Ocena brak

Ewolucja ustrojowa II Rzeczypospolitej - Konstytucja marcowa 1921

Autor /Miron Dodano /18.10.2011

W 1919 roku rozpoczęto prace przygotowawcze do uchwalenia konstytucji - powstała nawet specjalna Komisja Konstytucyjna Sejmu Ustawowaczego pod przewodnictwem Władysława Seydy (ZLN), Macieja Ratana (PSL "Wyzwolenie") i Mieczysława Niedziałkowskiego(PPS) oraz powołana przez rząd Ankieta Konstytucyjna, kierowana przez byłego namiestnika Galicji Michała Bobrzyńskiego. Opracowały one kilka projektów ustawy zasadniczej i 8 VII 1920 r. przedstawiły Sejmowi Ustawowaczemu projekt, którego kształt wynikał z przewagi prawicy i centrum w składzie komisji. Wobec zagrożenia państwa najazdem radzieckich wojsk, debatę przerwano, a wznowiono we wrześniu1920. Niektóre z artykułów był na tyle kontrowersyjne, że mogły spowodować rozwiązanie Sejmu.

Gdy 5 II 1921 r. zakończono drugie głosowanie nad projektem konstytucji, w przyjętym przez większość tekście znalazły się na ogół sformułowania idące po myśli stronnictwie. Nie zyskały poparcia większości postulaty lewicy dotyczące mniejszości narodowych, wyboru prezydenta w głosowaniu powszechnym i upoważnieni go do zajmowania stanowiska wodza naczelnego w czasie wojny oraz konstytucyjnego prawa do strajku i wiele innych. Dopiero w trzecim głosowaniu 15 III 1921

Prawica ustąpiła z niektórych sformułowań, a 17 III1921r. Sejmu Ustawowaczy uchwalił uroczyście konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej. Składała się ona z siedmiu rozdziałów

I - Rzeczpospolita

II - Władza ustawodawcza (sejm i senat wybierane co 5 lat w powszechnych wyborach przez wszystkich obywateli, którzy ukończyli 21 (sejm) i 40 lat (senat). I sejm i senat mają wyłączność w stanowieniu ustaw.)

III - Władza wykonawcza ( Prezydent i rząd - wyboru prezydenta dokonuje Zgromadzenie Narodowe z członków sejmu i senatu. Prezydent ma role raczej reprezentacyjną.)

IV - Sadownictwo (Nieusuwalność i niezawisłość sędziów, prawo do korzystania z immunitetu, Jawność rozpraw, mianowanie sędziów przez prezydenta)

V - Powszechne prawa i obowiązki obywatela (Obowiązki: Wierność dla państwa, przestrzeganie jego praw, służba wojskowa, ponoszenie świadczeń i ciężarów publicznych ustanowionych na mocy ustaw itp.; prawa i swobody: ochrona życia, wolności i mienia bez różnicy pochodzenia, rasy, narodowości, religii, orasz równość wobec prawa.)

VI - postanowienia ogólne (Uzależnienie użycia siły zbrojnej od decyzji władzy cywilnej przy ścisłym zachowaniu ustaw)

VII - Postanowienia przejściowe (Zmian może dokonać sejm i senat większością 2/3 głosów przy obecności co najmniej połowy posłów i senatorów, a ponadto możliwa stała rewizja co 25 lat większością 3/5 głosów.

Polska konstytucja była wzorowana na Francuskiej. Należała do najbardziej demokratycznych w Europie.

Podobne prace

Do góry