Ocena brak

FÀGÀRAS, Fägäras - Alba Julia

Autor /Iti Dodano /25.09.2012

Metropolia unicka w
Rumunii, powstała z istniejącego od 1571 bpstwa Silvas dla
Rumunów prawost., przeniesionego 1585 do Alba Julia
i obejmującego Siedmiogród.

W celu przeciwdziałania propagandzie luteranizmu (szerzonego
przez niem. mieszczan) i kalwinizmu (narzucanego
Rumunom przez szlachtę węg.) bp Teophilos Szeremi pod
wpływem W. Baranyi SJ wraz z 60 księżmi zadeklarował
1690 na synodzie w Satu Mare gotowość przystąpienia do
unii k o ś c , które nastąpiło 1698 w Alba Julia przy udziale
bpa Atanasa Anghela (1697-1713) i 2270 księży; jego następca
bp J o a n n Giurgiu Pataki (1715-27), mianowany wikariuszem
apost. dla Rumunów unitów, w celu uniezależnienia się
od bpstwa ł a c , wznowionego 1716 w Alba Julia, przeniósł
rezydencję do F . ; pap. Innocenty XIII dla podkreślenia całkowitej
niezależności Kościoła unickiego erygował bullą Rattorti
congruit z 1721 diec. unicką w F. dla Rumunów, którą
włączono do ł a c . metropolii w Ostrzyhomiu.
Bp J . I . Micu-Klein (1728-51), zasłużony dla polit, i społ.
emancypacji Rumunów w Siedmiogrodzie, przeciwstawił
się rozpowszechnianiu prawosławia przez serb. mnicha Visariona
Sarai (1744), a 1737 przeniósł rezydencję bpów do
Blaj; ugruntowania unii dokonał bp P. —> Aaron, a nowa
rezydencja biskupia stała się c e n t r um kultury i nauki rum. w
Siedmiogrodzie. Pap. Pius IX bullą Ecclesiam Christi z 1853
utworzył w F. metropolię z t y t u ł em F.-Alba Julia i podporządkował
jej jako sufr. eparchie Oradea, Kluż-Gherla
i Lugoj; metropolitą został Aleyander Stercu Sulatiu
(1853-67) rezydujący w Blaj przy kościele Świętej Trójcy; archidiecezja liczyła wówczas 704 parafie i 446 filii; metropolita
J o a n n Vancea (1868-92) wziął udział w Soborze Wat. I
i zwoła! 2 synody prow. (1872, 1882); jego następca Victor
Mihalyi (1895-1917) zwołał 3. synod prow, o charakterze
duszpast. (1900).

Po włączeniu Siedmiogrodu do Rumunii (1918), do czego
przyczyniła się hierarchia unicka wraz z duchowieństwem,
metropolia F. na mocy k o n k o r d a t u z 1927 i bulli pap. Piusa
XI Solemni conventione z 1930 objęła królestwo Rumunii
wraz z 4 sufr. - Maramuresz z rezydencją w Baia Mare,
Kluż-Gherla, Lugoj i Oradea (w Bukareszcie utworzono
siedzibę unickiego bpa pomocniczego metropolity). Po wypowiedzeniu
konkordatu przez rząd (1947), na zjeździe 36
księży (na ok. 1700) w Kluż (1948) zerwano unię k o ś c , a
metropolię F. przyłączono administracyjnie do rum. Kościota
prawosl.; w miejsce metropolii unickiej utworzono prawosł.
dla Siedmiogrodu w Alba Julia-Sibiu z sufr. Kluż i O r a d e a .

W 1912 metropolia F. obejmowała 3 sufr., a archidiecezja
liczyła 705 parafii, 719 kapłanów d i e c , 2 zak., 61 alumnów
oraz 438 712 katolików unitów; 1946 - 4 sufr., zaś archidiec.
- 412 486 wiernych, 606 parafii, 647 kapłanów d i e c , 7 zak.,
60 alumnów, 173 siostry zakonne.

 

N. Dcnsunsianu, Monumente istorice pentru istoria Jarii Fágárasului, Be 1889; C. Korolevskij, DHGE IV 1352-1363; J. Georgesco, DThC XIV 31-56; Biserica Romana Unita, Ma 1952; P. Gherman, L'âme roumaine écartelée. Faits et documents, P 1955; O. Bârlea, Die Union der Rumänen, w: Rom und die Patriarchate des Ostens, Fr 1963, 132-180; BdM II 749; R. Janin, DHGE XVI 388-389; Oriente cattolico. Cenni storici e statistiche, CV 19744; HierCat VII 196. VIII 275; E.Ch. Suttner, Der Widerhall von Reformation und Gegenreformation bei den Rumänen Siebenbürgens, Würzburger Diözesangeschichtsblätter 35-36 (1974) 381-401; tenże, Beiträge zur Kirchengeschichte der Rumänen, W 1978.

Podobne prace

Do góry