Ocena brak

EMAUS, Emauzy, Na Slovanech

Autor /Godzislaw88 Dodano /17.09.2012

Opactwo benedyktyńskie w Pradze (na Nowym Mieście) eryg. 1347 na prośbę ces. Karola IV dla mnichów słowiańskich z polecenia pap. Klemensa VI przez abpa praskiego -> Ernesta z Pardubic w celu utrwalania chrześcijaństwa wśród Słowian przez nauczanie i kult w ich własnym języku; nazwa pochodzi od perykopy ewangelijnej Łk 24,13-35, odczytanej tu 1372 podczas uroczystości poświęcenia w Poniedziałek Wielkanocny (-»• Emaus).

Do E. sprowadzono 1348 z wyspy Pažman z Dalmacji mnichów, którzy osiedlili się przy klasztorze i rom. kościele św. Kosmy i Damiana i zbudowali nast. kościół w stylu got., poświęcony 1372 NMP, św. Hieronimowi, Cyrylowi i Metodemu oraz Wojciechowi i Prokopowi; wnętrze oraz krużganek ozdobiono ok. 1360 cyklem fresków (częściowo zniszczone 1945 w wyniku bombardowania), podobnych stylowo do drzewa życia dynastii Luksemburczyków z sali pałacowej zamku Karlštejn (k. Pragi); cesarz ustanowił też fundację na prowadzenie skryptorium ksiąg kośc. w -* cerkiewnosłowiańskim języku i podarował klasztorowi pisany głagolicą ewangeliarz, który uchodzi za autograf św. Prokopa; złączony później ze świątecznym lek-cjonarzem i bogato iluminowany, znalazł się w XV w. w Bizancjum (w wyniku kontaktów -»• utrakwistów z Kościołem prawosł.), skąd kard. Karol z Lotaryngii przewiózł go 1574 do Reims (do 1782 franc, królowie składali nań przysięgę podczas koronacji, stąd zw. Ewangeliarzem koronacyjnym z Reims).

E. miało być centrum duchowości chrzęść, promieniującym na Słowiańszczyznę i dlatego Karol IV poświęcił klasztor św. Hieronimowi (pochodził z Dalmacji i miał dokonać przekł. Pisma św. również na język starosłow.); w akcie erekcyjnym wyjaśnił, że ludności pogranicza zamieszkanego przez schizma-tyków i pogan łac. tekst Pisma św. utrudnia drogę do nawrócenia; słow. charakter E. podkreśla włączenie do wezw. kościoła imion św. Cyryla i Metodego oraz Wojciecha i Prokopa; po śmierci Karola mnisi z E. zasiedlili klasztory w Polsce — 1380 w Oleśnicy i 1390 na Kleparzu w Krakowie; wstępujący do E. Czesi z trudem przyswajali sobie piśmiennictwo głagolickie i dlatego stopniowo dokonywała się adaptacja językowa tekstów liturgii; 1416 powstał pisany głagolicą w czes. języku przekł. Pisma Św., który odtąd używano w -»• konwentualnej celebrze. Na sklepieniu kościoła umieszczono Orła Polskiego.

Klasztor pozostawał 1419-1593 w rękach utrakwistów (stworzyli tu swój konsystorz), a ostatecznie świeckich (założyli w nim dom noclegowy); po odzyskaniu oddano go pod zarząd opactwa w -*• Brzewnowie i 1635 czes. benedyktyni przenieśli się do kościoła św. Mikołaja przy Rynku Staromiejskim i tu 1732-35 wznieśli barokową świątynię (obecnie katedra Czechosłow. Kościoła Husyckiego), a w okresie -»• józefinizmu ulegli kasacie; klasztor E. zasiedlili 1636 mnisi hiszp. z opactwa w -*• Montserrat; dopiero od 1880, dzięki przejęciu E. przez kongr. beurońską (-> Beuron), dokonywano restauracji budynków oraz wydawano dzieła ascet.; po 1918 klasztor stał się ośrodkiem odnowy liturg. w Czechach (-»• ruch liturgiczny); 1939 hitlerowcy usunęli mnichów, a opat Arnošt Vykoukal zginął w obozie koncentr. w Dachau.

Po wojnie przebywali tu mnisi do kasaty (1950), po czym niektórzy wraz z opatem Mau-rusem Verzichem wyjechali do Nursji we Włoszech (prow. Perugia); w klasztorze od 1950 mieszczą się 2 instytuty Czecho-słow. Akademii Nauk oraz część szpitala klinicznego. Kościół odrestaurowano i 1967 zbudowano nową fasadę wg projektu F.M. Černego, będącą kompromisem między dawnym wysokim szczytem got. i barokowymi wieżami.

 

L. Helmling. Kurzgefasste Geschichte und Beschreibung der Kirche und des Klosters E. in Prag, Pr 1903 (bibliogr.); A. Vykoukal, Český slovník bohovidny, Pr 1926, ni 772-775; P. de Vooght, DHGE XV 370-372; Z tradic slovanské kultury v Cechách, Pr 1975.

Podobne prace

Do góry