Ocena brak

EPIDERMA, skórka

Autor /Nikita09 Dodano /19.07.2013

Pierwotna, ochronna tkanka roślinna występująca na powierzchni młodych organów roślin. Najczęściej zbudowana, z jednej warstwy cienkościennych, celulozowych, ściśle do siebie przylegających komórek, zwykle pozbawionych chloroplastów. Skórka pełni rolę bariery odgradzającej wnętrze rośliny od środowiska zewnętrznego. Stąd różne jej wykształcenie, w zależności od umiejscowienia na roślinie i od typu warunków zewnętrznych, z jakimi organizm się styka.

W przypadku organów nadziemnych roślin lądowych głównym zadaniem skórki jest zapobieganie zbytnim stratom wody w wyniku transpiracji. Izolacja jest realizowana na szereg sposobów. Ściany zewnętrzne komórek skórki są zgrubiałe, dodatkowo pokryte warstwą wosków i kutyny w formie kutykuli. Aby jednak zapewnić wymianę gazową oraz pewną, niezbędną dawkę transpiracji, epiderma wykształciła —> aparaty szparkowe.

Najczęściej powierzchnia epidermy pozostaje gładka. Jednak jej komórki mogą wytwarzać różne dodatkowe elementy: włoski lub kolce. Włoski (trachomy) są jedno- lub wielokomórkowe, o rozmaitych kształtach, często rozgałęzione. Gdy tworzą żywe struktury, zwiększają powierzchnię parowania skórki.

Częściej spotyka się martwe włoski, wypełnione powietrzem. Stanowią wtedy dodatkową warstwę izolacyjną, czasem włosków jest tyle, że tworzą gęstą, wełnistą powłokę zwaną kutnerem. To bardzo mocno ogranicza transpi-rację. Kutner pełni także funkcje ochronne. Szczególną funkcję spełnia wśród roślin narażonych na zimno, np. wysokogórska szarotka ochrania kutnerem przed chłodem wszystkie organy nadziemne.

Osobną kategorią są włoski wydzielnicze. Produkują one np. olejki eteryczne w liściach macierzanki, mięty czy melisy. Istnieją także włoski parzące, np. pokrzywy, których zadaniem jest odstraszanie roślinożerców. Włoski pokrzyw są jednokomórkowe, skrzemieniałe, opatrzone główką, która odpada po dotknięciu, a przez powstałe ostrze zostaje wyprowadzona parząca ciecz.

Kolejne wytwory epidermy, zwane emergencja-mi, powstają przy współudziale innych, głębiej położonych tkanek roślinnych. Np. kolce róży współtworzy miękisz, nie są one połączone z wnętrzem rośliny, dlatego łatwo je oderwać.

W korzeniu rola skórki jest inna, tu epidermą, zwana też ryzodermą, służy do pobierania wody z solami mineralnymi. Jako tkanka chłonna ma komórki o ściankach równomiernie cienkich, z bardzo niewielką ilością kutykuli. Nie ma tu także aparatów szparkowych. Natomiast jest inna struktura - włośniki. Długie wypustki komórek włośnikowych wielokrotnie zwiększają powierzchnię kontaktu korzenia z glebą, co wpływa korzystnie na wydajność poboru wody. Osmotyczny mechanizm pobierania wody wynika z większego niż w roztworze glebowym stężenia substancji zawartych w wakuoli komórki włośnikowej.

Włośniki występują masowo w strefie korzenia zwanej strefą włośnikową, położoną niedaleko stożka wzrostu i obumierają w kilka dni po powstaniu. Ale tempo ich wzrostu jest imponujące, w przypadku pojedynczej rośliny ryżu oszacowano dzienny przyrost długości włośników na 90 km, a łączną ich długość na 10 620 km. Włośników nie obserwuje się w korzeniach roślin wodnych.

Podobne prace

Do góry