Ocena brak

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - „Finlandyzacja" Finlandii

Autor /Bolemir Dodano /08.05.2012

 

Sytuacja krajów skandynawskich po wojnie była mocno zróżnicowana z uwa­gi na odmienność ich losów w okresie H wojny światowej. Najcięższa była sytuacja Finlandii. Kraj ten poniósł spore straty ludzkie (86 tyś. zabitych na niewiele ponad 3 min mieszkańców).

Po porozumieniu rozejmowym z ZSRR, W wyniku którego Finlandia uwikłana została w walki z uchodzącymi do Norwegii oddziałami hitlerowskimi, władzę przejął głównodowodzący armii, marsz. CarI Gustav von Mannerheim (1944-1946).Grupa polityków z prezydentem Risto Ryti na czele skazana została na kary więzienia.

Do kraju napłynęło 400 tyś. uchodźców z radzieckiej Karelii. Po odejściu Mannerheima, któremu w Mosk­wie zarzucano zbyt mocne powiązania z Berlinem, prezydentem Finlandii został Juha Paasikiyi (1946-1956), po nim zaś Urho Kekkonen (1956-1982).

Obydwaj ci politycy prowadzili neutralistyczną politykę, przestrzegając jako nadrzędnej wytycznej dobrych stosunków z ZSRR (tzw. linia Paasikmego), oznaczających uzależnienie polityczne, a także gospodarcze od silniejszego sąsiada.

W traktacie paryskim z 1947 r. zobowiązano Finlandię do pełnej defaszyzacji, ograniczono liczebność jej sił zbrojnych, nakazano reparacji wojennych dla ZSRR (w kwocie 300 min USD), przywrócono granice źli 1941 r. z niewielkimi zmianami na północy, gdzie Finlandia utraciła dostęp do M. Barentsa w rejonie Petsamo (Peczengi). W kwietniu 1948 r. Finlandia podpisała układ o przyjaźni, współpracy o pomocy wzajemnej z ZSRR.

Przewidywał on, że w przypadku zaatakowania Związku Radzieckiego armia fińska stanie u boku radzieckiej, nie dopuszczając sił przeciwnika do wkroczenia na terytorium Finlandii. Finlandia uniknęła jednak zejścia do roli satelity radzieckiego.

Mimo „finlandyzacji", oznaczającej znaczne uzależnienie, mimo obecności (do 1955 r.) wojsk radzieckich w bazie Porkkala-Udd pod Helsinkami, nie udało się w niej doprowadzić do przejęcia władzy przez komunistów, choć silna Komunistyczna Partia Finlandii (pod szyldem bloku wyborczego zwanego Demokratycznym Związkiem Narodu Fińskiego) uczest­niczyła w licznych rządach w okresie paru powojennych dekad.

Być może wpływ na to miały mało znane u nas wydarzenia z maja 1948 r. Fiński minister spraw wewnętrznych (a był nim ówczesny sekretarz generalny partii komunis­tycznej) ujawnił w największej tajemnicy prezydentowi Paasikivi fakt przygoto­wania przez komunistów (za wiedzą i przy pomocy Kremla) zamachu stanu.

W ciągu paru godzin zaalarmowana policja i wojsko tajne obozy znajdujące się w pokrywającym kraj ogromnych kompleksach leśnych. W obozach tych ujęto parę tysięcy bojówkarzy, uzbrojonych i wyszkolonych przez wywiad radziecki.

Mimo tak poważnego incydentu Moskwa nie zdecydowała się na otwartą inter­wencję i stosunki z Helsinkami niebawem uległy poprawie. Linia Paasikmego pozostawała wytyczną fińskiej polityki zagranicznej aż do upadku Związku Radzieckiego.

Finlandia bardzo późno nawiązała stosunki z RFN i NRD, długo odmawiała wejścia do europejskich ugrupowań integracyjnych, w których (Rada Europy, EFTA) pojawiła się ze znacznym opóźnieniem.

Neutralność kraju poz­woliła jednak na zapewnienie mu bardzo szybkiego rozwoju gospodarczego, w wyniku którego już w latach 70-tych znalazł się on w czołówce uprzemysło­wionych państw Europy Zachodniej.

Podobne prace

Do góry