Ocena brak

Elita polityczna, elita wpływu, klasa polityczna, elita władzy, elita decyzji - relacje

Autor /Ted Dodano /15.07.2011

Termin „elita” został wprowadzony do nauk politycznych przez V. Pareto. Twierdził on, że elita jest tworzona przez ludzi o najwyższych zdolnościach w danej dziedzinie aktywności. Strukturę społeczną wg Pareta tworzą trzy elementy: elity rządzące, elity nierządzącą i masy. Pareto twierdził, że w elicie rządzącej powinni znajdować się ludzie wybijający się w polityce dzięki swym niezwykłym zdolnościom. Rzeczywistość jest jednak inna, ponieważ z czasem przebijają się do niej jednostki mierne. Narusza to stan równowagi społecznej, który może zostać przywrócony albo przez kooptację wybitnych jednostek z mas do elity rządzącej, albo przez rewolucję, czyli obalenie starej elity rządzącej.

G. Mosca rozszerzył pojęcie elity i analizowaną przez siebie warstwę nazwał klasą polityczną. Mosca akcentował istnienie i znaczenie klasy pośredniej między klasą polityczną a masami. Wg. Moski jedność i koherentność klasy rządzącej były zabezpieczone poprzez istnienie wspólnego interesu rządzących oraz modelu organizacyjnego mniejszości rządzącej. Model ten implikuje podział zadań między członków elity, strukturę hierarchii funkcjonariuszy państwowych, sposób wydawania i egzekwowania decyzji. Rządząca mniejszość sprawuje nad masami kontrolę, dzięki istniejącemu systemowi władzy, w ramach którego odbywa się proces rekrutacji nowych członków elity. Mosca był zdania, że bez form organizacji i bez formuły politycznej formowanie się elit i ich reprodukcja są narażone na niepowodzenie.

Klasa polityczna to jedna z podstawowych struktur systemu politycznego. Można wyróżnić w niej dwie zasadnicze warstwy:

elita polityczna- szeroko rozumiana, skupiona na zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych instytucjach, takich jak partie polityczne, związki zawodowe czy też inne organizacje polityczne;

elita administracyjna- określana jako rządzący establishment, podejmujący bezpośrednio decyzje polityczne i odpowiedzialny za ich realizację; w tym ujęciu klasa polityczna jest ujęciem szerszym od elity politycznej;

Klasa polityczna składa się z wielu elit (warstw), często istnie się między sobą różniących. Ich wzajemne powiązania, sposób podejmowania decyzji, strategia rozwiązywania problemów, a przede wszystkim zachowania oraz wzajemne oddziaływania członków elit tworzących daną klasę polityczną są podstawowymi czynnikami determinującymi proces powstawania elit politycznych.

Swoją koncepcję elity przedstawił również Mills. Doszedł do wniosku, że władza w USA należy do elity rządzącej, czyli zwartej kliki wielkich bogaczy, bossów korporacji, dowódców armii i wąskiej grupy czołowych polityków. Mills stwierdził, że wykształciły się trzy typy elit, kontrolujące obszar ekonomiczny, polityczny i wojskowy. Zwrócił uwagę na zadziwiającą zgodność w społeczeństwie amerykańskim władzy ekonomicznej, politycznej i wojskowej, zarówno w sferze podejmowania decyzji, jak i koordynowania ich aktywności.

R. Putnam skonstruował model społeczeństwa, ze względu na kryterium udziału obywateli w życiu politycznym.

                                           Elita decyzji

                                          Elita wpływu

                                    Aktywiści polityczni

                       Uważnie obserwujący życie polityczne

                                              Wyborcy

                    Nie uczestniczący w życiu politycznym

Z tej struktury w kontekście pytania interesują nas dwie pozycje.

  • Elita decyzji- znajdująca się na szczycie struktury społecznej. Kryterium wyróżnienia tej grupy stanowi możliwość podejmowania decyzji politycznych na szczeblu władzy państwowej. Putnam zaliczył do niej osoby zajmujące urzędy polityczne na skutek procedur demokratycznych (prezydenci, premierzy, członkowie rządów, szefowie najważniejszych instytucji w strukturze władzy politycznej).

  • Elita wpływu- tworzy szerszą grupę w stosunku do elity decyzji, ponieważ składają się na nią jednostki i grupy, które w pośredni sposób oddziałują na decyzje polityczne (urzędnicy państwowi wyższego szczebla, wielcy właściciele, przemysłowcy, finansjera, grupy interesów, przywódcy partyjni, oficjalni lub nieoficjalni konsultanci itp.).

W nurcie elity wpływu mieści koncepcja elity władzy definiowanej w tym przypadku jako produkt struktury politycznej społeczeństwa. W jej składzie znajdują się wszystkie te jednostki, które biorą udział w procesie kształtowania i podejmowania decyzji politycznych. Współczesne systemy demokratyczne wykształciły trzy poziomy władzy na których zapadają decyzje: ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Z tego powodu można też mówić o trzech warstwach/ segmentach elity władzy (elity rządzącej): elicie parlamentarnej, elicie rządowej i elicie sądowniczej. Wszystkie trzy stanowią jądro elity zaprezentowanej wcześniej jako decyzji. W. Wesołowski zwraca uwagę na fakt, że elita decyzji jest zarazem elitą wpływu, ponieważ ma wewnętrzny wpływ na podejmowanie decyzji.

Do elity wpływu można zaliczyć też podmioty formalnej i nieformalnej struktury politycznej społeczeństwa.

  • Formalna- pozaparlamentarne partie polityczne, grupy interesu, związki zawodowe, kościół;

  • Nieformalna- grupy nie mające statusu politycznego, nie dysponujące formalnymi strukturami i organizacją, lecz posiadające i wykorzystujące środki wpływu, w realizacji swoich partykularnych interesów.

Podobne prace

Do góry