państwo, dyktator i prawo:
faszystowska koncepcja państwa była urzeczywistnieniem faszystowskich poglądów – państwo
miało być totalne i wszechobecne, oznaczało to dążenie do takiej organizacji życia społecznego,
by zakres działań państwa pokrywał się z aktywnością całego społeczeństwa
szczególną rolę w państwie, co oczywiste, miał mieć przywódca partii – wódz, który stał ponad
państwem, narodem i prawem
postulowano monopartyjność i likwidację wszystkich organizacji politycznych przeciwnych
faszyzmowi (likwidacja opozycji)
państwo faszystowskie jest państwem nieustannej kontroli światopoglądowej, zmierza do pełnego
kontrolowania nie tylko publicznych, ale i prywatnych działań obywateli (wychowanie obywateli,
określenie kanonów estetycznych, moralnych, modelu rodziny, itp.)
prawo było pojęciem względnym – tworzono je w zależności od bieżących potrzeb wodza
dyskusja nad istotą i przyczynami faszyzmu: (str. 336)

FASZYZM/NAZIZM
Faszyzm – po I WŚ nowe organizacje polityczne, odmienne od dotychczasowych
interes powszechny narodu i państwa
2

faszyzm

















chciały stać się partiami masowymi
W partii – ścisła hierarchia, dyscyplina, umundurowanie, bojówki podporządkowane
dowódcy
Skład społeczny – młodzi, bezrobotni, rozczarowani, inteligenci, byli wojskowi
Przyczyny tych ruchów – rewanżyzm – to nie myśmy przegrali, rewizjonizm,
militaryzm, bezrobocie i kryzys, komunizm i obawa przed nim, krytyka demokracji i
liberalizmu
To nie jest ideologia społeczna, to jest filozofia życia
System myślenia
Wódz wie co jest najlepsze, ustala to na danym etapie, wyznacza cele
Kompilacja nurtów – nacjonalizm + nazizm + darwinizm społeczny
Hegel – państwo utożsamiane z wolnością
Historia oraz tradycja historyczna
Kwestia negacji – krytyka liberalizmu, kapitalizmu, marksizmu (za klasowość),
chrześcijaństwa
Nacjonalizm – „mój naród jest najlepszy, a dobro narodu jest miernikiem …”, rasizm,
ksenofobia, antysemityzm
Darwinizm, pochwała wojny – wojna dobrem sama w sobie, braterstwo krwi pobudza
do heroizmu, w świecie ludzi siła zwycięża jak w przyrodzie, krytyka demokracji,
usprawiedliwienie zaborczości
Odrzucenie egalitaryzmu (równości), dominowali silniejsi (elitaryzm)
„prawo jest duchem narodu”

PROGRAM SPOŁECZNY:
• Hasła sprawiedliwości społecznej
• Obiecywano nowy system społeczny, zniesienie klas, wprowadzenie korporacji
• Głównym miernikiem dobro państwa, praca
• Reformy socjalne
• Państwo totalne, narodowe
• Dyktator oraz elita rządzą, zmonopolizowanie sceny politycznej
NEOFASZYZM
• Lapiści w Finlandii
• Strzałokrzyżowcy Węgry

3

Podobne prace

Do góry