Ocena brak

Euroregiony Polski - POWSTANIE I FUNKCJONOWANIE EUROREGIONÓW W POLSCE

Autor /Wilhelm Dodano /27.09.2011

Mimo wielu wcześniejszych inicjatyw dotyczących współpracy regionów przygranicznych - np. w zakresie tzw. małego ruchu turystycznego, przygranicznej wymiany handlowej, transferu siły roboczej, kooperacji przemysłowej a także prób zagospodarowania Odry - w Polsce trwałych wzrost możliwości współpracy transgranicznej obserwuje się od początku lat dziewięćdziesiątych, co ściśle wiąże się z transformacją ustrojową. W sferze praktycznej przejawia się to utworzeniem i funkcjonowaniem na granicach Polski 13 euroregionów, z tego 4 na granicy zachodniej, 6 na granicy południowej, 2 na granicy wschodniej i 1 na granicy północnej.

Szczególne znaczenie dla powstających na granicy niemiecko-polskiej, a także polsko- czeskiej euroregionów miało powołanie w 1991 roku pierwszego na granicach Polski i w Europie Środkowej i Wschodniej Euroregionu "Nysa". W latach 1991 - 1993 wypracował on w układzie trójstronnym pierwsze doświadczenia w tworzeniu podstaw instytucjonalnych współpracy transgranicznej. Euroregion "Nysa", podobnie jak pozostałe 3 euroregiony na pograniczu zachodnim ("Pomerania", "Pro Europa Viadrina", i "Sprewa-Nysa-Bóbr"), ma modelowe znaczenie dla tworzenia różnych form współpracy ponadgranicznej na granicach Polski.

Wśród najważniejszych czynników sprzyjających powstawaniu regionów transgranicznych na granicy zachodniej należy przede wszystkim wymienić:

- nowy kształt polityczny granicy zachodniej, co spowodowało, że granica polsko-niemiecka stała się jednocześnie granicą zewnętrzną Unii Europejskiej,

- zawarcie układu stowarzyszeniowego Polski z Unią Europejską, co nadało polsko- niemieckiej współpracy transgranicznej charakter prekursorski w skali Europy Środkowej i Wschodniej,

- aktywność środowisk lokalnych i regionalnych w nawiązywaniu współpracy transgranicznej.

Także korzystne zmiany polityczne ostatnich lat stwarzają nowe możliwości dla zbliżenia i wzajemnej koordynacji rozwoju oraz odnowy powiązań międzyregionalnych i lokalnych na pograniczu południowym. Granica z Czechami i Słowacją stała się równocześnie granicą między państwami stowarzyszonymi z Unią Europejską. Jest to także granica wewnętrzna państw Grupy Wszehradzkiej i granica wewnętrzna w ramach utworzonej przez to ugrupowanie Strefy Wolnego Handlu (CEFTA).

Na pograniczu wschodnim współpraca euroregionalna najbardziej zaawansowana jest z Ukrainą, czego efektem było powołanie we wrześniu 1995 roku pierwszego w Europie Wschodniej Euroregionu "Bug".

Na pograniczu północnym pierwsze inicjatywy nadania form instytucjonalnych współpracy transgranicznej pojawiły się w 1997 roku. W wyniku intensywnych prac organizacyjnych środowisk lokalnych i regionalnych obszarów przygranicznych państw nadbałtyckich, w lutym 1998 roku podpisano w Malborku umowę o utworzeniu Euroregionu "Bałtyk", obejmującego przygraniczne obszary Polski, Danii, Litwy, Łotwy, Rosji (Obwód Kalingrad) i Szwecji.

L.p. Nazwa euroregionu Data utworzenia

1 "Nysa" 21 grudnia 1991

2 "Karpacki" 14 lutego 1993

3 "Sprewa-Nysa-Bóbr" 21 września 1993

4 "Pro Europa Viadrina" 21 grudnia 1993

5 "Tatry" 26 sierpnia 1994

6 "Bug" 29 września 1995

7 "Pomerania" 15 grudnia 1995

8 "Glacensis" 5 grudnia 1996

9 "Niemen" 6 czerwca 1997

10 "Pradziad" 2 lipca 1997

11 "Bałtyk" 22 lutego 1998

12 "Śląsk Cieszyński" 22 kwietnia 1998

13 "Silesia" 20 września 1998

Na granicach Polski powstało 13 euroregionów. Współpraca w tej formie jest prowadzona ze wszystkimi krajami graniczącymi z Polską. Nie tylko zresztą z krajami bezpośrednio sąsiadującymi - również z Węgrami i Rumunią (w ramach Euroregionu Karpackiego), ze Szwecją (w ramach Euroregionu "Pomerania" i Euroregionu "Bałtyk" oraz z Łotwą i Danią (w ramach Euroregionu "Bałtyk").

- Na granicy zachodniej funkcjonują 4 euroregiony: "Sprewa-Nysa-Bóbr", "Pro Europa Viadrina", "Pomerania" i "Nysa".

- Na granicy południowej funkcjonuje 6 euroregionów: "Tatry", "Glacensis", "Pradziad", "Śląsk Cieszyński", "Silesia" oraz położony na styku pogranicza wschodniego i południowego Euroregion "Karpacki".

- Na granicy wschodniej funkcjonują 2 euroregiony: "Bug" i położony częściowo także na pograniczu północnym Euroregion "Niemen".

- Na granicy północnej funkcjonuje 1 euroregion: "Bałtyk".

Najstarszym euroregionem jest polsko-czesko-niemiecki Euroregion "Nysa". Powstał on w grudniu 1991 roku. Natomiast aktualnie najmłodszym jest polsko-czeski Euroregion "Silesia", który powstał we wrześniu 1998 roku.

Łączny obszar Polski objęty współpracą euroregionalną wynosi 115 095 km2, co stanowi ponad 36% całego terytorium kraju. Na obszarze tym zamieszkuje blisko 11,9 mln osób (30,7% ogółu ludności).

Od momentu powstania pierwszych euroregionów na granicach Polski upłynęło ponad 7 lat i można już odnotować wiele konkretnych przykładów i doświadczeń współdziałania w różnych dziedzinach. Dłuższe doświadczenia i większe osiągnięcia w zakresie wypracowania form współpracy transgranicznej mają euroregiony pogranicza zachodniego.

Dotychczasowe doświadczenia współpracy euroregionalnej koncentrują się głównie wokół problemów:

- rozwoju regionalnego, w tym gospodarczego i planowania przestrzennego,

- rozwoju infrastruktury technicznej,

- współdziałania w sferze społecznej,

- ochrony środowiska,

- statystyki transgranicznej.

Dalszy rozwój współpracy transgranicznej jest szczególnie istotny dla wzmocnienia i dynamiki procesu integracji europejskiej.

Podobne prace

Do góry