Ocena brak

Etyka biznesu

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /12.05.2011

Charakterystyka


Etyka biznesu - dziedzina zajmująca się zagadnieniami moralnymi (przekonania, normy, wartości, itp.) występującymi w biznesie.



Należy zaznaczyć, że etyka biznesu jest terminem o dosyć wielorakim rozumieniu. Różnorodne treści, które przypisuje się etyce biznesu zależą od kontekstu jej występowania. Każde podejście sprowadza się jednak do ogólnego i podstawowego wniosku stwierdzającego, że ekonomia powinna służyć człowiekowi, a nie odwrotnie. Przedsiębiorcy nie mogą kierować się w swoich działaniach wyłącznie skutecznością osiągania zysków.


Etyka, jako wiedza teoretyczna mająca fundamentalne znaczenie dla naszego działania, jest racjonalnym poznaniem i uzasadnieniem wartości i powinności działania ludzkiego, wynikającym z faktu bycia człowiekiem. Etyka biznesu ogranicza to poznanie do działalności gospodarczej człowieka.


Etyka biznesu jest zarówno częścią etyki preskryptywnej (normatywnej) ustalającej normy postępowania, zalecającej pewne zachowania, jak i etyki deskryptywnej opisującej moralne postawy i zachowania ludzi interesu.


Zasadniczo praktycznym celem etyki biznesu jest rozwiązywanie problemów związanych z tym, jak należy postępować w szeroko rozumianej działalności gospodarczej.

Jako narzędzia stosowania zasad etyki biznesu, przedsiębiorstwa wykorzystują przede wszystkim kodeksy etyczne, a także wdrażanie różnych koncepcji i programów etycznych, np CSR (Corporate Social Responsibility).



Zarys historyczny


Etyka biznesu ma bardzo bogate historyczne źródła już w czasach starożytnych.

Problematyką tą zajmowali się m.in. tak wielcy filozofowie, jak Platon (Państwo), Ksenofont (O gospodarstwie, O dochodach), czy Arystoteles (Etyka nikomachejska, Polityka), którzy w swoich pracach poświęcili wiele miejsca zasadom postępowania człowieka w procesie gospodarowania.


Etyczne aspekty życia gospodarczego można również odnaleźć w średniowieczu. Szczególna uwaga należy się tutaj systemowi filozoficznemu św. Tomasza

z Akwinu, który zajmował się m.in. zagadnieniami ceny sprawiedliwej, uznając za jej kryterium nakład pracy.

Według św. Tomasza handel dla zysku, a także lichwa, jako dochód bez pracy zasługiwały na potępienie.


Do problemów moralności i etyczności życia gospodarczego odnosi się niemal każda religia. Jednak bardziej znaczącą rolę w sposobie myślenia o gospodarce odegrał protestantyzm i kalwinizm. Poglądy głoszone przez Marcina Lutra i jego następców utwierdzały w przekonaniu, że wykonywana dobrze praca i związane z nią działania dążące do osiągnięcia zysku są pochwalaną przez Boga służbą. Kalwiniści uważali nawet, że wolą Boga jest pracować i inwestować znaczną część swojego dochodu w przedsięwzięcia gospodarcze.


Także w okresie wczesnego kapitalizmu panowało przekonanie, że uczciwość i biznes nie muszą się wykluczać, co było istotnym argumentem moralnym, aby podejmować działalność gospodarczą.

Kwestie etyczno-gospodarcze często w swoich pracach poruszali twórcy ekonomii, np. Adam Smith w dziele Teoria uczuć moralnych.




Etyka biznesu, jako dziedzina wiedzy, rozwinęła się dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Istnieje kilka wydarzeń, które można uznać za jej narodziny. Jedni uważają, że etyka biznesu zapoczątkowana została w roku 1745, kiedy to papież Benedykt XIV wydał encyklikę Vix pervenit, poruszającą problem lichwy. Inni za moment jej powstania uznają ogłoszenie encykliki Rerum Novarum przez papieża Leona XIII w 1891 roku, a jeszcze inni za datę narodzin etyki biznesu przyjmują wydanie w 1926 r. w Stanach Zjednoczonych książki The Fundamentals of Business Ethics, czy po prostu rozważania i dyskusje na temat tej dyscypliny w latach sześćdziesiątych XX wieku.



Rozwój etyki biznesu można podzielić na pięć okresów:


1. Lata 1870-1960 to okres pionierski, w którym pojawiły się pojedyncze prace filozofów, ekonomistów i teologów, poruszające przede wszystkim kwestie procesów gospodarczych w nauce społecznej Kościoła. Przywódcy religijni podejmowali głownie zagadnienia dotyczące uczciwości wynagrodzenia, zasad pracy, czy moralności kapitalizmu.


2. Lata sześćdziesiąte XX wieku W wyniku burzliwych wydarzeń (rewolta studencka we Francji i inne ruchy kontrkulturowe, głównie w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej, Marzec 1968 w Polsce) uwagę zwrócono na interesy społeczne. Zaczęły powstawać pierwsze organizacje konsumenckie, ekologiczne, mniejszościowe, feministyczne, itp. W literaturze dotyczącej etyki biznesu podejmowano głownie kwestie odpowiedzialności prawnej przedsiębiorstw.


3. Lata siedemdziesiąte XX wieku Etyka biznesu została wyodrębniona jako samodzielna dziedzina badawcza. Zaczęto organizować liczne konferencje, na których dyskutowano o wolności przedsiębiorstw i odpowiedzialności producentów. Zarówno organizacje konsumentów, związki zawodowe, jak i sami konsumenci i klienci głośno krytykowali nieetyczne działania firm, czy też brak przestrzegania określonych norm prawnych i moralnych, domagając się ostrych sankcji wobec takich firm.


4. Pierwsza połowa lat osiemdziesiątych Pojawia się pojęcie etyki menadżerskiej (USA, Kanada). Następuje rozpowszechnianie wiedzy o etyce biznesu, o czym świadczy pojawienie się nowych kierunków na uniwersytetach związanych z etyką biznesu, tworzenie specjalistycznych placówek badawczych, wydawanie podręczników i kompendiów wiedzy z tej dziedziny. Również w przedsiębiorstwach bardziej szczegółowo zaczęto interesować się tą tematyką, np. organizując kursy etyki biznesu, treningi zachowań etycznych itp.


5. Od drugiej połowy lat osiemdziesiątych do dziś Poprzez liczne badania porównawcze, międzykulturowe próbuje się ostatecznie usystematyzować miejsce etyki biznesu wśród innych dziedzin wiedzy oraz zbudować jej podstawy metodologiczne. W ostatnim 25-leciu powstały nowe organizacje międzynarodowe, np. European Business Ethics Network (EBEN) i profesjonalne instytucje (Tomczyk-Tołkacz J. 1997, s. 29-32)




Etyka biznesu zyskuje coraz większe znaczenie zarówno ze względu na wewnętrzne korzyści przedsiębiorstw jak i zewnętrzną efektywność przede wszystkim w pozyskiwaniu klientów i partnerów.

Wydaje się, że etyka biznesu będzie nadal zdobywać na znaczeniu, zwłaszcza w okresie trwającego od kilku lat kryzysu zaufania do przedsiębiorstw.


W Polsce analiza przekonań moralnych i postępowania ludzi biznesu wymaga jeszcze wielu badań.


Bibliografia


  • Chryssides George D., Kaler John H., Wprowadzenie do etyki biznesu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 18-20
  • Etyka w biznesie, pod red. M Borkowskiej i Jerzego W. Gałkowskiego, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2002, s. 13-23
  • Etyka biznesu, red. nauk. J. Dietl, W. Gasparski, Wydawnictwo naukowe PWN 1999, s. 16-18
  • Filek J. Społeczna odpowiedzialność biznesu, Tylko moda, czy nowy mode prowadzenia działalności gospodarczej?, Kraków 2006
  • Gasparski W., Wykłady z etyki biznesu, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorxczości i Zarządzania im. Leona Koźmoińskiego., Warszawa 2007
  • Tomczyk- Tołkacz J., Etyka biznesu, Wybrane problemy, Wydanie 2, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, Wrocław 1997, s. 29-32

  • Autor: Małgorzata Rogowicz
    Źródło: Encyklopedia Zarządzania
    Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry