Ocena brak

Etienne Bonnot de Condillac (1715 - 1780) - Antropologia

Autor /James Dodano /13.07.2011

Człowiek posiada zdolność odczuwania radości; potrafi cieszyć się, ale również cierpieć. Jeżeli odczuwa coś przyjemnego, to cieszy się; jeżeli zaś coś przykrego, to cierpi. Uczucia te są podstawą pojawiania się miłości i nienawiści. Przedmiotem miłości człowieka jest ona sama. Jej istotą jest więc miłość własna. Podobnie jest z nadzieją i obawą. Wytwarzają się one na tle przyzwyczajenia, że uzyskiwane przyjemne bodźce będą nadal trwały. Te rzeczy, które dostarczają nam przyjemności, określa się jako dobre i piękne. Dobre jest to, co dogadza namiętnościom, a piękne to, w czym umysł znajduje upodobanie. Dobro i piękno są względne; zależą od charakteru człowieka. Dobra i piękna przysparzają przedmioty użyteczne.    

W procesie zabiegania przez człowieka o dobro i piękno wytwarza on zabobony. Ich podstawą jest uświadomienie sobie własnej zależności od różnych okoliczności. Condillac pisał: „zwraca się tedy do słońca, a ponieważ mniema, że skoro go oświetla i ogrzewa, to ma taki zamiar, prosi je przeto, by go nadal oświetlało i ogrzewało. Zwraca się do drzewa i prosi je o owoce, nie wątpiąc,  że od niego zależy rodzić je lub nie rodzić. Słowem, zwraca się do wszystkich rzeczy, od których, jak mniema, jest zależny”. W ten sposób człowiek tworzy  świat istot nadprzyrodzonych, które prosi, aby przyczyniały się do jego szczęścia.     

Condillac  uważał,  że ze wszystkich potrzeb, o zaspokojenie których zabiega człowiek, potrzeba pożywienia „przytępia pod pewnym względem władze jego duszy i wyczerpuje całkowicie ich działanie”.    

Człowiek jest istotą wolną, ma  świadomość swej wolności.  Świadomość ta sprowadza się do możliwości wyboru; ale  żeby móc wybrać, trzeba  „znać korzyści i niedogodności płynące z ulegania swym pragnieniom lub z opierania się im, a zastanawianie się zakłada doświadczenie i wiedzę”.     

Wolność zatem wymaga znajomości warunków działania. Nie polega na decyzjach niezależnych od tych, warunków, jest ona nimi ograniczona.  „Wolność - pisze Condillac - polega więc na postanowieniach, które przy założeniu, że zawsze pod jakimś względem zależymy od działania przedmiotów, są następstwem rozważań, które przeprowadziliśmy lub które mielibyśmy możność przeprowadzić”. „Sam Bóg - pisze dalej - dlatego tylko tak dobrze używa własnej (wolności),  że wiedząc wszystko, czyni zawsze tylko to, co jest Jemu najdogodniejsze”. A zatem z wolności człowiek musi umieć skorzystać.

Podobne prace

Do góry