Ocena brak

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Austria

Autor /Bolemir Dodano /08.05.2012

 

Austria, uznana w 1943 r. decyzją konferencji moskiewskiej ministrów spraw ' zagranicznych za kraj ujarzmiony przez Niemcy, została okupowana w kwietniu . 1945 r. przez wojska alianckie. Wkroczeniu wojsk radzieckich do Wiednia towarzyszyły zwykłe gwałty i grabieże. 27 kwietnia powstał rząd na czele z Karlem Rennerem, który proklamował republikę.

W lipcu Austria została pod­zielona na 4 strefy okupacyjne: radziecką (Dolna Austria i Burgenland), amery­kańską (Górna Austria i Salzburg), brytyjską (Styria i Karyntia) i francuską (Tyrol i Vorarlberg). Wiedeń podzielono na cztery sektory. Nie obciążono Austrii reparacjami. Niemniej nielegalny rabunek mienia przez oddziały radzieckie przybrał rozmiary niewiele ustępujące znanym z Niemiec.

Szczególnie pierwsze miesiące okupacji Wiednia przez Armię Radziecką wspomina się po dzień dzisiejszy za zgrozą w naddunajskiej stolicy. W rządzie Rennera zasiadało 3 komu­nistów. Rachuby na uzależnienie tego rządu od Moskwy nie sprawdziły się. / Renner - obciążony poparciem, którego udzielił niegdyś dla Anschlussu - okazał się jednak wybitnym politykiem, nie ulegającym sowieckim naciskom.

Wolne wybory, do których doszło w Austrii w listopadzie 1945 r., przyniosły zupełną porażkę komunistom, którzy uzyskali zaledwie 4 mandaty i (w imię nie zadrażniania trudnych stosunków z radzieckim okupantem) - l tekę w rządzie. Spięcia pomiędzy rządem austriackim a radzieckimi władzami okupacyjnymi doprowa­dziły do poważnych konfliktów, m.in. na tle denazyfikacji.

W efekcie władze radzieckie ograniczyły swobodę poruszania się przedstawicieli rządu austriac­kiego w ich strefie. Napięta sytuacja panowała także w strefie brytyjskiej. Mar­szałek Tito wystąpił z pretensjami terytorialnymi wobec Austrii domagając się znacznej części Karyntii, w której istnieje silna mniejszość słowiańska i chor­wacka. Ponieważ na terenach tych działała od czasu II wojny światowej party­zancka jugosłowiańska, niebawem granica strefy brytyjskiej i Jugosławii stała się widownią napadów, aktów terroru i przemocy.

Stanowisko Jugosławii popie­rane było do 1948 r. przez dyplomację radziecką, przez co spór na tle dalszych losów Austrii i przygotowania traktatu z nią (po nieudanej próbie dyplomacji amerykańskiej, pragnącej włączyć ten traktat do innych, negocjowanych w 1946-7 roku w Paryżu) nabrał jeszcze większej ostrości. Kryzys austriacki pogłębiło przejęcie przez ZSRR znacznej części państwowego i prywatnego majątku produkcyjnego w jego strefie (lipiec 1946).

W maju 1947 roku zainscenizowano pod pretekstem rozruchów głodowych próbę komunistycznego puczu w Wiedniu. W tłumie pojawili się radzieccy oficerowie, policja infiltrowana przez komunistów nie reagowała. Dopiero zdecydowana interwencja kanclerza Leopolda Figla (zastąpił on w grudniu 1945 r. wybranego prezydentem Rennera) w Sojuszniczej Radzie Kontroli zapobiegła katastrofie.

Sytuacja ludności kraju - głodującej, pozbawionej prądu elektrycznego i ogrzewania była na tyle trudna, że po paru tygodniach napłynęła do niego pomoc amerykańska, a niebawem objął Austrię plan Marshalla. W negocjacjach w sprawie traktatu z Austrią w ciągu 1947-8 roku trwał impas. W jego wyniku Amerykanie zaczęli rozważać sprawę podziału kraju, a nawet utworzenia odrębnej armii austriackiej.

W zachodniej części kraju zaczęto budować fortyfikacje NATO-owskiego systemu obronnego. Pewien postęp zaznaczył się na paryskiej konferencji ministrów spraw zagra­nicznych wiosną 1949 r. Związek Radziecki wycofał - nie mając już w tym interesu - poparcie dla roszczeń Jugosławii i otrzymał w Austrii pewne korzyści gospodarcze.

We wrześniu-paździemiku 1950 r. doszło do kolejnej próby komu­nistycznego puczu (atak tłumu na Urząd Kanclerski i strajk generalny). Figi poprosił o pomoc amerykańską. Nowe nadzieje na przełamanie austriackiego pata przyniosła śmierć Stalina.

W czerwcu 1953 r. nowy kanclerz, Julius Raab, wystosował do Moskwy memorandum obiecujące neutralność kraju, jeżeli Kreml zgodzi się na podpisanie traktatu. Dyplomacja radziecka zwlekała z roz­wiązaniem problemu austriackiego. Nawet wtedy, gdy na konferencji berlińskiej (styczeń 1954) sekretarz stanu USA John F. Dulles zgodził się na neutralność Austrii, Mołotow oświadczył, że ZSRR pozostanie w tym kraju i po podpisaniu traktatu, dopóki nie zostanie uregulowany problem niemiecki.

Dopiero w lutym 1955 roku - gdy kwestia niemiecka znalazła nowe rozwiązanie dzięki traktatom paryskim, Mołotow wyraził w imieniu Kremla gotowość podpisania traktatu państwowego. W parę miesięcy później, po moskiewskich rokowaniach, w trak de których Austriacy zobowiązali się do uchwalenia ustawy o wieczystej neut­ralności kraju, doszło 15 maja 1955 r. w Wiedniu do podpisania Austrackiego Traktatu Państwowego. Austria odzyskała suwerenność.

Utrzymano w mocy zakaz anschlussu. Zezwolono jej na utrzymanie nielicznej armii.

Podobne prace

Do góry