Ocena brak

EVANS - PRITCHARD EDWARD EVAN

Autor /Celina Dodano /21.09.2012

ur. 21 IX 1902 w Crowborough (Sussex), zm. 11 IX 1973 w Oksfordzie, antropolog społeczny.

Po studiach hist, na uniw. w Oksfordzie (1921-24) oraz antropologii społ. (1924-27) pod kierunkiem Ch.G. Sełigmana i B. -» Malinowskiego w Szkole Nauk Ekon. w Londynie rozpoczął 1926 badania etnograficzne w Sudanie (nad ludami Azande, Nuer i Anuak) i Kenii (nad ludem Luo), które prowadził do 1936; 1928-31 wykładał w Szkole Nauk Ekon. w Londynie oraz 1932-34 w Kairze i 1935-40 w Oksfordzie; jako żołnierz bryt. przeszedł 1944 na katolicyzm; po II wojnie świat, był 1946--70 prof, antropologii społ. w Oksfordzie. Szczególny wpływ na jego zainteresowania teor. i metodol. wywarli — E.B. Tylor, J.G. Frazer, W. Robertson Smith, H. Maine, E. Durkheim, M. Mauss, H. Hubert, L. Lévy-Bruhl, A. van Gennep.

E. rozwinął i udoskonalił metody badań terenowych, zapoczątkowane w antropologii społ. przez Malinowskiego, zakładając, iż zrozumienie faktów etnograficznych musi wyprzedzać ich nauk. analizę (np. mentalności ludów, czy ich pojęć filoz.-rel.) ; uważał, że między mentalnością człowieka pierwotnego a cywilizowanego nie ma istotnej różnicy.

Na przykładzie wierzeń Azandów ukazał, że czary, wróżby i magia mają określone funkcje społ.-polit. — podtrzymują autorytet i władzę oraz regulują stosunki społ.; te na pozór niezrozumiałe i nielog. wierzenia stanowią współzależne i integralne części całości, są zgodne z doświadczeniem życiowym tradycyjnej społeczności plemiennej i wyjaśniają przyczynowo i moralnie nieszczęścia, choroby i śmierć.

W teistycznej religii Nuerów, której system teol. przypomina w pewnym sensie religię ST, wskazał na centr, znaczenie pojęcia duch (kwoth); szczególną uwagę zwrócił na powiązanie religii z organizacją i strukturą społ., odrzucając tezę skrajnego socjologizmu, tłumaczącego pojęcia i praktyki rei. jako projekcję systemu społ. ; teoriom wyjaśniającym naturę religii ludów pierwotnych zarzucił apriorystyczną generalizację opartą na faktach nieadekwatnych i wątpliwych; dla lepszego zrozumienia istotnych cech religii postulował uzupełnienie studiów nad religiami ludów pierwotnych badaniami religioznawczymi wszystkich religii.

Przedmiotem badań E. były ponadto instytucje polit., struktura społ., pokrewieństwo, małżeństwo, rodzina, literatura lud. ; jako jeden z pierwszych podkreślił on znaczenie studiów hist, dla zrozumienia współczesnych społeczeństw i dla analizy przemian społecznych.

Wyniki swych badań przedstawił E. m.in. w The Social Organization of the Azande of Bahr-el-Ghazel Province of the Anglo--Egyptian Sudan (Lo 1927), Witchcraft, Oracles and Magic among the Azande (Ox 1937), The Nuer. A Description of the Modes of Livelihood and Political Institutions of a Nilotic People (Ox 1940), The Social Anthropology (Lo 1951), Nuer Religion (Ox 1956), Essays in Social Anthropology (Lo 1962), Theories of Primitive Religion (Ox 1965) i The Azande. History and Political Institutions (Ox 1971). Dedykowano mu księgi pamiątkowe pt. The Translation of Culture. Essays to Edward Evan E. (Lo 1971 ; bibliogr. 417-434), Zande Themes. Essays presented to Sir Edward E. (Ox 1972) i Essays in Sudan Ethnography presented to Sir Edward E. (Lo 1972).

 

J.H.M. Beattie, Contemporary Trends in British Social Anthropology, So-ciologus 5(1955) 1-14; A. Lopasic, Der historische Gedanke in der Social Anthropology, w: Beiträge zur völkerkundlichen Forschung, Kö 1965, 118-134; E. Hatch, Theories of Man and Culture, NY 1973, 239-271; T.O. Beidelman, A Bibliography of the Writings of Edward Evan E„ Lo 1974; tenże, Sir Edward Evan E. (1902-1973). An Appreciation, Anth 69(1974) 553-567; H. Zimoń, Edward Evan E. (1902-1973). badacz ludów Afryki, CT 45(1975) z. 3, 163-167.

Podobne prace

Do góry