Ocena brak

Ewolucja Ukł. Oddechowego

Autor /Lucjan Dodano /06.10.2011

-ryby- ryby oddychają skrzelami opartymi na łukach skrzelowych. Na każdym łuku wachlarzowato rozpięte są dwa rzędy bogato unaczynionych i pofałdowanych listków skrzelowych, tworzących powierzchnię oddechową. Skrzela osadzone są parzyście po bokach jamy gardzielowej. Skrzela ryb kostnoszkieletowych umieszczone są we wspólnym zagłębieniu jamy skrzelowej i przykryte wieczkiem skrzelowym, które chroni skrzela i wspomaga ich przemywanie. Występuje tutaj zasada przeciwprądu- krew płynie w przeciwnym kierunku aniżeli woda, co pozwala na znaczne nasycenie krwi tlenem. U ryb występuje pęcherz pławny, który pełni funkcje hydrostatyczną. Ryby chrzęstnoszkieletowe nie posiadają pęcherza pławnego.

-płazy- płazy są zasadniczo zwierzętami płucodysznymi. Płuca płazów są parzystymi, cienkościennymi workami. Tylko u bezogonowych powierzchnia zwiększa się dzięki sfałdowaniom przegród pierwotnych. U prymitywnych gatunków może dochodzić do całkowitej lub częściowej redukcji wewnętrznego systemu oddechowego. Uwolniona od łuskowego, a wcześniej kostnego, pancerza skóra mogła przejąć część funkcji oddechowych. Larwy płazów są skrzelodyszne. W przypadku płazów ogoniastych skrzela zewnętrzne zachowują się niekiedy przez całe życie. Zaletą tych rozwiązań jest duża sprawność oddechowa w wodzie i w mikrośrodowisku bezpośrednio z nią sąsiadującym. Jednak w warunkach lądowych powierzchniom oddechowym i skórze grozi nieustanne wysychanie. Oddychanie przez skórę ogranicza rozmiar ciała.

-gady- skóra gadów kompletnie nie jest przystosowana do wymiany gazowej, stąd koniecznym staje się powiększenie powierzchni wymiany gazowej oraz usprawnienie mechaniki przewietrzania płuc. U prymitywnej hatterii są one dość podobne do płazich, chociaż posiadają już dobrze widoczne przegrody pierwotne. Wyżej uorganizowane gady maja płuca podzielone przegrodami na gąbczaste komory pęcherzykowe. Dlatego ich płuca nazywamy gąbczastymi. Krokodyle i gekony posiadają ponadto silne mięśnie krtani i dzięki temu mogą wydawać dźwięki. Skurcze specjalnych mięśni oddechowych oraz sprężystość elementów szkieletu klatki piersiowej gadów powodują rytmiczne zasysanie i wyciskanie powietrza w płucach. Mechanizm ten jest znacznie sprawniejszy niż wentylacja płuc u płazów.

-ptaki- składa się z jamy nosowej, krtani, tchawicy, płuc i 9 worków powietrznych, które są przedłużeniami oskrzeli i wypełniają jamę ciała między narządami wewnętrznymi. Przy wdechu powietrze wchodzi do płuc i do największych worków (brzusznych i piersiowych), przy wdechu powietrze z tychże worków przechodzi do płuc. Przednie worki, tzw. Wydechowe, wsysają przy wdechu odtlenione powietrze z płuc a przy wydechu wypychają je na zewnątrz. Worki powietrzne usprawniają utlenianie krwi i umożliwiają oddychanie w czasie lotu, gdy klatka piersiowa jest unieruchomiona. Jednocześnie worki wypełnione powietrzem zmniejszają ciężar ciała ptaka. W locie wdechy i wydechy zsynchronizowane są wymachami skrzydeł.

-ssaki- zaczynają się parą nozdrzy, które prowadzą do jamy nosowej. Powietrze wdychane przez nos wchodzi następnie przez gardło do krtani zbudowanej z chrząstek, która od góry zasłonięta jest w czasie przełykania pokarmu nagłością: wewnątrz krtani znajdują się fałdy błony śluzowej, tzw. Struny głosowe, wibrujące pod wpływem przechodzącego powietrza. Krtań przechodzi bezpośrednio w tchawicę, rurkowaty przewód, o ścianie wzmocnionej chrząstkowymi pierścieniami. Tchawica rozdziela się na dwa oskrzela, prowadzące do płuc. W płucach oskrzela dzielą się na coraz drobniejsze oskrzeliki, zakończone pęcherzykami płucnymi, bogato unaczynionymi.

Dzięki takiej budowie, płuca maja bardzo dużą powierzchnię oddechową. Wypełniają one prawie całą klatkę piersiową; na zewnątrz pokryte są cienką osłoną, zwaną opłucną, składającą się z dwóch błon; zewnętrzna tzw. Opłucna ścienna wyścieła klatkę piersiową, wewnętrzna przylega bezpośrednio do płuc i nazywa się opłucną płucną. Wentylacja płuc ssaków opiera się na rytmicznych ruchach klatki piersiowej. Tylko u ssaków oddychanie wspomaga dodatkowo błona mięśniowa- przepona.

Podobne prace

Do góry