Ocena brak

EMILE DURKHEIM (1858 - 1917)

Autor /John Dodano /29.07.2011

Twórca francuskiej szkoły socjologicznej, ogromnie wpływowy do dziś. Jeden z pierwszych socjologów, który łączył głęboką refleksję teoretyczną z rygorystycznymi badaniami empirycznymi. Jego najważniejsze książki to O podziale pracy społecznej (1893), Zasady metody socjologicznej (1895), Samobójstwo (1897), Elementarne formy życia religijnego (1912).

Za właściwy przedmiot socjologii uważał „fakty społeczne", czyli normatywne i aksjologiczne przekonania, reguły, które podzielane są przez całą zbiorowość, są zewnętrzne wobec członków społeczeństwa i wywierają na nich przymuszający nacisk. Moralność, prawo, religia to główne dziedziny faktów społecznych. Dzisiaj nazwalibyśmy to obszarem kultury, nic więc dziwnego, że Durkheim jest ciągle przywoływany przez współczesną socjologię kultury. Ze względu na akcent, jaki kładł na fakty aksjo-normatywne, Durkheim badał wnikliwie procesy socjalizacji i kontroli społecznej, w toku których reguły są nabywane, realizowane i egzekwowane. Według niego, człowiek rodzi się tylko jako istota biologiczna, a staje się człowiekiem, dopiero przyswajając wzory kulturowe. Mimo że rzeczywistość społeczna jest z istoty niematerialna, można ją badać „przyrodniczo", podchodzić do faktów społecznych tak jak do rzeczy, to znaczy z oderwanej, obiektywnej perspektywy, w drodze obserwacji empirycznej. Socjologia moralności to nie to samo co moralizatorstwo, a socjologia religii to nie to samo co teologia. Należy nie tylko obiektywnie rejestrować fakty społeczne, lecz zmierzać do ich wyjaśnienia przez poszukiwanie przyczyn, ale także funkcji, a więc konsekwencji dla przetrwania całości społecznych.

Swoje reguły metodologiczne Durkheim zastosował w słynnych empirycznych badaniach porównawczych nad częstością samobójstw. Tutaj sformułował pojęcie anomii, czyli chaosu normatywnego, który oznacza zanik regulacji społecznej i może pozbawioną drogowskazów życiowych jednostkę przywieść do samobójstwa lub innych form dewiacji.

Odnosząc się do zmian społecznych, Durkheim kontynuował perspektywę ewolucjom-styczną, za kluczowy czynnik rozwoju społecznego uważając postępujący podział pracy, różnicowanie i specjalizację funkcji realizowanych przez jednostki w społeczeństwie. Dawne, tradycyjne społeczeństwo to przypadek solidarności mechanicznej, w której więź społeczna opiera się na podobieństwie pracy, sposobu życia, otoczenia. Społeczeństwo nowoczesne natomiast wytwarza solidarność organiczną, więź społeczną opartą na poczuciu wzajemnej niezbędności i komplementarnośd ogromnie zróżnicowanych działań i ról społecznych.

Podobne prace

Do góry