Ocena brak

Ewolucja pozycji ustrojowej NIK

Autor /Rudolf21 Dodano /13.12.2011

Polski model kontroli państwowej ukształtował się w początkach II RP, nawiązując do rozwiązań niemieckich i ustanawiając bliskie związki organów kontroli państwowej z parlamentem i jego funkcją kontrolną.

Konstytucja marcowa przewidywała utworzenie NIK jako organu powołanego do kontroli całej administracji państwowej pod względem finansowym, zamknięć rachunków państwa oraz przedstawiania Sejmowi wniosków w przedmiocie absolutorium.

W dalszym rozwoju historycznym losy NIK odzwierciedlały kolejne przeobrażenia polskiego systemu politycznego:

  • konstytucja kwietniowa podporządkowała NIK Prezydentowi, ale nie zmieniła jej zasadniczych zadań,

  • po wojnie światowej restytucja NIK została zapowiedziana w Małej Konstytucji z 1947 r., deklarującej powiązanie NIK-u z Sejmem, który miał m.in. wybierać Prezesa Izby; odpowiednią ustawę uchwalono w 1949,

  • w 1952 Konstytucja zniosła NIK, a jej miejsce zajęło Ministerstwo Kontroli Państwowej,

  • w końcu 1957 przywrócono NIK jako organ bezpośrednio powiązany z Sejmem,

  • 1976 r. – ponownie podporządkowano NIK rządowi, a jej Prezesa uczyniono członkiem Rady Ministrów,

  • 1980 r. – powrócono do modelu z 1957 roku,

  • ustawa z dnia 23 grudnia o Najwyższej Izbie Kontroli miała charakter porządkujący dotychczasowe doświadczenia i dostosowujący zadania Izby do zmienionych warunków funkcjonowania machiny państwowej.

Obecnie pozycja ustrojowa NIK wynika z określenia jej jako naczelnego organu kontroli państwowej (art. 202 K). Tym samym Izba skupia w swej kompetencji całokształt kontroli państwowej rozumianej jako badanie działalności organów administracji i współdziałających z nimi jednostek, dokonywane przez fachowy organ zewnętrzny, niezależny od rządu, a powiązany bezpośrednio z parlamentem i służący mu swoim zasobem informacji i wiedzą fachową.

Specyfika pozycji ustrojowej NIK polega, z jednej strony, na oddzieleniu Izby od struktur rządowych, a z drugiej strony na podległości Sejmowi – wyraża się ona zarówno w uprawnieniach Sejmu (jego Marszałka) do kształtowania personalnego składu Izby, w uprawnieniu Marszałka do nadawania Izbie statutu, jak i w poddaniu merytorycznej działalności Izby potrzebom efektywnego sprawowania kontroli sejmowej.

Podobne prace

Do góry