Ocena brak

Ewolucja Ukł. Kostnego

Autor /Lucjan Dodano /06.10.2011

-ryby- mamy szkielet kostny i chrząstkowy; u chrząstnoszkieletowych mamy strunę grzbietową. U kostnych kręgosłup ochrania rdzeń leżący w kanale utworzonym z górnych łuków kręgów- maja one ostre wyrostki ościste skierowane ku górze. W rozwoju zarodka kręgi formują się dokoła struny grzbietowej, której resztki można znaleźć u ryby dorosłej pomiędzy kręgami. W części tułowiowej, do kręgów przymocowane są żebra.

Prócz żeber występują jeszcze cienkie ości, leżące wśród mięśni. Czaszka połączona jest z kręgosłupem nieruchomo. Składa się ona z części mózgowej, stanowiącej zamkniętą puszkę i z części trzewiowej, w skład której wchodzą kości szczęk i pokryw skrzelowych. Szkielet płetw parzystych odpowiada pasowi barkowemu i miednicowemu. W pasie barkowym znajdujemy kość łopatkową i kruczą oraz kości promieniste, na których osadzone są kostne promienie płetw. Pas miednicowy jest zredukowany, występują tam tylko dwie kostki, na których umocowane są promienie płetwy.

-płazy- czaszka płazów powstaje tak jak u ryb, z połączenia trzewio- i mózgoczaszki. Tendencja zrastania się szczęki górnej z puszką mózgową. W szczęce dolnej od strony stawu żuchwowego występuje chrząstka stawowa i to ona współtworzy zawieszenie żuchwy (poprzez kość kwadratową przyrośnięta do mózgoczaszki). Dzieje się tak, ponieważ górna część kości gnykowo-żuchwowej przeszła do jamy ucha środkowego, gdzie utworzyła pierwszą kostkę słuchową- strzemiączko. Umożliwia to lepsze słyszenie w warunkach środowiska lądowego. Czaszka płazów jest ażurowa, zwracamy uwagę na spłaszczenie grzbieto-brzuszne czaszki, duże oczodoły i mała objętość mózgoczaszki. w kręgosłupie płazów zwiększyła się liczba odcinków, kręgi uległy pewnemu zróżnicowaniu.

W odcinku szyjnym jest tylko pojedynczy kręg- dźwigacz. Ma on dwie powierzchnie stawowe, które zestawiają się z kłykciami potylicznymi czaszki. Dzięki temu płazy mogą wykonywać ruchy głowy w górę i dół. W odcinku tułowiowym kręgosłupa znajduje się 7 kręgów. Skrócenie tego odcinka u bezogonowych wiąże się ze skróceniem tułowia i skaczącym trybem życia. Wyrostki porzeczne kręgów zrastają się tu nieruchomo ze zmniejszonymi, uwstecznionymi żebrami, które nigdy nie sięgają do mostka. Odcinek krzyżowy tworzy kręg krzyżowy, z którym łączą się wydłużone kości biodrowe. Ostatni odcinek tworzy kość ogonową, która powstała przez zlanie się kręgów ogonowych. Od tyłu urostyl łączy się z obręczą miednicową, co wzmacnia połączenie szkieletu osiowego z kończynami tylnymi.

-gady- szkielet składa się z kręgosłupa, w którym nie ma śladu struny grzbietowej. Dwa pierwsze kręgi przystosowane są do poruszania głową. Czaszka jest kostna, żuchwa łączy się z mózgoczaszką za pośrednictwem kości kwadratowej. W szczękach występują zęby. W mózgoczaszce charakterystyczny jest otwór ciemieniowy. W pasie barkowym występują łopatki, nadłopatki, kości krucze i obojczyki, w pasie miednicowym zrośnięte kości biodrowe, kulszowe i łonowe. Kończyny przednie i tylne są pięciopalczaste.

W przedramieniu i w podudziu występują dwie kości: w pierwszym przypadku łokciowa i promieniowa, w drugim piszczelowa i strzałkowa. Czaszka gadów łączy się z kręgosłupem jednym kłykciem potylicznym. Mamy dźwigacz i obrotnik- zapewnia to pełna ruchliwość głowy. Kręgosłup gadów dzieli się na pięć odcinków: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i ogonowy. Trzony kręgów gadów współczesnych są najczęściej przodowklęsłe. Dzięki temu węże i jaszczurki mogą esowato wyginać ciało na boki.

-ptaki- szkielet u ptaków jest lekki, gdyż kości długie są pneumatyczne, czaszka mała-cechuje ja duża szerokość oraz cienkie sklepienie ; duże oczodoły- o zrośniętych kościach bez szwów. W kręgosłupie ruchome są tylko kręgi szyjne, środkowe kręgi piersiowe zrośnięte są w całości, ostatni krąg piersiowy wraz ze wszystkimi kręgami lędźwiowymi i krzyżowymi zrasta się w kość lędżwiowo-krzyżową. Klatka piersiowa ma budowę mocną, żebra składają się z dwóch odcinków: grzbietowego i brzusznego, połączonych ze sobą ruchomo.

Prócz tego odcinki grzbietowe mają haczykowate wyrostki, zachodzące na następne żebro. Silnie rozwinięty mostek zaopatrzony jest w duży grzebień, do którego przymocowane są mięśnie poruszające skrzydła. Pas barkowy składa się z wydłużonych łopatek, silnie rozwiniętych kości kruczych i zrośniętych ze sobą obojczyków- w kształcie "V". Mamy również grzebień mostka- miejsce przyczepu silnych mięśni skrzydeł. Skrzydło ptaka jest organem homologicznym, w budowie kończyny przedniej ssaka i szkieletu występują te same kości, tylko niektóre ich części są silnie przeobrażone. Liczba kości nadgarstka i śródręcza jest zredukowana, kości palców są słabo rozwinięte. Pas miednicowy składa się z wydłużonej miednicy, w której wyróżnia się kości biodrowe, kulszowe i łonowe. Miednica nie tworzy zamkniętego pierścienia, co umożliwia ptakom składanie dużych jaj okrytych twardą skorupą. W szkielecie kończyn tylnych wyodrębnia się kość udową, zrośnięte kości goleni, kość skokową powstałą z kości stępu i śródstopia oraz kostki palców.

-ssaki- układ kostny jest podstawa przymocowanie mięśni i określa kształt i symetrię ciała. W skład szkieletu wchodzą kości, połączone ze sobą nieruchomo lub ruchomo za pomocą stawów. Osiowe położenie w szkielecie zajmuje kręgosłup, złożony z kręgów- kości różniących się szczegółami w różnych odcinkach kręgosłupa ale składających się zasadniczo z tych samych części- trzonu i łuku kręgowego. Taka budowa kręgów powoduje, że w kręgosłupie tworzy się rodzaj kanału, w którym leży delikatny rdzeń. Na odcinek szyi składa się 7 kręgów.

Na pierwszym kręgu zwanym dźwigaczem wspiera się czaszka, następnie krąg- obrotnik bierze udział w bocznych ruchach głowy. Dalszy odcinek stanowią kręgi piersiowe, występujące w różnej liczbie u różnych gatunków, połączone płaskimi kośćmi- żebrami. Żebra łączą się od przodu ciała z płaską kością- mostkiem, ograniczając zarówno z nim, jak i z kręgami piersiowymi przestrzeń zwaną klatką piersiową chroniącą organy wewnętrzne takie jak płuca i serce. Za kręgami piersiowymi wyróżnia się kręgi lędźwiowe; kilka następnych kręgów zrasta się w kość krzyżową. Kręgosłup kończy się różną liczbą drobnych kręgów ogonowych. Czaszka zbudowana z licznych kości ściśle ze sobą spojonych, chroni mózg, znajdujący się e jej górnej części. W czaszce widać oczodoły, a miedzy nimi kość nosową. Poza tym w skład czaszki wchodzą kości szczęki górnej i żuchwa, łącząca się z czaszką za pomocą stawu. W szczęce osadzone są zęby.

W przedniej części kręgosłupa znajduje się pas barkowy, składający się z dwóch obojczyków i dwóch kości łopatkowych. Pas barkowy łączy z kręgosłupem przednie (lub górne) kończyny. W tylnej lub dolnej części kręgosłupa znajduje się pas miednicowy zbudowany z kości biodrowej, kulszowej i łonowej, z którą łączą się kończyny tylne- lub dolne. Szkielet kończyny przedniej składa się z kości ramieniowej, 2 kości przedramienia (łokciowa, promieniowa), kości nadgarstka, śródręcza i palców.

Na szkielet kończyny tylnej składa się kość udowa, łącząc asie z miednicą stawem biodrowym, kości podudzia (piszczelowa, strzałkowa), kości stępu, śródstopia i palców. Udo łączy się z podudziem stawem kolanowym, w którym występuje rzepka. Długie kości kończyny mają wewnątrz kanał wypełniony szpikiem. Rozróżniamy kończyny- stopochodne, palcochodne, kopytochodne.

Podobne prace

Do góry