Ocena brak

Elementy stosunku prawnego

Autor /ziutek Dodano /22.03.2011

Podmioty stosunku prawnego

Podmiot prawa- ten, kto może posiadać uprawnienia i obowiązki prawne; decydują o tym postanowienia prawa; podmiotowość prawna nie jest przyrodzona, ale nadają ją obowiązujące przepisy prawne. W czasach nowożytnych wszystkie osoby fizyczne są podmiotami prawa. Międzynarodowy Pakt Praw Politycznych i Obywatelskich z 1966r. : „osoby fizyczne posiadają podmiotowość od chwili urodzenia, aż do śmierci.

Zdolność prawna - pojęcie skonstruowane w cywilistyce, to nie to samo co podmiotowość prawna, nie pokrywa się z nią, bo np. można nie posiadać uprawnień wyborczych; jest to właściwość podmiotu prawnego objawiająca się tym, że może on być podmiotem uprawnień lub obowiązków.

Zdolności prawnej nie można podmiotowi odebrać, przez całe życie zachowuje n możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań. Zdolność do czynności prawnych- możliwość nabywania przez podmiot praw i zaciągania zobowiązań, przez własne podmiotu działanie poprzez czynności prawne. Jest to, inaczej mówiąc możność składania oświadczeń woli w celu powstawania, wygaszania lub zmiany stosunków prawnych. Pełną zdolność do czynności prawnych mają osoby pełnoletnie i osoby nie ubezwłasnowolnione, pełną zdolność do czynności prawnych mają także osoby,które nie osiągnęły pełnoletniości ale zawarły związek małżeński (art. 10, 11 KC).

Drugą grupą podmiotów uczestniczących lub mogących uczestniczyć u stosunkach prawnych są osoby prawne. Osoba prawna- podmiot prawa nie będący osobą fizyczną ani organem państwowym; to jednostka organizacyjna wyposażona przez prawo w przymiot osobowości prawnej: art33 i 35 KC.

Powstanie osoby prawnej- w systemie prawa polskiego tryb powstania osób) prawnej ściśle określają przepisy. Należy pamiętać, że obok osób fizycznych i prawnych podmiotami stosunków prawnych są organy państwowe, a w pewnych wypadkach samo państwo jako całość.

Przedmiot stosunku prawnego

1. w ujęciu tradycyjnym: przedmiotem stosunku prawnego są przede wszystkim rzeczy i tzw. dobra niematerialne- przedmioty istniejące w świecie realnym, a więc pewne dobra materialne oraz dobra niematerialne ( wynalazki, patenty. prawa autorskie itp.).

2. wychodzimy z założenia, że stosunek prawny jest zawsze stosunkiem pomiędzy podmiotami, więc przedmiotem stosunku prawnego może być tylko zachowanie się podmiotów (działanie lub zaniechanie) i to takie zachowanie. do którego w myśl dyspozycji normy prawnej poszczególne podmioty są uprawnione lub zobowiązane.

3. koncepcje pośrednie- łączące obie poprzednie.

W istocie chodzi zawsze o zachowanie, więc przedmiotem stosunku te zachowania, do których zobowiązany jest podmiot obowiązku lub do których jest uprawniony. Stosunki prawne są zawsze stosunkami międzyludzkimi.

Zachowania się podmiotów mogą przyjąć postać czynienia i nie czynienia. Wyróżniamy 4 typy zachowania:

1. przedmiotem uprawnienia i przedmiotem obowiązku jest czynienie,

2. przedmiotem uprawnienia jest czynienie, przedmiotem obowiązku jest nie czynienie,

3. przedmiotem uprawnienia jest nie czynienie, zaś przedmiotem obowiązku jest czynienie,

4. przedmiotem uprawnienia i obowiązku jest nie czynienie.

Co podmiot uprawniony ma czynić lub nie czynić, tak samo w odniesieniu do podmiotu zobowiązanego odpowie każdorazowo dyspozycja normy prawnej będąca podstawą danego stosunku prawnego.

Uprawnienie jako element stosunku prawnego występuje, gdy przepisy prawa lub postanowienia umowne nie nakładają na dany podmiot obowiązku zachowania się w określony sposób, lecz pozostawiają podmiotowi wybór określonego zachowania, np. uprawniony jest wierzyciel, który może żądać spłaty długu.

Uprawnienie obejmuje więc sferę zachowań nie nakazanych i nie zakazanych przez prawo. Jest prawem podmiotowym- sfera możliwości wyboru określonego zachowania. Zachowanie się podmiotu uprawnionego rodzi obowiązek określonego zachowania się drugiego podmiotu.

Obowiązek- norma prawna przewiduje w danej sytuacji pewien nakazany lub zakazany adresatowi sposób zachowania się, a z zachowaniem się w odmienny sposób każdorazowo łączy się uruchomienie sankcji prawnej, czyli jakiejś postaci reakcji organów państwowych; inaczej mówiąc obowiązkiem jest konieczność zachowania się w danej sytuacji formułowanego w dyspozycji normy prawnej, określającej jeden i tylko jeden rodzaj zachowania.

Należy rozumieć to w ten sposób, że między uprawnieniami i obowiązkami traktowanymi jako elementy tych stosunków występuje ścisła więź- korelacja. Dobrym przykładem jest umowa kupna- sprzedaży.

Podobne prace

Do góry