Ocena brak

Elementy zdarzenia kwalifikujące wypadek przy pracy

Autor /Christa Dodano /25.04.2011

 

Do istotnych elementów zdarzenia, pozwalających zakwalifikować je jako wypadek przy pracy należą:

  • nagłość zdarzenia

  • zewnętrzność przyczyny

  • związek zdarzenia z pracą

Czwartym elementem, o którym przepisy nie mówią wprost, ale który wynika z ich treści, jest powstanie szkody na osobie wykonującego pracę. Elementy te muszą wystąpić łącznie, a brak któregokol­wiek z nich powoduje, że dane zdarzenie nie może być uznane za wypadek przy pracy. Do uznania wypadku za wypadek przy pracy wymagane jest ponadto istnienie związku przyczynowego między nagłym zdarzeniem a przyczyną zewnętrzną (nagłe zdarzenie musi być wywołane przyczyną zewnętrzną) oraz samym wypadkiem a szkodą na osobie. Nie jest natomiast konieczne istnienie związku przyczynowego między zdarzeniem a pracą. Wymagany przez ustawo­dawcę związek zdarzenia z pracą jest bowiem związkiem normatywnym, ustalonym przepisami ustawy, a nie związkiem przyczynowym 1. Nagłość zdarzenia, jako element składowy pojęcia wypadku przy pracy, nie jest jednolicie rozumiana w literaturze prawa pracy i orzecznictwie sądowym. W orzecznictwie i w części literatury głoszony jest pogląd, że przesłanka nagłości dotyczy czasu działania przyczyny zewnętrznej, a więc, że nagłość zdarzenia oznacza nagłość przebiegu zdarzenia zewnętrznego. Zdarzenie to nie musi jednak polegać tylko na jednorazowym, momentalnym wystąpieniu tego wypadku (np. upadek z rusztowania, okaleczenie przez maszynę, wybuch kotła itp.) -co najczęściej ma miejsce, lecz może również mieć przez pewien czas charakter ciągły, nie przekraczający jednak trwania jednej dniówki roboczej (np. zatrucie, odmrożenie, udar słoneczny). Również skutki tak rozumianego nagłego zdarze­nia nie muszą wystąpić natychmiast (co w zasadzie najczęściej ma miejsce), lecz mogą wystąpić po pewnym czasie, co nie odbiera im charakteru skutków wypadku przy pracy. Pogląd ten jest jednak podważany w literaturze prawniczej głoszącej, że nagłość zdarzenia, o której mowa wart. 6 ustawy, nie odnosi się do określonego czasowo działania przyczyny zewnętrznej, lecz oznacza nagłą szkodę na osobie w postaci choroby, kalectwa lub śmierci. Innymi słowy, nagłość odnosi się nie do przyczyny zewnętrznej lecz do zdarzenia wywołanego tą przyczyną. Nagłość szkody na osobie nie oznacza w tym rozumieniu, że skutek działania na organizm pracownika przyczyny zewnętrznej musi być natychmiastowy. Może on się ujawnić po pewnym, dłuższym nawet upływie czasu od faktu zadziałania przyczyny zewnętrznej. Zdaniem autorki tego poglądu, przed­stawione rozumienie nagłości zdarzenia jest bardziej racjonalne społecznie i usuwa trudności praktyczne, jakie wywołuje interpretacja nagłości jako określonego czasowo zdarzenia zewnętrznego.

Przez przyczynę zewnętrzną rozumie się przyczynę stanowiącą zewnętrzne źródło wypadku (urazy mechaniczne, urazy termiczne, działalność sił przyrody, działalność osób trzecich itd.), tkwiące poza samym organizmem poszkodowane­go. Za przyczynę zewnętrzną uznaje się również nadmierny wysiłek pracownika przy wykonywaniu danej pracy, doprowadzający do nagłego pogorszenia stanu zdrowia lub śmierci. Pojęcie przyczyny zewnętrznej jest szeroko interpretowane przez orzecznictwo sądowe. W myśl tego orzecznictwa, przyczyną zewnętrzną jest każdy czynnik zewnętrzny zdolny wywołać w istniejących warunkach szkodliwe skutki. Przyczyna zewnętrzna nie musi być jednak wyłączną przy­czyną wypadku. Wystarczy, że przyczyni się ona jedynie do powstania uszczerb­ku na zdrowiu. Związku przyczynowego szkody z przyczyną zewnętrzną nie przerywa także włączenie się innych przyczyn ubocznych. Gdy przyczyna wypadku ma charakter mieszany wystarczy gdy zostanie wykazane, że bez czynnika zewnętrznego nie doszłoby do szkodliwego skutku. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowym nie odbiera cechy zewnętrzności przyczyny fakt, że obok przyczyny zewnętrznej wystąpiła również przyczyna wewnętrzna (np. samoistne schorzenia), byleby czynniki zewnętrzne były przeważające lub miały istotny wpływ na zaistnienie i przebieg zdarzenia.

Trzecim istotnym elementem składowym pojęcia wypadku przy pracy jest uznanie, że wypadek nastąpił podczas lub w związku z wykonywaniem ustalonych czynności (art. 6, ust. 1 i 2 ustawy). Nie musi to być jednak związek przyczynowy, aczkolwiek w wielu sytuacjach nim będzie. Dla ustalenia związku zdarzenia z pracą wystarczy bowiem stwierdzenie, że wypadek pozostawał w związku czasowym, miejscowym lub funkcjonalnym z pracą. Związek zdarzenia z pracą oznacza więc wymóg, by wypadek nastąpił w czasie i miejscu wykonywania pracy lub poza czasem i miejscem wykonywania pracy lecz w związku z czynnościami podejmo­wanymi w interesie zakładu pracy albo w związku z wykonywaną pracą. Tak np. : pobicie gajowego przez kłusownika poza czasem i miejscem pracy pozostaje i w związku funkcjonalnym z pełnioną przez niego pracą i stanowi wystarczającą podstawę uznania tego zdarzenia za będące w związku z pracą.

Związek z pracą może jednak ulec zerwaniu mimo pozostawienia pracow­nika w czasie pracy i miejscu jej świadczenia, jeżeli nie łączył go w tym czasie wewnętrzny związek z pracą. Nastąpi to wówczas, gdy np. pracownik wykonuje pracę dla celów prywatnych (tzw. fuchę), lub wykonuje pracę w stanie nietrzeź­wym, mimo niedopuszczenia go do pracy, albo samowolnie opuszcza stanowisko pracy. Zerwanie związku powoduje, że wypadek, jakiemu pracownik w tym czasie ulegnie, nie jest wypadkiem przy pracy. Zerwanie związku z pracą ze względu na różnorodne okoliczności nie zawsze jednak jest łatwe do ustalenia i wymaga wnikliwego zbadania każdego konkretnego przypadku.

 

Podobne prace

Do góry