Ocena brak

EWANGELICZNI CHRZEŚCIJANIE

Autor /Iti Dodano /24.09.2012

Wspólnoty religijne powstałe w ugrupowaniach protestanckich (głównie w 2. poł. XVIII i w XIX w.), praktykujące chrzest dorosłych na podstawie ich osobistego wyznania wiary.

E.ch. wywodzą się z ruchu baptystycznego (-*• baptyści I) w Anglii i Ameryce Pn., a ich szczególny rozwój w krajach eur. łączy się z przybyciem (za ces. Katarzyny II) na Ziemię Nad-wołżańską i Ukrainę kolonistów niem. i hol., wśród których byli herrnhuci (-> bracia czescy III) i -*• mennonici; działalność ich związana jest z ruchem przebudzeniowym w Rosji, którego rzecznik Iwan S. Prochanow (zm. 1935) przyczynił się do zorganizowania e.ch. i skrystalizowania ich doktryny; 1909 na zjeździe w Moskwie powołano Wszechros.

Związek E.Ch.; 1925 wraz z częścią baptystów utworzono Związek Słowiańskich Zborów E.Ch. i Baptystów, który działał głównie na kresach wsch. oraz w Warszawie i jej okolicach; w Związku Radzieckim e.ch. wraz z baptystami -* zielonoświątkowcami i mennonitami tworzą Wszechzwiązkową Unię E.Ch. Baptystów. W Polsce pierwszy zbór e.ch. powstał 1908 w Kowlu (na Wołyniu), a 1923 utworzono Związek E.Ch. w Polsce, który wydawał czasopismo „Ewangeliczny Chrześcijanin", utrzymywał dom sierot w Kowlu i prowadził szkołę bibl. w Warszawie.

Do e.ch. należą również wolni chrześcijanie (zgrupowani do 1947 w Związku Wolnych Chrześcijan), których misję rozpoczął 1909 Józef Mrózek, a ich głównymi ośrodkami były pd. tereny Polski i Warszawa.

Ponadto ściśle związane są z nimi tzw. Kościoły Chrystusowe (->- Disciples of Christ), zał. przez Th. -* Campbella i jego syna Alexandre'a; w Polsce misję Kościoła Chrystusowego rozpoczął 1921 na Białostocczyźnie Konstanty Jaroszewicz. Szczególną pozycję wśród e.ch. zajmuje grupa o charakterze zielonoświątkowym, uznająca dary charyzmatyczne (-> charyzmaty), jak nawiedzanie przez Ducha Świętego i umiejętność mówienia różnymi językami (-»• glosolalia); ruch ten miał w Polsce 2 kierunki — Związek Stanowczych Chrześcijan, który przyjął się na Śląsku Cieszyńskim i w centralnej Polsce, głównie w Łodzi (jego członkowie formalnie byli członkami Kościoła ewang.augsb.), oraz Kościół chrześcijan wiary ewang., który znalazł główne oparcie na kresach wsch.; obydwa kierunki działały niezależnie od siebie.

W wyniku tendencji unijnych e.ch., wolni chrześcijanie i stanowczy chrześcijanie utworzyli 1947 na Konferencji Braterskiej w Ustroniu na Śląsku Cieszyńskim federację pod nazwą ->• Zjednoczony Kościół Ewangeliczny.

 

K. Heussi, Kompendium der Kirchengeschichte, T 1909, 197113 (passim); Statut Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego w PRL, Wwa 1959; E. Czajko, Ch.e. w Polsce, Wwa 1967; tenże. Zjednoczony Kościół Ewangeliczny. Zarys dziejów, doktryny i organizacji, RT 12(1970) z. 2, 49-63; K. Bednarczyk, Chrześcijaństwo ewangeliczne a katolicy, Wwa 1974.

Podobne prace

Do góry