Ocena brak

FALLICZNE KULTY

Autor /Kordula Dodano /25.09.2012

(gr. fallos męski narząd płciowy),
specyficzna odmiana kultu przyrody, w którym oddaje się
cześć siłom lub bóstwom płodności i urodzaju, symbolizowanym
przez męski narząd płciowy; spotykane u ludów rolniczych
i myśliwskich, szczególnie w wielu kulturach wyższych,
obok charakteru magicznego, zapewniającego i pobudzającego
w przyrodzie płodność ludzką, zwierzęcą i roślinną,
stanowią pewną formę religii; występującym w k.f. posągom
fallos lub kteis (gr. nazwa żeńskiego organu rozrodczego),
stawianym obok świątyń lub na wolnej przestrzeni,
składa się ofiary z żywności i napoju.

K.f. nie rozwinęły się nigdy w zorganizowany obrzęd, a
rozmaitość ich form występuje w różnych okresach hist.;
obecne były w kulturach ludów pierwotnych m.in. na Nowej
Gwinei i w niektórych szczepach nad Amazonką; znane są
także w Indiach (choć nie wymienia ich księga Wed), gdzie
związane z bóstwem burzy Rudra staly się z czasem centr,
o b r z ę d em w kulcie Siwy (boga niszczyciela i odnowiciela),
występującego z małżonką Kali pod symbolami lingna-joni
(ind. określenie na fallos-kteis); z tej racji duże kamienie
lub skały (lingna) uważa się za przedmioty przeniknięte
przez Śiwę i buduje się na nich kapliczki, dodając wspomniany
emblemat joni; za święte uchodzą 2 kamyki o specjalnych
kształtach, znalezione w rzekach (biały jest znakiem Siwy, a czarny ze spiralą jako wyobrażenie węża - znakiem
Kali); kult lingna-joni polega na ozdabianiu tego emblematu
kwiatami i wylewaniu nad nim mleka (w celu pobudzenia j e g o
sił).

Podobny kult sił prokreacji istnieje w —» sintoizmie w
parze in-yo-seki (żeński - męski kamień), gdzie element męski
i żeński wyobrażany jest w różnych formach kamieni oraz
wotów, składanych przez bezpłodne kobiety. K.f. istniały
też w staroż. Egipcie (Ozyrys), w Grecji (Dionizos), w staroż.
Rzymie (Liber i Libera), w Fenicji (Adonis) i we Frygii
(Attis) oraz u A z t e k ów ( t a ń c e ) .

Próba przesadnego łączenia z k.f. różnych elementów
o kształcie fallicznym (m.in. wąż jako symbol seksualizmu
w judaizmie, związany z grzechem pierworodnym), a także
praktyki obrzezania, natrafia u wielu badaczy na krytykę.

 

J.G.R. Forlong, Rivera of Life I-II, Lo 1883; C. Howard, Sex Worship. An Exposition of the Phallic Origin of Religion, Wa 1897. 19024; F. Maurer, Der Phallusdienst bei den Israeliten und ßabyloniern, Globus 92(1907) 256-258; G.R. Scott, Phallic Worship. A History of Sex and Sex Rites in Relation to the Present Day, Lo 1941; Nilsson I; F. Heiler, Erscheinungsformen und Wesen der Religion, St 1961; E. Stiglmayr, RGG V 324-326.

Podobne prace

Do góry