Ocena brak

Europa Środkowa I Europa Środkowo-Wschodnia – Pojęcie i Rola w stosunkach międzynarodowych

Autor /Arnold Dodano /25.07.2011

Subregion kontynentu europejskiego. Jego granice nie są jednoznacznie określone. Wiąże się to z brakiem kryterium pozwalającego wyczerpująco scharakteryzować i odróżnić tę część Europy od innych subregionów. Geograficznie ujmowano obszar E.Ś. liniami biegnącymi od Kanału La Manche (Cieśnina Kaletańska) do M. Adriatyckiego oraz od krańców południowego Bałtyku do M. Czarnego. Jej granice północne określałoby M. Północne i Bałtyckie, a południową pasma górskie Alp i Bałkan. Kryterium geostrategiczne oparte o tworzenie w okresie- zimnej wojny programy bezpieczeństwa i rozbrojenia w wariantach minimalnych zawsze zaliczały do E.Ś. istniejące wówczas dwa państwa niemieckie (RFN, NRD), Polskę i Czechosłowację, a w wariantach rozszerzonych także Belgię, Holandię, Luksemburg, Danię oraz Węgry.

Na konferencji rozbrojeniowej w Wiedniu (1973) przyjęto z kolei, że kraje E.Ś. to: Belgia, Holandia, Luksemburg, RFN, NRD, Polska i Czechosłowacja. Stosując inne kryteria, np. kulturowe, a zwłaszcza kryterium języka, zaliczano do subregionu E.Ś. państwa niemieckiej strefy językowej, a więc RFN, NRD, Szwajcarię i Austrię oraz kraje grupy języków zachodniosłowiańskich-Polskę i Czechosłowację. Kryterium akcentujące zróżnicowanie i rozdrobnienie narodowe E.Ś. pozwalało natomiast uznać za nią część kontynentu europejskiego rozciągającą się od Bałtyku na północy do Adriatyku, M. Egejskiego i Czarnego na południu, a więc przestrzeń leżącą pomiędzy zwartym etnicznie obszarem niemieckim na zachodzie a rosyjskim na wschodzie. E.Ś. jako subregion charakteryzuje duża różnorodność polityczna, ekonomiczna i kulturalna, a jednocześnie duże tradycje współżycia. Trwający w latach 1947-1989 konflikt na linii Wschód – Zachód nie sprzyjał polityczno- gospodarczemu i kulturalnemu wyodrębnieniu się E.Ś. Jej obszar uległ podziałowi, a rozdzielone części należały do przeciwstawnych ugrupowań politycznych. Dopiero przemiany lat 1989-1991 stworzyły warunki do ponownego odrodzenia się subregionu.

Wyrazem tego były nowe koncepcje i formy współpracy państw E.Ś. Sytuację komplikuje jednak fakt systematycznego rozszerzania się struktur euroatlantyckich i zachodnioeuropejskich na wschód. Doprowadziło to do ponownego podziału geostrategicznego E.Ś. Zachodnia jej część całkowicie włączona została do Europy Zachodniej (była NRD i Austria), a tempo wzrostu jej rozwoju (NRD) oraz poziom cywilizacyjny (Austria) powoduje, iż staje się w zasadzie Europą Zachodnią. Natomiast wyraźnie wyodrębniła się Europa Środkowo- Wschodnia (Czechy, Polska, Węgry, Słowacja), które wyraźnie różnią się od Europy Wschodniej, lecz w znacznym stopniu ustępują cywilizacyjnie Europie Zachodniej.

Do góry