Ocena brak

Ewolucja Ukł. Krwionośnego

Autor /Lucjan Dodano /06.10.2011

Ukł. Krwionośny wszystkich kręgowców jest zamknięty. Oznacza to, że krew nie wylewa się do jam ciała, ale krąży w systemie naczyń krwionośnych, zwanych żyłami i tętnicami. Tętnice wyprowadzają krew z serca, żyły zaś doprowadzają krew do serca. Naczynia włosowate są łącznikami między żyłami a tętnicami, pośredniczą w wymianie gazów i składników odżywczych oraz produktów przemiany komórkowej między krwią a komórkami ciała.

-ryby- zamknięty, jednoobiegowy. Występuje w nim zawsze jednoprzepływowe serce typu żylnego. Jest ono unerwione przez włókna autonomicznego ukł. Nerwowego, które przesyłają impulsy zwalniające rytm pracy serca. Serce ryb chrzęstnoszkieletowych zbudowane jest z czterech pęcherzyków: zatoki żylnej, przedsionka, mięsistej komory i stożka tętniczego. W sercu ryb kostnoszkieletowych występują natomiast: zatoka żylna, przedsionek, mięsista komora i opuszka tętnicza. W rzeczywistości ta ostatnia jest tylko zgrubieniem tętnicy. System krążenia ryb jest bardzo sprawny, jednak masa krwi ryb jest mniejsza niż u płazów, podobnie jak ilość naczyń w mięśniach. Kurczące się rytmicznie serce przetłacza krew do przodu, do krótkiej tętnicy skrzelowej( w stożku albo opuszce tętniczej umieszczone są zastawki zapobiegające cofaniu się krwi). Odgałęzienia tętnicy skrzelowej - łuki naczyniowe- przetłaczają krew do sieci naczyń włosowatych listków skrzelowych. Utleniona krew trafia do korzeni aorty i rozprowadzana jest po całym ciele. Wraca żyłami głównymi, łączącymi się w przewody Cuviera oraz żyłą wątrobową.

-płazy- oddychanie płucne wymagało wyodrębnienia się małego krwiobiegu. W ten sposób dokonała się istotna zmiana o charakterze aromorfozy- nastąpiło rozdzielenie krwiobiegu na mały (krążenie płucne) i duży (krążenie wielkie). W przedsionku powstała przegroda dzieląca go na dwie części - prawą i lewą. Zatoka żylna zmieniła swoje połączenie i uchodzi do prawego przedsionka, natomiast żyła płucna uchodzi tylko do lewego przedsionka. Podczas skurczu komory nieutleniona krew z prawego przedsionka pierwsza wchodzi do aorty a potem do odgałęziających się od niej tętnic płucnych. Krew utleniona z lewego przedsionka opuszcza komorę pod koniec jej skurczu i nie może wejść do tętnic płucnych, bo są one wypełnione krwią, która napłynęła już poprzednio. Ponieważ w komorze następuje mieszanie się krwi, może ona wielokrotnie przejść przez serce nim dokona pełnego obiegu w organizmie. U płazów i gadów w procesie ewolucji rozwija się przegroda w komorze i stożku.

U płazów, w skutek zaniku skrzeli, z tętnic i żył łuków skrzelowych powstały połączenia aorty brzusznej i grzbietowej, zwane łukami aorty, zaś cały obieg krwi, tak jak u ryb, stał się obiegiem dużym. Funkcje oddechowe przejęły głównie płuca, powstał drugi obieg krwi - mały, czyli płucny. Krew po każdym przejściu przez naczynia włosowate wraca do serca, by tam uzyskać nowe przyspieszenie. Ceną tego udoskonalenia jest mieszanie się krwi w jednej komorze serca. Krew wracająca z płuc jest natleniona stosunkowo słabo, gdyż jest mieszaniną krwi, która zostawiła tlen w różnych narządach wewnętrznych ciała oraz krwi, która płynęła przez naczynia skórne i tam pobrała znaczną ilość tlenu

-gady- komora serca u gadów dzieli się na dwie części. Większość współczesnych gadów ma niecałkowitą przegrodę międzykomórkową. Jedynie komory serca krokodyli oddzielone są zupełnie. We wszystkich sercach gadów widoczne jest dość znaczne zredukowanie zatoki żylnej. Ukł. Krążenia gadów jest dwuobiegowy, a jego konstrukcja wskazuje wyraźnie na pochodzenie od płazów. Krew utleniona w naczyniach włosowatych gąbczastych płuc gada wraca do serca żyłami płucnymi, uchodzącymi do lewego przedsionka. Z niego krew zasobna w tlen dostaje się przez lewy otwór przedsionkowo-komorowy do lewej części komory.

Skurcz tej ostatniej wypycha krew do prawej i lewej aorty . w zasadzie obie aorty zawierają krew utlenowaną. Krew wraca do serca żyłami głównymi oraz żyłą wątrobową. Naczynia te uchodzą do niewielkiej zatoki żylnej, stamtąd do prawego przedsionka i dalej do prawej części komory. Skurcz komory wtłacza krew odtlenowaną do pnia płucnego, który rozgałęzia się na dwie tętnice płucne prowadzące do płuc. Serce gadów jest bardziej sprawne, silniejsze niż płazów- gdyż krew się mniej miesza.

Serce ptaków i ssaków jest już całkowicie podzielone na części prawą i lewą. Przegroda międzykomórkowa jest zupełna i nie pozwala na mieszanie krwi prawego z krwią lewego serca. Zanikła stożek tętniczy, dając tylko podstawę dla aorty i tętnic płucnych. Kompletny rozdział na prawe i lewe zmusza krew do dwukrotnego przejścia przez serce na jedno okrążenie ciała, w wyniku czego krew w aorcie ptaków i ssaków zawiera więcej tlenu, niż u kręgowców niższych. Dzięki temu, że tkanki ciała utrzymują więcej tlenu, może być utrzymywany wyższy poziom przemiany materii, umożliwiający tym samym utrzymanie stałej i dość wysokiej temperatury ciała (stałocieplność). Ptaki i ssaki mogą utrzymywać stałą wysoką temperaturę ciała, także w zimnym środowisku. U ptaków funkcjonuje prawy łuk aorty, mamy mniejsze krwinki; a u ssaków lewy łuk aorty- mamy mniejsze serce.

Podobne prace

Do góry