Ocena brak

ETNOCENTRYZM

Autor /Sebald Dodano /20.09.2012

(gr. ethnos lud, łac. centrum środek), pogląd (lub postawa) preferujący wartości reprezentowane przez własną grupę społeczną jako podstawowe i uniwersalne, oraz oceniający wg nich pozostałe grupy (zwykle negatywnie); w e. wyróżnia się stereotypowe postrzegania, wyobrażenia i przekonania o innych (element poznawczy), unikanie kontaktów i akty wrogości (element dążeniowy) oraz odrzucenie i wrogość (element emocjonalny).

E. związany jest z tradycją, nierzadko sięgającą wielu pokoleń, co gwarantuje jego trwałość; każda grupa ludzka broni własnych przekonań i systemu wartości, by zapewnić sobie poczucie bezpieczeństwa ; w e. postawy własne traktowane są jako naturalne, oczywiste i dobre, a każde odstępstwo od nich — jako nienaturalne i złe; jeśli postawy te uzyskają dodatkowe sankcje rei. lub prawne, wówczas odstępstwa od nich stają się poważnym wykroczeniem przeciw grupie.

Formy grupowego -* egocentryzmu istnieją u zwierząt o rozwiniętym życiu społ. ; w społeczności ludzkiej możliwe jest genetyczne uwarunkowanie e., chociaż w kształtowaniu tej postawy decydującą rolę odgrywają czynniki psychol., socjol. i kulturowe.

E. najłatwiej kształtuje się w dzieciństwie i w młodości, zwł. pod wpływem tradycji i opinii środowiska (stereotypy, modele), rzadko zaś w wyniku osobistych doświadczeń; jako predyspozycja do określonego postrzegania, myślenia, odczuwania i działania, nie pozwalająca na przyjęcie nowej, sprzecznej, a nawet tylko częściowo od nich różnej informacji (-+ dysonans poznawczy), staje się źródłem postawy wobec członków in. grup; w jej wyniku każdą różnicę, zwł. w kulturze, racjonalizuje się, wyzyskując ją jako dowód wyższości własnej grupy nad innymi ; lojalność członków wobec własnej grupy, zabezpiecza jej spójność oraz pomaga utrzymać dyscyplinę i solidarność. E. przyczynił się do rozwoju -*• nacjonalizmu, -> szowinizmu, -> rasizmu, -> totalitaryzmu; często korzysta zeń -*• propaganda (zwł. podczas wyborów, w czasie wojny, rewolucji, we wszelkich walkach sekciarskich itp.).

Wg J. Dollarda e. staje się źródłem ->• agresji, przejawiającej się we frustracjach wobec jednostek uważanych za przyczynę własnych niepowodzeń (np. w krajach etnicznie zróżnicowanych); T.W. Adorno i E. Frankel-Brunswik, opracowując skalę do pomiarów e., stwierdzili m.in. wy soką pozyt. korelację między e. i autorytaryzmem (-> autorytet), —> antysemityzmem oraz polit.-ekon. konserwatyzmem. M. Rokeach uważa, że e. wiąże się ze skłonnością do ciasnoty myślenia, -> konformizmu i -> dogmatyzmu.

E. przejawia się również w rei. poglądach i praktykach grup ludzi o określonej mentalności i tradycji kulturowej, uważających, iż jedynie ich sposób wyrażania i wyjaśniania problemów rei. oraz kultu, a także ich obyczaje są prawdziwe i wartościowe.

E. zapobiega wzajemne poznanie, zrozumienie, szacunek dla cudzych przekonań i systemu uznawanych wartości (-»• tolerancja), upowszechnianie postawy -»• ekumenizmu, osobiste kontakty, poznawanie i akceptowanie kultury in. grup, rozszerzanie autentycznych postaw etycznych (-»• miłość bliźniego), ocena ludzi wg realizowanych w życiu wartości, a nie wg ich przynależności społ. lub etnicznej.

 

T.W. Adams, E. Frankel-Brunswik, DJ. Le vison, R.N. Stenford, The Authoritarian Personality, NY 1930; Ethnic Groups and Boundaries. The Social Organization of Culture Difference. Results of a Symposium Held and the University of Bergen, 23 to 26 February 1967, Lo 1969; P.L. van den Berghe, Race and Ethnicity. Essays In Comparative Sociology, NY 1970; R.A. Le Vine, D.T. Campbell, E. Theories of Conflict. Ethnic Attitudes and Group Behavior, NY 1971; J.B. Gittler, Jews as an Ethnic Minority in the United States, International Journal of Group Tensions 2(1972) 4-21 ; Y. Dandu-rand, Ethnic Group Members and the Correctional System. A Question a Human Rights, Canadian Journal of Criminology and Corrections 16(1974) 35--52; EX. Simpson, Moral Development Research. A Case Study of Scientific Cultural Bias, HmD 17(1974) 81-106; D.M. Taylor,.V. Jaggi, E. and Causal Attribution In a South Indian Context, Journal of Cross-Cultural Psychology 5(1974) 162-171; P. Warr, C. Rogers, Some Personality Effects on Extreme Responding and on the Relative Weighting of Items in Combination, BJSCP 13(1974) 347-357; M.G. Brodwin, J.E. Jordan, Racial Prejudice as Related to Race Labelling, Language, and the Tripartite Classification of Attitude, Psychology 12(1975) 48-59; W.P. Freeh, The Effect of Cognitive Training in Anthropology on Ethnocentric Attitudes, Psychology in the Schools 12(1975) 364-370; G. Jahoda, S. Harrison, Belfast Children. Some Effects of a Conflict Environment, Irish Journal of Psychology 3(1975) 1-19; M.B. Brewer, D.T. Campbell, E. and Intergroup Attitudes. East African Evidence, NY 1976; J. Caditz, Ethnic Identification, Interethnlc Contact and Belief In Integration, Social Forces 54(1976) 632-645; E.C. Chang, E.H. Ritter, E. in Black College Students, JSP 47(1976) 89-98; S.M. Mohsin, Retnlerpretatlon of the Dynamics of Attitude Formation and Change, Indian Journal of Psychology 51 (1976) 1-60; R. Stagner, Egocentrism, E. and Altrocentrtsm. Factors In Individual and Intergroup Violence, International Journal of Intercultural Relations 1 (1977) 9-30; D. Tzuriel, M.M. Klein, Ego Identity. Effects ofE.. Ethnic Identification and Cognitive Complexity in Israeli Oriental and Western Ethnic Groups, PsRp 40(1977) 1099-1110.

Podobne prace

Do góry